The Great Sutra on the Equality of All Phenomena and the Ultimate Nature of Reality

འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་ པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

The Great Sutra on the Equality of All Phenomena and the Ultimate Nature of Reality

འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་ པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

Chapter 1 · The Introduction

EN
I pay homage to all the buddhas and bodhisattvas.
BO
༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་སརྦ་དྷརྨ་སྭ་བྷཱ་བ་ས་མ་ཏཱ་བི་པཉྩི་ཏ་ས་མཱ་དྷི་རཱ་ཛ་ནཱ་མ་མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཱུ་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་ པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། བམ་པོ་དང་པོ། ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན། བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ་དགེ་སློང་འབུམ་དུ་ཚང་བའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་ བརྒྱད་ཅུ་དང་ཡང་ཐབས་ཅིག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ། མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ནས་འདུས་པ། གཟུངས་དང་མདོ་ སྡེ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པའི་ཕ་ རོལ་ཏུ་སོན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ།
EN
Thus did I hear at one time: The Bhagavān was residing at Vulture Peak Mountain in Rājagṛha together with a great bhikṣu saṅgha of a full hundred thousand bhikṣus, and together with eighty quintillion bodhisattvas, all of whom had one rebirth remaining, were renowned for their higher cognitions, and had gathered there from the worlds in the ten directions; they had complete mastery of the dhāraṇīs and sūtras; they satisfied all beings with the gift of the Dharma; they were skilled in speaking of the wisdom of the higher cognitions; they had attained the highest perfection of all the highest perfections; they were skilled in the knowledge of remaining in all bodhisattva samādhis and samāpattis; they had been praised, extolled, and lauded by all the buddhas; they were skilled in miraculously going to all buddha realms; they were skilled in the knowledge of terrifying all māras; they were skilled in the correct knowledge of the nature of all phenomena; they were skilled in the knowledge of the higher and lower capabilities of all beings; they were skilled in the knowledge of accomplishing the activity of offering to all the buddhas; they were unstained by any of the worldly concerns; they had perfectly adorned bodies, speech, and minds; they wore the armor of great love and great compassion; they had great undiminishing diligence throughout countless eons; they roared the great lion’s roar; they could not be defeated by any opponent; they were sealed with nonregression; and they had received the consecration of the Dharma from all buddhas. They were the bodhisattva mahāsattvas Meru, Sumeru, Mahāmeru, Meru­śikhara­dhara, Meru­pradīpa­rāja, Merukūṭa, Merudhvaja, Merurāja, Meru­śikhara­saṁghaṭṭana­rāja, Merusvara, Megharāja, Dundubhisvara, Ratnapāṇi, Ratnākara, Ratnaketu, Ratnaśikhara, Ratnasaṁbhava, Ratnaprabhāsa, Ratnayaṣṭi, Ratna­mudrā­hasta, Ratnavyūha, Ratnajāli, Ratnaprabha, Ratnadvīpa, Ratiṁkara, Dharmavyūha, Vyūharāja, Lakṣaṇa­samalaṁkṛta, Svaravyūha, Svara­viśuddhi­prabha, Ratnakūṭa, Ratnacūḍa, Daśa­śata­raśmihutārci, Jyotirasa, Candrabhānu, Saha­cittotpāda­dharma­cakra­pravartin, and Śubha­kanaka­viśuddhi­prabha, the bodhisatta mahāsattva Satatam­abhayaṁdad, and all the bodhisattva mahāsattvas of the Good Eon, such as the bodhisattva mahāsattva Ajita, and the sixty with incomparable minds, such as Mañjuśrī, and the sixteen good beings, such as Bhadrapāla, and the Four Mahārājas and the other Cāturmahā­rāja­kāyika devas, and so on up until Brahmā and the other Brahmakāyika devas. In addition there were also devas, nāgas, yakṣas, gandharvas, asuras, garuḍas, kinnaras, mahoragas, humans, and nonhumans, who were all illustrious and renowned as being very powerful.
BO
སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་ཏེ་རབ་ཏུ་བཀུར་བ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་པ། བདུད་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་ལ་མཆོད་པའི་ལས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པ། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡང་དག་པར་བརྒྱན་པ། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་གོ་ཆ་བགོས་པ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ཡིད་ མི་སྐྱོ་བར་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ། སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་སྒྲོག་པ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཤ་སྟག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།
EN
They honored him, worshiped him, revered him, made offerings to him, praised him, and venerated him. The fourfold assembly and the worlds of devas also paid homage to him, made offerings to him, honored him, worshiped him, revered him, praised him, and venerated him.
BO
བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལྷུན་པོ་དང་རབ་ཏུ་ལྷུན་པོ་དང་ལྷུན་པོའི་རྩེ་མོ་འཛིན་དང་ལྷུན་པོ་མར་མེའི་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷུན་པོ་བརྩེགས་པ་དང་ལྷུན་པོའི་རྒྱལ་མཚན་དང་ལྷུན་པོའི་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷུན་པོའི་རྩེ་མོ་ཀུན་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་ལྷུན་པོའི་དབྱངས་དང་། སྤྲིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་རྔ་དབྱངས་དང་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་དང་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྩེ་མོ་དང་རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣང་བ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་འཁར་བ་དང་ལག་ན་ཕྱག་རྒྱ་རིན་པོ་ཆེ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀོད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་དྲ་བ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་དང་རིན་པོ་ཆེའི་ གླིང་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཆོས་བཀོད་པ་དང་བཀོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་མཚན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྒྱན་པ་དང་དབྱངས་བཀོད་པ་དང་དབྱངས་རྣམ་པར་དག་པའི་འོད་དང་རིན་པོ་ཆེ་བརྩེགས་པ་དང་ཉི་མ་མེའི་འོད་འཕྲོ་ཅན་དང་སྐར་མ་ལ་དགའ་བ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་དང་། སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་སྐོར་བ་དང་གསེར་བཟང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་འོད་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་མི་འཇིགས་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།
EN
Then the Bhagavān, encircled and esteemed by that assembly of many hundred thousands, taught the Dharma. He taught perfectly the spiritual conduct that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, that has a good meaning, that has good words, and is unalloyed, complete, pure, and wholesome.
BO
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་ཕམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇམ་ དཔལ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དཔའ་དཔེ་མེད་པ་དྲུག་ཅུ་དང་། བཟང་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་མ་ཡིན་པ་ གཞན་ཡང་དབང་ཆེ་བ་དང་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པའི་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རླབས་ཆེ་བ་དག་དང་ཐབས་ཅིག་གོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བཀུར་སྟིར་བྱས། བླ་མར་བྱས། རི་མོར་བྱས། མཆོད་པར་བྱས། རྗེད་པར་བྱས། གསོལ་བར་བྱས་ཏེ། འཁོར་བཞི་དང་ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་ཕྱག་བྱ་བ། མཆོད་པར་བྱ་བ། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ། བླ་མར་བྱ་བ། རི་མོར་བྱ་བ། རྗེད་པར་བྱ་བ། གསོལ་བར་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་ ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཅིང་མདུན་གྱིས་བལྟས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏེ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ། ཐོག་མར་དགེ་བ།
EN
At that time, within that gathered assembly there was a youth named Candraprabha, who had honored the jinas in the past, had planted roots of merit, could remember his previous lives, had the confidence of speech, had correctly followed the Mahāyāna, and who was dedicated to great compassion.
BO
བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ། ། དེའི་ཚེ་ འཁོར་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ། སྐྱེ་བ་དྲན་པ། སྤོབས་པ་ཐོབ་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྩོན་པ་ཞིག་འདུས་ཏེ་འདུག་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་ པ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། གལ་ཏེ་ཞུས་ནས་ཞུ་བ་ལུང་བསྟན་པའི་སླད་དུ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ལ་སྐབས་ཕྱེ་ན་བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཞུའོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །
EN
The youth Candraprabha rose from his seat, removed his robe from one shoulder, and, kneeling on his right knee, with palms placed together bowed toward the Bhagavān and made this request: “If the Bhagavān will give me an opportunity to seek answers to them, I have a few questions for the Bhagavān, the tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha.”
BO
དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པ་དྲིས་ཤིག་དང་དྲི་བ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ལུང་བསྟན་པས་ངས་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་རངས་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་ང་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོབས་དང་མི་ འཇིགས་པས་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཞོན་ནུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མཁྱེན་པའམ། མི་གཟིགས་པའམ། མི་གསན་པའམ། ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་པའམ། མངོན་སུམ་དུ་མ་མཛད་པའམ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པ་ཅིའང་མེད་དེ། གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དྲི་བ་དང་ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་རྟག་ཏུ་སྐབས་ཕྱེས། དྲི་བ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ལུང་བསྟན་པས་ངས་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་རངས་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་། ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསོལ་པ། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། འོད་མཛད་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་ཡིས། ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་འཐོབ། ། ཕན་མཛད་ལུང་ཡང་བསྟན་དུ་གསོལ། །
EN
The Bhagavān addressed the youth Candraprabha, saying, “Young man, ask whatever question you wish of the Tathāgata, the arhat, the perfectly enlightened Buddha, and I shall gratify you with answers to each and every question you have asked.
BO
མི་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་མི་དང་ལྷས་ མཆོད་པ། ། མི་དབང་བདེན་གསུངས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་ཡིས། ། ཐེག་མཆོག་དམ་པ་གཞལ་མེད་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། མགོན་པོ་གསུང་མཆོག་ཞུས་པ་ལུང་བསྟན་གསོལ། ། བདག་ལ་གཡོ་ནི་མ་མཆིས་ཏེ། ། ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཞུ་བ་ལགས། ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་གཏོགས་པར། ། བདག་གི་ དབང་ནི་གཞན་མ་མཆིས། ། འདུན་དང་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེ་བདག་ལ་མཆིས། ། བདག་གི་སྤྱོད་པ་ཤཱཀྱ་སེང་གེས་མཁྱེན། ། བདག་ནི་ཚིག་ལ་གཙོར་འཛིན་མ་ལགས་ཀྱིས། ། མི་དབང་སྒྲུབ་པ་བདག་ལ་མྱུར་དུ་གསུངས། ། སངས་རྒྱས་ཐེག་པར་གཅེས་སྤྲས་བགྱིད། ། ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཆོས་ རྣམས་གང་། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ། ། དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ལུང་བསྟན་གསོལ། ། ཅི་ནས་མིས་བསྟེན་ཤེས་རབ་རྣོར་འགྱུར་ཞིང་། ། མི་བཟད་འཇིགས་དང་བྲལ་ཏེ་མི་སྐྲག་པས། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུང་པོ་གཏོང་བར་མི་བགྱིད་ཅིང་། ། རྒྱགས་དང་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆགས་བྲལ་ཏེ། ། ཉེས་པ་ཀུན་ཞི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ཡི། ། ཕན་པར་བགྱིད་པའི་ཆོས་རྣམས་བདག་ལ་གསུངས། ། ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་གཏོང་ཞིང་། ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་འདོར་མི་འགྱུར། ། དགོན་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟེན། ། ཤེས་རབ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་འཕེལ། །
EN
“Young man, I am omniscient. I am all-seeing. I have attained preeminence because of my strengths and fearlessness concerning all Dharmas. I possess the unobscured wisdom of liberation.
BO
ཇི་ལྟར་སྟོབས་བཅུའི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེ་ལ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་ཞིང་མངོན་དགའ་རྙེད་པར་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུང་པོ་སྐྱོན་མེད་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་རང་བཞིན་འཇལ་བར་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་ལུས་དང་ངག་གིས་ཀྱང་། ། མཁས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་མེད་སེམས་ཀྱིས། ། སངས་རྒྱས་ ཡེ་ཤེས་ཚོལ་བར་འགྱུར། ། ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་དག་འགྱུར། ། ཚིག་གི་སྐྱོན་ནི་ཇི་ལྟར་སྤངས་པར་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པར་འགྱུར། ། སྐྱེས་མཆོག་ཞུས་པ་བདག་ལ་ལུང་བསྟན་གསོལ། ། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་གཅིག་པོ་གང་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ཡིན། ཕན་པའི་སེམས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་མི་མཉམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཡིན་ཏེ།
EN
“Young man, there is nothing in the endless, infinite worlds that the Tathāgata does not know, has not seen, has not heard, has not understood, has not directly perceived, and about which he has not become completely enlightened.
BO
གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཅིག་པོ་འདི་དང་ ལྡན་ན་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པ། ཆོས་གཅིག་ཡང་དག་བླངས་ནས་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གནས་པ། ། ཡོན་ཏན་འདི་དག་ངེས་ཐོབ་སྟེ། ། མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་འཚང་ཡང་རྒྱ། ། དེ་ཡི་སེམས་ནི་གང་ལའང་ཞེ་མི་སྡང་། ། ཞེ་སྡང་མེད་སེམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་། ། ཐ་བ་མི་སྐྱེད་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དག ། ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། མཉམ་པའི་སེམས་ལ་བསྟེན་པ་ཡིས། ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཉམ་པར་འགྱུར། ། རྐང་པའི་མཐིལ་ཡང་མཉམ་པ་དང་། ། ཆོ་ག་སྤྱོད་ཡུལ་མཉམ་པར་འགྱུར། ། མཉམ་ཞིང་མི་མཉམ་མ་ཡིན་སེམས་བསྒོམས་ནས། ། ཐ་བའི་སྐྱོན་བྲལ་ནེམ་ནུར་རབ་སྤངས་ན། ། དེ་ཡི་རྐང་ལག་མཐིལ་ཡང་ མཉམ་འགྱུར་ཏེ། ། མཆོག་ཏུ་འོད་གསལ་དག་ཅིང་བལྟ་ན་སྡུག ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་བཅུར་ལྷང་ངེར་སྣང་། ། སངས་རྒྱས་ཞིང་དུ་དཔལ་དང་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ། ། ནམ་དེས་ཞི་བའི་ས་ནི་ཐོབ་པའི་ཚེ།
EN
“Young man, may you always have the opportunity to ask questions of the Tathāgata, and I will gratify you with answers for each of the questions you ask.”
BO
། སངས་རྒྱས་མཁྱེན་ལ་སེམས་ཅན་མང་པོ་འགོད། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། ཕན་པར་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་སེམས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞོན་ནུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་ མཆེད་སེལ་བ་དང་སྲེད་པ་སྤོང་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་རྒྱུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་གསོན་པ་དང་ཆོས་མཐོང་བ་དང་ལམ་སྒོམ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྟེན་པ་དང་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་དང་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་ཡི་གེ་དང་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་།
EN
The Bhagavān having given him this opportunity, the young man Candraprabha recited these verses to the Bhagavān:
BO
སྒྲ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་དགའ་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་དང་དྲང་བ་དང་། མཉེན་པ་དང་ཤུགས་དྲང་བ་དང་གྱ་གྱུ་མེད་པ་དང་ཁྲོས་ གཉེར་དང་བྲལ་བ་དང་དེས་པ་དང་ངང་ཚུལ་དགེ་བ་དང་བྱམས་པར་འཛིན་པ་དང་འཇམ་པ་དང་བཞིན་འཛུམ་པ་དང་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་ལེགས་པར་འོངས་སོ། ། ཚུར་ཤོག་ཅེས་སྨྲ་བ་དང་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་བླ་མ་ལ་གུས་པ་དང་བླ་མ་ལ་སྲི་ཞུ་ཆེ་བ་དང་སྐྱེ་བས་ཆོག་ཤེས་པ་དང་ཆོས་དཀར་པོས་ མི་ངོམས་པ་དང་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་དགོན་པ་ལ་གནས་པ་མི་གཏོང་བ་དང་ས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཤེས་པ་དང་དྲན་པ་ཆུད་མི་གཟོན་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བ་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་འཐུན་པ་དང་ཉེས་པ་ལས་དབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་གནོན་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བ་དང་སྲིད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དྲན་ པ་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང་ཆོས་སེམས་པ་དང་ཐོས་པ་ཚོལ་བ་དང་།
EN
“Lord of the World, Buddha, Illuminator, bringer of benefit, Elucidate what kind of practice Will bring the attainment of inconceivable wisdom. {1}
BO
ཡེ་ཤེས་རྣོ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སྲེད་པ་དང་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་ཅང་ཤེས་ཀྱི་ས་དང་སེམས་རི་ལྟ་བུ་དང་མི་སྒུལ་བ་དང་མི་གཡོ་བ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་འཐུན་པ་དང་སྡིག་པའི་ཆོས་ལ་སྨོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དང་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་ཚིག་གི་མཚམས་ སྦྱར་བ་ཤེས་པ་དང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཆོས་སྲུང་བ་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་འདུལ་བ་ལ་མཁས་ པ་དང་རྩོད་པའི་གཞི་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་འགྱེད་པ་མེད་པ་དང་རྩོད་པ་མེད་པ་དང་བཟོད་པའི་ས་དང་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་འགྲོ་བ་མཉམ་པ་དང་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་ཆོས་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་མཁས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ ངེས་པར་དགོད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།
EN
“Lord of humans, speaker of the truth, preeminent among humans, To whom humans and devas make offerings, how should one practice In order to attain the unfathomable, supreme, highest yāna? Lord who has supreme speech, answer this question. {2}
BO
སྔོན་གྱི་མཐའ་ཤེས་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཤེས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལུས་གནས་པ་ཤེས་པ་དང་སེམས་གནས་པ་ཤེས་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་སྲུང་བ་དང་སྤྱོད་ ལམ་མི་འཁྲུགས་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་མི་འཆོས་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་མཛེས་པ་དང་དོན་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་ཤིང་ཤེས་པ་དང་རིགས་པར་སྨྲ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་དང་ལྷུག་པར་གཏོང་བ་དང་ལག་བརྐྱང་བ་དང་སེམས་ཀྱིས་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་སྨོད་པ་དང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་མི་གཏོང་བ་དང་ཆོ་ག་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་དགའ་བར་སྤྱོད་པ་དང་བླ་མ་ལ་ལྡང་ཞིང་སྟན་འདིང་བ་དང་ང་རྒྱལ་ཚར་གཅོད་པ་དང་སེམས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་སེམས་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་དོན་རྟོགས་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་སེམས་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་།
EN
“I ask my question with a pure motivation. There is no guile to be seen within me. I have no witness to that Other than you, sublime being. {3}
BO
སྒྲུབ་པ་དང་ངེས་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་པ་དང་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་དང་དོན་ གཏན་ལ་དབབ་པར་ཤེས་པ་དང་གནོད་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་འགྲོགས་པ་དང་སྐྱེས་བུ་ངན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་བསམ་གཏན་རྣམས་སྒྲུབ་ཅིང་དེ་ལ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་དང་། མིང་དང་བརྡ་དང་གདགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་། བཏགས་པ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བ་དང་བཀུར་སྟི་མི་འདོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་མེད་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་རྙེད་པ་ལ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་དང་རྙེད་པ་མེད་པ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་སྙན་པ་མི་འདོད་པ་དང་མི་སྙན་པ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་ པ་དང་བསྟོད་པ་ལ་དགའ་བ་མེད་པ་དང་སྨད་པ་ལ་མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་མ་ཆགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་བསྔགས་པ་ཡང་དག་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་བསྔགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་ དང་། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་མི་སྟེན་པ་དང་།
EN
“My prayer and my aspiration are vast. Śākya lion, you know my conduct. I will not be one who prizes words. Lord of humans, quickly teach me the practice. {4}
BO
སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་རྒྱུ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། རིགས་སུན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་བསྟན་པ་སྲུང་བ་དང་སྨྲ་བ་ཉུང་ཞིང་མཉེན་པ་དང་དལ་གྱིས་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་གི་ལན་བླ་ན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་དང་དུས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལ་ནོར་སྦྱིན་པ་དང་། དབུལ་པོ་རྣམས་ལ་བརྙས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་ ཕན་པའི་དངོས་པོ་དང་སྙིང་བརྩེ་བའི་བློ་དང་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་དང་ཟང་ཟིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། མི་{སྩོགས་,སོགས་}པར་གནས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྟོད་ཅིང་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྨོད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཡོ་མེད་པར་སྟེན་པ་དང་། བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ གཏོང་བ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པས་གཉེར་བ་དང་། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་བྱེད་པ་དང་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སྦྱོར་བ་དང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་དགའ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།
EN
“Which of the Dharmas included In the vehicle of enlightenment are to be cherished? Elucidate for me, great hero, The summit of all Dharmas. {5}
BO
དཔེ་ཤེས་པ་དང་སྔོན་བྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་མཚན་མ་སྤོང་བ་དང་འདུ་ ཤེས་ཟློག་པ་དང་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། མདོ་སྡེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་འདུལ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་བདེན་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཚིག་མགོ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་མི་གཏོང་བ་དང་། ནེམ་ནུར་མེད་པའི་ཚིག་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟེན་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྟེན་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དམ་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། གཅིག་པུར་དགའ་བ་དང་། བདག་ཤེས་པ་དང་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཉུང་ངུས་ཆོག་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་དང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། གཟུངས་ཐོབ་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་དང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ཤེས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དང་། རིགས་ པ་དང་ཚུལ་དང་སྒོ་དང་རྒྱུ་དང་ལམ་དང་ནན་ཏན་དང་སྒྲུབ་པ་དང་ཕྲིན་དང་གདམས་པ་དང་བསྟེན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་།
EN
“Teach to me, Lord, a beneficial Dharma, Through the practice of which a person will have sharp wisdom, Will become free of terrible fears, will be fearless, Will never abandon the aggregate of correct conduct, {6}
BO
རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་བཟོད་པའི་ས་དང་མི་བཟོད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་དང་མི་ཤེས་པ་སྤོང་བ་དང་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བསྟེན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་ རང་བ་དང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ས་མ་ཡིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་སྟོབས་བཅུ་དག་གིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ པར་བྱ་བ་དང་ཚངས་པས་ཕྱག་བྱ་བ་དང་བརྒྱ་བྱིན་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། ཀླུ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་བ་དང་། མིའམ་ཅི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པར་བྱ་བ་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་།
EN
“Will be without arrogance, desire, anger, and ignorance, And will practice a conduct in which all faults have ceased. {6b}
BO
མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ནོར་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྨན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཛོད་དུ་གྱུར་པ་དང་། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། དཔའ་བོ་དག་གི་གཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་དག་ལ་གཟིངས་ལྟ་བུ་དང་། ཆུ་བོའི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་དག་ལ་གྲུ་ལྟ་བུ་དང་། གྲགས་པ་འདོད་པ་དག་གི་གྲགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱིས་བསྟོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གི་ཡོན་ཏན་དང་། སྙིང་རྗེ་ཅན་དག་གི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཉེས་པ་ཞི་བར་འདོད་པ་དག་གི་བྱམས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དག་གི་ དབུགས་འབྱིན་པ་དང་། སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་སྡེ་རྣམས་སྐྲག་ པར་བྱེད་པ་དང་།
EN
“How does one not abandon correct conduct? How does one not depart from dhyāna? How does one stay in a solitary place? How does wisdom increase? {7}
BO
བདེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། དོན་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། དགྲའི་ནང་དུ་སོང་བ་དག་གི་སྐྱབས་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ཆོས་དང་འཐུན་པས་ཚར་གཅོད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྟོབས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཚོལ་ བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྔ་ལྟས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱན་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་འཐུན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། སྲས་ཐུ་བོ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། འདོད་ ཆགས་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་ས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་དང་། རིག་པ་སྐྱེ་བ་དང་། མ་རིག་པ་སྤོང་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིམ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་།
EN
“How does one find joy in maintaining correct conduct Within the vast teaching of the one with ten strengths? How can the aggregate of correct conduct be flawless? How does one examine the nature of the composite? {8}
BO
ལྟ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་འཕྲུལ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཐོས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དྲན་པ་མི་བརྗེད་པ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ དང་། འདྲེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་མཁས་པ་དང་། མི་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲ་བ་དང་། ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་མ་གྲོལ་བ་དག་གིས་མི་ཤེས་པ་དང་། ཡི་གེ་རྣམས་ལྡོག་པ་དང་། སྒྲ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། དེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཤེས་པ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ ཏུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། གཞོན་ནུ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །
EN
“How can the wise be pure In body and in speech, And with an unafflicted mind Seek the Buddha’s wisdom? {9}
BO
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་ན་ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་དགུ་ སྔོན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་གིས་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་དགུ་བཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དགེ་ སློང་སྟོང་དུ་ཚང་བ་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་དགུ་ལས་སྲོག་ཆགས་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ། ། དགེ་སློང་མ་བརྒྱད་ཁྲི་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། ། དགེ་ བསྙེན་ལྔ་བརྒྱས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། དགེ་བསྙེན་མ་དྲུག་སྟོང་གིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས། རབ་ཏུ་གཡོས་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས། འགུལ་རབ་ཏུ་ འགུལ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འགུལ།
EN
“How can they have pure actions of the body? How can they avoid faults in speech? How can they have an unafflicted mind? Best of men, give your answer to my questions.” {10}
BO
ལྡེག་རབ་ཏུ་ལྡེག་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་ལྡེག ། འཁྲུགས་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས། ཆེམ་ཆེམ་རབ་ཏུ་ཆེམ་ཆེམ་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཆེམ་ཆེམ། འུར་འུར་རབ་ཏུ་འུར་འུར་ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འུར་འུར་ཏེ། ཤར་ཕྱོགས་དམའ་ན་ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ། ནུབ་ཕྱོགས་དམའ་ན་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ། ། བྱང་ཕྱོགས་དམའ་ན་ལྷོ་ཕྱོགས་མཐོ། ། ལྷོ་ཕྱོགས་དམའ་ན་བྱང་ཕྱོགས་མཐོ། ། མཐའ་དམའ་ན་དབུས་མཐོ། ། དབུས་དམའ་ན་མཐའ་མཐོ་སྟེ། ཚད་མེད་པའི་སྣང་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་མུན་ནག་སྨག་ཏུ་གྱུར་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྣང་བ་དེས་གསལ་བར་གྱུར་ཏོ། ། སེམས་ཅན་གང་དག་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ཀྱེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འཛེར་ཏེ། མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། ། གླེང་གཞིའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ། ། ། ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་ངས་དྲན་པ་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ཏེ། །
EN
The Bhagavān said to the youth Candraprabha, “Young man, bodhisattva mahāsattvas will attain all those qualities and quickly attain the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood if they have one quality. What is that one quality? Young man, it is the bodhisattva mahāsattvas’ evenness of mind toward all beings. They wish to benefit them, have no anger, and have no partiality. Young man, if bodhisattva mahāsattvas have that one quality they will attain all those qualities and quickly attain the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood.”
BO
ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ ཅིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་འདི་ཉིད་ལ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ངས་ རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དང་མེ་ཏོག་དང་སྤོས་དང་དྲི་དང་ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་དང་ཕྱེ་མ་དང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་དང་སིལ་སྙན་དང་ཕེག་རྡོབ་པ་དང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བ་དན་དང་རིན་པོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་བཀྲ་བ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་བཀོད་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀུར་སྟིར་བྱས་བླ་མར་བྱས་རི་མོར་བྱས་མཆོད་པར་བྱས་རྗེད་པར་བྱས་གསོལ་བར་བྱས་ཏེ། གཞོན་ནུ་ངས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་རྒྱས་པར་ཐོས་ཏེ། བཟུང་ངོ་། ། དྲིས་སོ། ། བཅངས་སོ། ། བཀླགས་སོ། ། རབ་ཏུ་བཏོན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པས་བསྒོམས་སོ། ། མང་དུ་བྱས་ཤིང་གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །
EN
The Bhagavān then recited these verses to the youth Candraprabha:
BO
གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སཱ་ལའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སཱ་ལའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གི་དགེ་འདུན་བྱུང་སྟེ། དེ་དག་གི་ཚེའི་ ཚད་ནི་ལོ་འབུམ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སཱ་ལའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་ངས་ལོ་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་{བཅྭ་,བཅོ་}བརྒྱད་དུ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱས་ཏེ་ལྷའི་ཙན་དན་དང་རིན་པོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་བྱེ་བ་བྱས་ སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སཱ་ལའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་གྱུར་ཏེ།
EN
“Having obtained one quality, Those bodhisattvas, whoever they are, Will attain these qualities And quickly attain enlightenment. {11}
BO
བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ སཱ་ལའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོ་དེའི་དྲུང་དུ་ང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ལོ་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཞིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མཉན་ཅིང་བཟུང་སྟེ་དྲིས་སོ། ། བཅངས་སོ། ། བཀླགས་སོ། ། རབ་ཏུ་བཏོན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པས་བསྒོམས་ སོ། ། མང་དུ་བྱས་ཤིང་གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ང་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་དང་གཡོག་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་ རིམ་གྲོ་དང་གཡོག་བྱས་པའི་རྒྱུ་འཐུན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལྟ་ཅི་སྨོས།
EN
“Anger toward anyone does not arise in the mind Of the bodhisattva who has a mind without anger. Those who are not hardhearted or wicked Will attain exactly what has been described. {12}
BO
གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་དང་གཡོག་བྱས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་ སྐྱོ་བར་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་བྱུང་བའི་ལེའུ་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། དྲན་པ་སྟོབས་བཅུ་བྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་དག ། སྔོན་ཚེ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་བཞུགས། ། ང་སྔོན་བྱང་ ཆུབ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་བའི་མཆོག་འདི་བཤད་བྱས་ཏེ། ། དེ་དག་གི་ཡང་ཐ་མ་ནི། ། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་འོད་བྱེད་པ། ། སཱ་ལའི་དབང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ང་ཡིས་ཡོངས་སུ་དྲིས། ། ང་ཡང་རྒྱལ་རིགས་ཉིད་གྱུར་ཏེ། ། རྒྱལ་པོ་ས་བདག་གཙོ་བོ་ཡིན། ། ང་ཡི་བུ་ཡང་ལྔ་བརྒྱ་ སྟེ། དེ་དག་ལས་ནི་མི་ཉུང་བྱུང་། ། སངས་རྒྱས་དེ་ཡི་གཙུག་ལག་ཁང་། ། ཙན་དན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་། ། ཁ་ཅིག་རིན་ཆེན་བརྩེགས་པ་ཡི། ། བྱེ་བ་སྙེད་ནི་ངས་བྱས་ཏེ། ། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དགའ་ཞིང་ཡིད་འོང་བ། ། འཇིགས་པའི་བླ་མ་ཞེས་བྱ་རྒྱལ་པོར་གྱུར། ། སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ མཆོད་པ་དམ་པ་དག །
EN
“As they remain in evenness of mind, There will be an evenness of ripening results: The soles of their feet will be even And their range of conduct will be even. {13}
BO
ལོ་སྟོང་བྱེ་བ་{བཅྭ་,བཅོ་}བརྒྱད་བར་དུ་བྱས། ། རྣམ་པར་འདྲེན་པ་སཱ་ལའི་དབང་པོ་རྒྱལ། ། རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་མ་སྨད་པ། ། དེ་ཡི་དུས་ན་དེ་ཡི་ཚེ་ཚད་ནི། ། ལོ་བྱེ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་དྲུག་ཏུ་གྱུར། ། ཉན་ཐོས་མཚུངས་པ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། ། གསུམ་རིག་ མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་དབང་པོ་ཐུལ། ། ཟག་པ་ཟད་ཅིང་ཐ་མའི་ལུས་འཛིན་པ། ། དེ་ཚེ་མི་མཆོག་གི་ནི་དགེ་འདུན་བྱུང་། ། ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་དག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། ། དེ་ཚེ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་བདག་འདོད་པས། ། རྒྱལ་བ་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་དེ་དག་ལ། ། མཆོད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ངས་བྱས་ ཏེ། རྒྱལ་བ་སཱ་ལའི་དབང་རྒྱལ་དྲུང་དུ་ཡང་། ། ང་ནི་བཙུན་མོ་སྲས་བཅས་རབ་ཏུ་བྱུང་། ། ལོ་ཡང་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཞིར་ནི། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ངས་ཀྱང་ཡོངས་དྲིས་ཏེ། ། ཚིགས་བཅད་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་དང་། ། གཞན་ཡང་དཀྲིགས་ཕྲག་བྱེ་བ་བརྒྱ་རྣམས་ནི། ། ཏིང་འཛིན་ འདི་ཉིད་ཀྱི་ནི་ལེའུ་གཅིག་པོ། ། ངས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ལས་བླངས། ། ཏིང་འཛིན་དམ་པ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཕྱིར། ། མགོ་དང་རྐང་ལག་ཆུང་མ་དེ་བཞིན་བུ། ། རིན་ཆེན་མང་པོ་དེ་བཞིན་བཟའ་བཅའ་རྣམས། །
EN
“They meditate with even minds that are without unevenness. Without the fault of hardheartedness and devoid of craving They have even soles and palms. They are supremely bright and are seen as pure. {14}
BO
སྔོན་ཆད་ངས་ནི་མ་བཏང་{ཆུང་ཟད་,ཅུང་ཟད་}མེད། ། སངས་རྒྱས་དག་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་ སྟོང་དང་། ། དེ་ལས་ལྷག་པར་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། ། གང་དག་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་འདིར་བཞུགས་ནས། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་སྟོན་ངས་དྲན་ཏེ། ། དེ་ཀུན་མཚན་ཀྱང་ཤཱཀྱ་ཁྱུ་མཆོག་ཡིན། ། ཀུན་གྱི་སྲས་ཀྱང་དགྲ་གཅན་ཟིན་ཅེས་བྱ། ། ཞབས་འབྲིང་བ་ཡི་མིང་ཡང་ ཀུན་དགའ་བོ། ། སེར་སྐྱའི་གྲོང་ནས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བྱུང་། ། འཕྲུལ་མཆོག་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་པང་ནས་སྐྱེས། ། སྐྱོབ་པ་ཀུན་ཀྱང་མཚན་ནི་འཐུན་པར་གྱུར། ། དེ་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱང་མིང་འདྲ་སྟེ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་སྙིགས་མའི་དུས་སུ་བྱུང་། ། བྱང་ཆུབ་སྤྱད་པ་འདི་ནི་སྤྱོད་ པའི་ཚེ། ། མི་དབང་དེ་ཀུན་ང་ཡིས་བཀུར་སྟིར་བྱས། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཚེ། ། རྒྱལ་ལ་མཆོད་པ་མ་བྱས་ཅི་ཡང་མེད། ། ནན་ཏན་གྱིས་ནི་ཏིང་འཛིན་འདི་རྙེད་དེ། ། ནན་ཏན་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་མང་དུ་གསུངས། ། ཡོན་ཏན་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་དག ། དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་ འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། བྲོ་བ་དག་ལ་མ་ཞེན་མི་བསྐམ་ཞིང་། ། ཁྱིམ་རྣམས་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ཕྲག་དོག་མེད། ། བྱམས་ལ་གནས་ཤིང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་གང་། །
EN
“The bodhisattvas illuminate the ten directions, Spreading splendor and light through a buddha realm. When they attain the level of peace, They establish many beings in buddha wisdom. {15}
BO
དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། རྙེད་དང་བཀུར་སྟི་དག་ཀྱང་མི་འདོད་ཅིང་། ། འཚོ་བ་གཙང་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་འཆང་བ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་འཇིགས་མེད་པ། ། དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། གཡེལ་བ་མེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། ། དགོན་པར་གནས་ཤིང་སྦྱངས་ལ་གནས་གྱུར་དང་། ། བདག་མེད་བཟོད་པ་ལ་ཡང་རབ་གནས་པ། ། དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། རྒོད་ པ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་དུལ་བའི་སེམས། ། སྤྱོད་དང་སྤྱོད་ལམ་དག་ལ་རབ་ཏུ་གནས། ། གཏོང་ལ་མོས་ཤིང་སེར་སྣ་མེད་པ་དག ། དེ་ལ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་འདི་ནི་གང་འཛིན་པ། ། དེ་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་དང་མཚན་རྣམས་དང་། ། འདྲེན་པས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་ {བཅྭ་,བཅོ་}བརྒྱད་དང་། ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་གང་བརྗོད་རྙེད་མི་དཀའ། ། སངས་རྒྱས་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་པའི་སེམས་ཅན་གང་། ། དེ་དག་དུས་གཅིག་སངས་རྒྱས་ཉིད་གྱུར་ལ། ། དེ་རྣམས་རེ་རེའི་ཚེ་ཡི་ཚད་ཀྱང་ནི། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བསམ་མི་ཁྱབ། ། དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་མགོ་ བོ་ནི། ། རྒྱ་མཚོ་ཀུན་གྱི་བྱེ་མ་དེ་སྙེད་ཡོད། ། མགོ་བོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ། །
EN
“Young man, in that way the bodhisattva mahāsattva who has evenness of mind toward all beings, wishes to benefit them, and has no anger or partiality will attain the samādhi known as the revealed equality of the nature of all phenomena.
BO
དེ་སྙེད་ལྕེ་ཡང་མགོ་བོ་ཀུན་ལ་ཡོད། ། དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཏིང་འཛིན་འདི་ལས་གང་། ། ཚིགས་བཅད་འཛིན་འདིའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་ཀྱང་ནི། ། ཅུང་ཟད་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་ན། ། གང་གིས་ བསླབས་ཤིང་གཟུང་བ་ཅི་ཞིག་སྨོས། ། ཏིང་འཛིན་བལྟ་དཀའ་ཞི་བ་གང་འཛིན་པ། ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བླངས་ཤིང་སྤྱོད་པ་དག ། དེ་ལ་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་གནོད་སྦྱིན་སྨོན། ། རྒྱལ་པོ་དག་ཀྱང་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བར་བྱེད། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་རྙེད་དཀའ་གང་འཛིན་པ། ། རྒྱལ་བ་དག་གིས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར། ། ལྷ་དང་ཀླུ་རྣམས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲང་། ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་དེ་ཡི་གཟི་མི་བཟོད། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་འདི་ནི་གང་འཛིན་པ། ། དེ་ཡི་སྤོབས་པ་དག་ནི་མཐའ་ཡས་འགྱུར། ། མདོ་སྡེ་དག་ནི་སྟོང་རྣམས་རབ་སྟོན་ཀྱང་། ། དེ་ལ་ནམ་ཡང་རྒྱུན་ནི་འཆད་མི་ འགྱུར། ། གང་རྣམས་མི་བཟད་ཆེན་པོའི་ཕྱི་དུས་ན། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་འཛིན་པ་རྣམས། ། སངས་རྒྱས་འདྲེན་པ་སྣང་བ་དཔག་མེད་དང་། ། བདེ་ལྡན་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར། ། ཕན་ཡོན་འདི་དག་རབ་ཏུ་བསྟན་མཛད་ནས། ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ང་འདས་ཕྱི་ མའི་ཚེ། །
EN
“Young man, what is the samādhi called the revealed equality of the nature of all phenomena?
BO
ཏིང་འཛིན་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ཟུང་ཞེས། ། རང་བྱུང་སྟོན་པ་བདག་ཉིད་གསོལ་བ་འདེབས། ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་གང་འདས་སངས་རྒྱས་དང་། ། གང་རྣམས་མ་བྱོན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡི། ། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཏིང་འཛིན་འདི་བསླབས་ནས། ། བྱང་ཆུབ་རྡུལ་བྲལ་འདུས་མ་བྱས་པ་རྟོགས། ། སཱ་ལའི་དབང་པོའི་རྒྱལ་པོའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། དོན་དང་འབྲུ་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་བདག་གི་ཚིག་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་འབྱུང་བར་འདོད་ན། གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་གཟུང་བར་བྱ། ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། བཀླག་པར་བྱ། རབ་ཏུ་གདོན་པར་བྱ། ལུང་མནོད་པར་བྱ། ཁ་ཏོན་དུ་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱ། མང་དུ་བྱ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །
EN
“It is restraint of the body. It is restraint of the speech. It is restraint of the mind. It is purity of action. It is the transcendence of the mind’s perceptions. It is knowledge of the skandhas. It is the equality of the dhātus. It is the elimination of the āyatanas.
BO
གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། བླ་གབ་མེད་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཁྱིམ་སྟོང་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་འདི་ལ་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ བ། བླ་ནི་མེད་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དག་གི་རྒྱུ་འཐུན་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ། བཟོད་པས་བརྒྱན་པ། བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ ཀྱིས་སྤྲས་པ། མཚན་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་རན་པར་འཐུན་པ། མཐོང་ན་མི་འཐུན་པ་མེད་པ། དད་པས་མོས་པ་རྣམས་མངོན་པར་དགའ་བ། ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ། སྟོབས་རྣམས་ལ་རྫི་བ་མེད་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡབ།
EN
“It is the renunciation of craving. It is having the direct perception of birthlessness. It is engagement in activity. It is the illumination of causes. It is the non-dissipation of the results of karma. It is insight into phenomena. It is the meditation of the path. It is meeting the tathāgatas.
BO
འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན། ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ། སྤོབས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། གསུང་རྣམ་པར་དག་པ། དབྱངས་སྙན་པ། སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ། སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ། འདོད་ པ་དག་གིས་མ་གོས་པ། གཟུགས་དག་གིས་ཉེ་བར་མ་གོས་པ། གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་མ་འདྲེས་པ། ཕུང་པོ་དག་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བསྡམས་པ། མདུད་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སྲིད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ། ཆུ་བོ་ལས་རྒལ་བ། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པ་སྟེ། གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་།
EN
“It is sharp wisdom. It is penetrating into beings. It is knowledge of phenomena. It is the knowledge of engaging in discernment. It is the knowledge of the different kinds of letters and words. It is the transcendence of matter. It is the understanding of sounds. It is the attainment of joy. It is experiencing the joy of the Dharma. It is sincerity. It is tolerance. It is to be without deception.
BO
བསྔགས་པ་འདི་ དག་དང་ལྡན་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྤོབས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་བསྔགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ན་དོན་དང་འབྲུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚིག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བཤད་དོ། ། བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ རབ་བཤད་ཀྱང་། ། རྒྱལ་བའི་བསྔགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་མི་སླ། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ནི་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། ། རྒྱལ་བས་དེ་ལྟའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་བསྒྲུབས། ། ངས་ནི་ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ཚོལ་བས། ། སྔོན་ཚེ་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སུ། ། བུ་མོ་གཟུགས་བཟང་ ཤིན་ཏུ་བལྟ་ན་སྡུག ། ལེགས་པར་ལུས་བརྒྱན་ཡིད་དུ་འོང་བ་བྱིན། ། ངས་ནི་ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ཚོལ་བས། ། སྔོན་ཚེ་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སུ། ། དེ་བཞིན་བྲན་ཕོ་བྲན་མོ་ནོར་དང་འབྲུ། །
EN
“It is to be without frowns. It is to be pleasant. It is to have correct conduct. It is to be friendly. It is to be gentle. It is having a smiling face. It is being courteous. It is to be welcoming.
BO
དེ་བཞིན་ནོར་བུ་མུ་ཏིག་གསེར་དངུལ་བྱིན། ། ངས་ནི་ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་ འདི་ཚོལ་བས། ། ནོར་བུ་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་མུ་ཏིག་ཕྲེང་། ། གོས་དང་གདུ་བུ་གསེར་སྐུད་མཛེས་པ་དག ། སྔོན་ཚེ་འདྲེན་པ་རྣམས་ལ་ངས་བཏང་བྱས། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་དཔག་མེད་པར། ། དྲི་མཆོག་དྲི་ལྡན་དབྱར་གྱི་མེ་ཏོག་དག ། རབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ ནས། རྒྱལ་བའི་མཆོད་རྟེན་དག་ལ་ང་ཡིས་ཕུལ། ། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་རི་མོ་བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་། ། དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ངས་བྱིན་ཏེ། ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱིན་པས་ང་གྲགས་སྙམ། ། ང་ལ་ནམ་ཡང་དེ་འདྲའི་སེམས་མ་སྐྱེས། ། སྡུག་པའི་མཆོག་བྱིན་བདག་ཉིད་སྤྱད་པར་ ནི། ། དེ་སྙམ་ཆགས་པ་ང་ལ་ཡོང་མ་བྱུང་། ། སྦྱིན་པའི་ཆོས་ནི་མང་དུ་ངས་བྱིན་ཏེ། ། རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ངས་ཐོབ་སྙམ། ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ཀྱང་ངས་སྔོན་བསྒྲུབས། ། ནགས་མཆོག་སྒྲ་ཉུང་རྟག་ཏུ་གནས་བྱས་ཏེ། ། ཐམས་ཅད་དུས་སུ་སྙིང་རྗེ་མང་བར་གྱུར། ། རྟག་ ཏུ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ངས་ཐོབ་སྙམ། ། བྱམས་ཤིང་འཇམ་ལ་འགེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན། ། ཐོས་པ་འཛིན་ཅིང་བཞིན་འཛུམ་ཚིག་ཀྱང་འཇམ། ། ཤིན་ཏུ་ཚིག་སྙན་མང་པོ་ཀུན་ཀྱང་དགའ།
EN
“It is to be without laziness. It is having veneration for the guru. It is respect for the guru. It is being content with occurrences. It is never being satisfied with the good actions one has done. It is having a pure livelihood. It is not forsaking the solitary life.
BO
། ང་ལ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལྟ་ངོམས་མི་འགྱུར། ། སེར་སྣ་ཅན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གྱུར་ཏེ། ། སྲིད་པ་མང་པོར་ ནམ་ཡང་སེར་སྣ་མེད། ། རྟག་ཏུ་བསོད་སྙོམས་དག་ལ་ང་དགའ་སྟེ། ། མགྲོན་དུ་བོས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་སྤངས། ། འདི་ལས་རྩ་བཞི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བཟུང་ན། ། མང་དུ་ཐོས་ཤིང་ཐོས་པ་འཛིན་པར་འགྱུར། ། དེས་ནི་ང་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡི། ། དད་པའི་མཆོག་བསྐྱེད་རྟག་ཏུ་བཀུར་ སྟི་བྱས། ། ངས་ནི་ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ཚོལ་ཕྱིར། ། རྣམ་པར་འདྲེན་ལ་མཆོད་པ་མང་པོ་བྱས། ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་མཐའ་ཡས་བྱིན། ། དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཀྱང་ཡུན་རིང་བསྲུངས། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཡངས་སྣ་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ། ། ནོར་བུ་རིན་ཆེན་བཀང་སྟེ་སྦྱིན་བྱིན་ པས། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ལས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བཟུང་ན། ། དེ་བས་བསོད་ནམས་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེར་འཕགས། ། བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་དཔག་མེད་མང་པོར་ཡང་། ། མེ་ཏོག་མང་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་སྤོས་རྣམས་ཡིད་འོང་རྒྱ་ཆེ་བ། ། བསོད་ནམས་འདོད་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་མཆོད་ པ་དང་། ། བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་དཔག་མེད་མང་པོར་ནི། ། སིལ་སྙན་མང་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ། དེ་བཞིན་སྣང་གསལ་ཞལ་ཟས་ན་བཟའ་ཡིས། །
EN
“It is the knowledge of successive levels. It is always maintaining mindfulness. It is being wise concerning the skandhas. It is being wise concerning the dhātus. It is being wise concerning the āyatanas. It is making one’s higher cognitions manifest to others.
BO
བསོད་ནམས་འདོད་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་མཆོད་པ་བས། ། རང་བྱུང་རྒྱལ་བ་ཆོས་རྗེར་བདག་གྱུར་ཅེས། ། མི་གང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ ནས། ། མཉམ་པར་གཞག་པས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བཟུང་ན། ། དེ་བས་བསོད་ནམས་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེར་འཕགས། ། གང་གཱའི་བྱེ་མ་མང་པོ་ཇི་སྙེད་པ། ། བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཡང་ཕན་ཡོན་རྣམས། ། བརྗོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ། ཏིང་འཛིན་འདི་བཟུང་བསོད་ནམས་ ཤིན་ཏུ་ཆེ། ། དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཕན་ཡོན་དག ། ཤིན་ཏུ་བཟང་པོ་འདི་ཐོས་ནས། ། སངས་རྒྱས་བསྔགས་པའི་ཏིང་འཛིན་འདི། ། མྱུར་དུ་ལུང་ཡང་མནོད་པར་གྱིས། ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་བདུན་ཅུ་གསུམ། ། སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བར་བཀུར་སྟི་བྱས། ། སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། མདོ་སྡེ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བཤད། ། མདོ་སྡེ་འདི་ཡི་མིང་ཡང་ནི། ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་འཇུག་ཅེས་བྱ། ། འདི་ལ་མང་དུ་ཐོས་བསླབས་ན། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་མྱ་ངན་འདས། ། ཕྱི་མའི་དུས་ན་དགེ་སློང་ནི། ། སྡོམ་པ་མེད་པ་མང་པོ་དག ། མང་དུ་ཐོས་པ་མི་ འདོད་འབྱུང་། ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྔགས་པ་རྗོད་བྱེད་ལ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད། །
EN
“It is the elimination of kleśas. It is ceasing engagement with propensities. It is having specific attainments. It is the natural result of meditation.
BO
ཏིང་འཛིན་བསྔགས་པ་རྗོད་བྱེད་ལ། ། ཏིང་འཛིན་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད། ། ཤེས་རབ་བསྔགས་པ་རྗོད་བྱེད་ལ། ། ཤེས་རབ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད། ། རྣམ་གྲོལ་བསྔགས་པ་རྗོད་བྱེད་ལ། ། རྣམ་ གྲོལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་དག ། ཙན་དན་དག་ནི་འདི་འདྲ་སྟེ། ། སྤོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིད་འོང་ཞེས། ། ཙན་དན་དག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད། ། དེ་ནས་མི་གཞན་ལ་ལ་ཡིས། ། དེ་ལྟར་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡི། ། ཙན་དན་{ཆུང་ཟད་,ཅུང་ཟད་}སྲེལ་ཏམ་ཞེས། ། སྐྱེས་བུ་ལ་ལས་ དེ་དྲིས་ན། ། སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་སླར་སྨྲས་པ། ། གང་གིས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་ཡི། ། སྤོས་ཀྱི་བསྔགས་པ་ང་བརྗོད་པ། ། སྤོས་དེ་ང་ལ་མེད་ཅེས་སྨྲ། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མི་བརྩོན་པ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྔགས་པས་འཚོ་བ་དག ། ཕྱི་མའི་དུས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་དག་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ མེད། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མི་བརྩོན་པ། ། ཏིང་འཛིན་བསྔགས་པས་འཚོ་བ་དག ། ཕྱི་མའི་དུས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་དག་ལ་ནི་ཏིང་འཛིན་མེད། ། དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མི་བརྩོན་པ། ། ཤེས་རབ་བསྔགས་པས་འཚོ་བ་དག ། ཕྱི་མའི་དུས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་དག་ལ་ནི་ཤེས་ རབ་མེད། །
EN
“It is skillfulness in eliminating transgressions. It is the prevention of the arising of bad actions. It is the elimination of attachment.
BO
དེ་བཞིན་རྣལ་འབྱོར་མི་བརྩོན་པ། ། རྣམ་གྲོལ་བསྔགས་པས་འཚོ་བ་དག ། ཕྱི་མའི་དུས་ལ་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་གྲོལ་མེད། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དབུལ་པོ་ལ་ལ་ཞིག ། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་བརྙས་གྱུར་ལ། ། དེ་ཡིས་ཕྱིས་གདོད་ནོར་གྱི་གཏེར་ རྙེད་ནས། ། ནོར་ཡོད་རིག་པས་སྐྱེ་བོ་རི་མོར་བྱེད། ། དེ་བཞིན་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མ་ཐོབ་ན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ལྷ་མི་དང་། ། གྲུལ་བུམ་སྲིན་པོ་མང་པོས་མི་བཀུར་ཏེ། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དབུལ་པོ་ནོར་མེད་བཞིན། ། མཁས་པས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏེར། ། ས་འདི་ ནམ་ཞིག་རབ་ཏུ་ཐོབ་གྱུར་ན། ། ལྷ་དང་མི་དག་དེ་ལ་རེ་བ་སྐྱེད། ། དེས་ཀྱང་སྐྱེ་དགུ་བླ་མེད་ནོར་རྣམས་བྱིན། ། དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་དག་གིས་བརྗོད་པ་ཡི། ། ཕན་ཡོན་དམ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཐོས་ནས། ། ཤེས་ཀྱི་ཁེ་དང་བདེ་རྙེད་ཀུན་སྤངས་ཏེ། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ནི་ལུང་ནོད་གྱིས། ། སངས་ རྒྱས་སུ་དག་ཕྱོགས་སུ་མྱ་ངན་འདས། ། གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཏིང་འཛིན་འདི་བསླབས་ནས། ། བྱང་ཆུབ་བསམ་ཡས་མཚུངས་མེད་རྣམ་སངས་རྒྱས། ། ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་སེམས་དགའ་ནས། །
EN
“It is transcending the existences. It is the memory of previous rebirths. It is being free from doubt concerning the ripening of karma.
BO
སངས་རྒྱས་སྤྱན་སྔར་འདུག་སྟེ་ཚིག་སྨྲས་པ། ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མྱ་ངན་ཡོངས་འདས་ནས། ། མ་རུངས་དུས་ན་བདག་གིས་མདོ་འདི་གཟུང་། ། བདག་གིས་ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་བཏང་སྟེ། ། འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པ་ཅི་མཆིས་ཀུན་བཏང་ལ། ། བདག་གིས་འཇིགས་པ་ཆེན་པོའི་དུས་དེར་ཡང་། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ནི་གཟུང་བར་ བགྱི། ། སེམས་ཅན་མང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེར་སྐྱེད་དེ། ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་མགོན་མེད་མཐོང་ནས་ཀྱང་། ། དེ་དག་ལ་ནི་བྱམས་པ་ཉེར་སྦྱར་ཞིང་། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ནི་གཟུང་བར་བགྱི། ། དེ་ཡི་ཚེ་ན་ཏིང་འཛིན་འཛིན་པ་དག ། ལྔ་བརྒྱ་ལས་ནི་མི་ཉུང་དེར་བྱུང་སྟེ། ། མདོ་སྡེ་མཆོག་འདི་རྒྱ་ཆེར་གཟུང་བ་ལ། ། དེ་དག་སྔོན་དུ་འདྲེན་པ་གཞོན་ནུ་ཡིན། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བསྔགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། ། ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ། བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ནས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་ པ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ། བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །
EN
“It is the contemplation of phenomena. It is seeking to hear the Dharma. It is having sharp knowledge. It is craving for wisdom. It is the realization of wisdom.
BO
གལ་ཏེ་ཞུས་ནས་ཞུ་བ་ལུང་བསྟན་པའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བདག་ལ་སྐབས་ཕྱེ་ན་བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཞུའོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ལ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པས་རྟག་ཏུ་སྐབས་ཕྱེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཁྱོད་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པ་དྲིས་ཤིག ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་ཕྱེ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་{བླ་དགས་,བླ་དྭགས་}ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། གཞོན་ནུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ངེས་པར་རྟོགས་པ་དང་།
EN
“It is the level of a noble being. It is having a mind like a mountain. It is being unshakable. It is being immovable. It is the knowledge of the nature of the level of irreversibility.
BO
སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཤེས་པ་དང་ཁུར་བོར་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། འདོད་ཆགས་གསོ་བ་དང་ཞེ་སྡང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་གཏི་མུག་བསལ་ བ་དང་རིགས་པར་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་དང་། མི་རིགས་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་འདོད་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་ཉལ་བ་ལ་སྟེན་པ་དང་སྤོང་བ་མི་གཏོང་བ་དང་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡིད་ མི་རྟོན་པ་དང་ལས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་བདག་ལ་མི་སྟོད་པ་དང་གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་དང་ཁྱིམ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་འཐུན་ པ་དང་བསྙེན་པར་དཀའ་བ་དང་གཟི་ཆེན་པོ་དང་བདག་ཤེས་པ་དང་མི་རྒོད་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གནས་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་མི་རྩུབ་པ་དང་གཞན་ལ་མི་གནོད་པ་དང་།
EN
“It is having the natural result of good qualities. It is the abhorrence of bad qualities. It is being free of behavior caused by the kleśas. It is never abandoning the training.
BO
བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་གསང་བའི་སྔགས་ཀུན་སྲུང་བ་ དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་ཞིང་གནོད་པ་མེད་པ་དང་འཇམ་པོར་སྨྲ་བ་དང་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཤིན་ཏུ་འདུན་པ་ནི་གཞོན་ནུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཞོན་ནུ་གང་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཉིད་སྟོན་ཅིང་དེའི་ཚེ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་རྒྱས་པར་ ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ངས་ནི་བདུད་རྩིའི་སྒོ་ཡང་རབ་ཏུ་ཕྱེ། ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་དེ་བཞིན་བཤད། ། སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཅི་འདྲ་ངས་བསྟན་ཏེ། ། མྱ་ངན་འདས་པ་ཕན་ཡོན་བཅས་པ་བཤད། ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྟག་ ཏུ་རྣམ་པར་སྤང་། ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཡང་བསྙེན་པར་བྱ། ། འདུ་བ་སྤངས་ཏེ་ནགས་ཁྲོད་གནས་བཅའ་ཞིང་། །
EN
“It is being established in samādhi. It is the knowledge of the thoughts of beings. It is the knowledge of the various rebirths of beings. It is knowledge of the infinite. It is the knowledge of the intended meaning of words.
BO
བྱམས་པའི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བྱས་ཏེ། ། སྦྱངས་ལ་དགའ་བའང་རྟག་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱ། ། གཏོང་བ་དང་ ནི་ཤེས་རབ་བསྙེན་བྱས་ན། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་མི་འགྱུར། ། ཉན་ཐོས་མང་པོ་ཡི་ནི་ས་མིན་པ། ། ཞི་བའི་ས་འདི་དག་ཀྱང་ཐོས་ནས་ནི། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཆོས་ལ་མངོན་སུམ་གྱུར། ། སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་བསམ་ཡས་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། སྐྱེས་བུ་བློ་ལྡན་སྣོད་ འགྱུར་མཐོང་ནས་ཀྱང་། ། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ཡང་དག་ཆུད། ། བླ་མེད་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་རབ་བཀོད་ན། ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་དང་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ། ཁ་ཟས་རྒྱུ་འཐུན་དག་ནི་གང་གི་ཕྱིར། ། ཕྲག་དོག་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་པར་ཡོང་མི་དཀའ། ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་སྟོང་པ་འདི་སྒོམ་པ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པའི་མགོ་ལ་དེ་འདུག་སྟེ། ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་མཉམ་བཞག་ན། ། བྱིས་པ་མི་རིགས་བརྩོན་པས་མི་ཤེས་སོ། ། སུ་དག་ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་འདི་འདོད་པ། ། དེ་ལ་ནམ་ཡང་ འཇིགས་པའི་བློ་མི་འབྱུང་། ། རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ས་འདི་བསྟེན་ནས་ནི། །
EN
“It is the rejection of living in a home. It is finding no joy in the three realms. It is having a motivation that is not discouraged. It is having no attachment to phenomena.
BO
མི་མཆོག་རྣམས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་མཐོང་བར་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བྱད་གང་དྲན་པ། ། དེ་ནི་ཡིད་ཞི་དབང་པོ་ཞི་བར་འགྱུར། ། སེམས་ལ་འཁྲུལ་མེད་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག ། ཐོས་དང་ཤེས་པ་དག་ ནི་རྒྱ་མཚོ་བཞིན། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ནས་ནི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཆག་སར་སུ་འཆགས་པ། ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་དང་། ། དེ་བས་ལྷག་པར་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་མཐོང་། ། སུ་དག་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་ཚད་འཛིན་པ། ། མི་དེའི་སེམས་ནི་ཤིན་ཏུ་མྱོས་པར་ འགྱུར། ། ཚད་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་ཚད་གཟུང་མེད། ། འདྲེན་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསམ་མི་ཁྱབ། ། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་ནི། ། འཇིག་རྟེན་མགོན་དང་མཉམ་མེད་སུ་ཞིག་ལྷག ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་པ། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་འདོད་ ཅིང་ཐོབ་པར་གྱིས། ། སྐུ་ལུས་དག་ནི་གསེར་གྱི་མདོག་འདྲ་བས། ། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་མཛེས། ། དམིགས་པ་འདི་ལ་གང་གི་སེམས་འཇུག་པ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་མཉམ་གཞག་ཡིན། ། མཁས་པས་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་རིག་སྟེ། ། མཚན་མའི་ འདུ་ཤེས་དག་ནི་རྣམ་བཤིག་ནས། ། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ནི་དེ་གནས་ན། །
EN
“It is having possession of the sacred Dharma. It is protecting the Dharma. It is conviction in the ripening of karma. It is skill in the vinaya.
BO
ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རབ་ཏུ་ཤེས། ། གང་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་གྱུར་པ། ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་ཤེས། ། དེ་ཡིས་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་བཤིག་ནས། ། རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་མི་ལྟ། ། ཁྱོད་ལ་བསྒོ་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། ། ཇི་ལྟར་མི་དག་མང་དུ་རྟོག་བྱེད་པ། ། དེ་ལ་གནས་པའི་རྟོག་པ་དེ་དག་གིས། ། དེ་བཞིན་དུ་ནི་དེ་ལ་སེམས་གཞོལ་འགྱུར། ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བ་ཡི་ནི་སྐུ་བྱད་དང་། ། ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཐུབ་དབང་དྲན། ། རྟག་པར་ རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་བྱས་ན། ། དེ་ལ་སེམས་གཞོལ་རབ་ཏུ་འབབ་པར་འགྱུར། ། དེ་ནི་འཆགས་འདུག་འགྲེང་ཞིང་གནས་པའི་ཚེ། ། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་འདོད། ། འཇིག་རྟེན་རྒྱལ་བ་བླ་མེད་བདག་འགྱུར་བར། ། འདོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་སྨོན་ལམ་ འདེབས། ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཤེས་ཤིང་སངས་རྒྱས་མཐོང་། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་སོ་སོར་རྟོག ། ཏིང་འཛིན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་བྱས་ནས། ། མཐུ་ཆེན་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ཕྱག་ཀྱང་འཚལ། ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་རབ་དང་བ་ཡིས། ། རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དག་གི་བསྔགས་ པ་བརྗོད། ། དེ་ལྟར་དེས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བསྒོམས་པས། །
EN
“It is the pacification of disputes. It is the absence of discord and the absence of quarrels. It is having reached the level of patience. It is maintaining patience.
BO
ཉིན་མཚན་དུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་མཐོང་། ། ནམ་ཞིག་དེ་ནི་ན་ཞིང་མི་བདེ་ནས། ། ཤི་ལ་ཐུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བྱུང་ན། ། སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དྲན་པ་མི་ཉམས་ཏེ། ། སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བས་འཕྲོགས་པར་ཡོང་མི་འགྱུར། ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཡེ་ཤེས་རྣམ་བརྟགས་པས། ། འོངས་དང་མ་འོངས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་ཤེས། ། དེ་འདྲའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་དེ་གནས་པ། ། སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པས་སེམས་མི་སྐྱོ། ། དེ་ཕྱིར་ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཐོས་ནས་ནི། ། མཚུངས་མེད་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་མོས་པ་སྐྱེད། ། བདེ་ གཤེགས་དམ་པ་མཐོང་བ་རྙེད་དཀའ་ཡིས། ། ཕྱི་མའི་དུས་ན་འགྱོད་པ་སྐྱེས་ས་རེ། ། ངས་ནི་རབ་ཏུ་བཟང་བའི་ཆོས་བཤད་ཀྱང་། ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཐོས་ནས་ཡང་དག་མ་སྤྱད་ན། ། ནད་པ་སྨན་གྱི་རྒྱལ་བ་ཐོགས་པ་དག ། བདག་གི་ནད་ནི་གསོ་བར་མི་ནུས་བཞིན། ། དེ་ཕྱིར་མཁས་པ་ ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་དག ། རྟག་ཏུ་ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་འདོད་པ་ཡིས། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་པ་གཏོང་བ་བསྙེན་བྱས་ན། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་པར་ཡོང་མི་དཀའ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན།
EN
“It is the equality of the different kinds of beings. It is skill in examining phenomena. It is skill in gaining certainty concerning phenomena.
BO
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་མགོ་དང་གོས་ལ་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་དང་མ་དང་ བུ་དང་བུ་མོ་དང་ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དང་གཉེན་དང་རྩ་ལག་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་མེ་བཞིན་དུ་སྤངས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་དུ་བོར་ཏེ། དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ ན་བུ་དང་མཛའ་བོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དང་གཉེན་དང་རྩ་ལག་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་མེ་བཞིན་དུ་སྤངས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་དུ་བོར་ཏེ། དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་།
EN
“It is the knowledge of distinguishing between the words for phenomena. It is skill in the presentation of the words for phenomena. It is the knowledge of the skill of presenting the distinction between words that have meaning and those that do not have meaning.
BO
ཁྱིམ་གྱི་གནས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་བྱའོ་ ཞེས་གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞོན་ནུ་སྔོན་བྱུང་བ་འདས་པའི་དུས་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་གྲངས་མེད་པ། རྒྱ་ཆེ་བ། དཔག་ཏུ་མེད་པ། བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་གཞལ་དུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ བ་བླ་ན་མེད་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེའི་ཉན་ཐོས་འདུས་པ་དང་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བྱུང་ངོ་། ། ཉན་ཐོས་འདུས་པ་གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བདུན་ཅུ་བྱུང་ངོ་། ། འདུས་པ་གསུམ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་བྱུང་ངོ་། །
EN
“It is knowledge of the past. It is knowledge of the future. It is knowledge of the present. It is the knowledge of the equality of the three times. It is the knowledge of the purity of the three aspects of actions.
BO
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་བྱུང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེའི་ཚེའི་ཚད་ནི་ལོ་བཞི་ཁྲིར་གྱུར་ཏོ། ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཡང་འབྱོར་པ་རྒྱས་པ་བདེ་བ། ལོ་ལེགས་ པ། ཉམས་དགའ་བ། སྐྱེ་བོ་དང་མི་མང་པོས་གང་བར་གྱུར་ཏོ། ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ན་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་བརྟན་དང་། སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་གཅིག་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་འབྱོར་པ། རྒྱས་པ་བདེ་བ་ལོ་ལེགས་པ། ཉམས་དགའ་བ། སྐྱེ་བོ་དང་མི་མང་ པོས་གང་བའི་ཕྱེད་ལ་དབང་ངོ་། ། ཅིག་ཤོས་ཀྱང་དེའི་ཕྱེད་ལ་དབང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སར་བྱུང་སྟེ།
EN
“It is the knowledge of the body’s condition. It is the knowledge of the mind’s condition. It is guarding conduct. It is having unshakable conduct. It is uncontrived conduct. It is engaging in conduct that is attractive.
BO
གཞོན་ནུ་དེ་ ལྟར་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ལ་ན་བཟའ་དང་བསོད་སྙོམས་དང་། སྙུན་གསོས་ཀྱི་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་ བརྟགས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་རུང་བ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་ཚང་བར་སྤྱན་དྲངས་སོ། ། གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་གྲགས་པ་ཆེ་བར་གྱུར་ཏོ། ། བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དད་པ་དག་གིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་ བཅས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཆེར་བྱས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་ལ་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ།
EN
“It is the knowledge of skill in what is beneficial and what is not beneficial. It is rational speech. It is knowledge of the world.
BO
རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་རྗེས་ སུ་སློབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་གྱུར་ཏོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་ དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གསོ་སྦྱོང་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་ལྷུར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེའི་འོག་ཏུ་བདེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ ལ་དམིགས་ཤིང་ཚེ་འདི་ལྷུར་བྱེད་པ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལྷུར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
EN
“It is unrestrained generosity. It is being openhanded. It is having a nongrasping mind.
BO
གཞོན་ནུ་དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་ པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པའོ། ། ངས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཅི་ནས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་གྱིས་དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་སྐྱོ་བར་བྱ་བར་དགོངས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། ། སྦྱིན་པ་རབ་བྱིན་གཅིག་ལ་གཅིག་བསྟེན་པ། ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་རི་མོར་བྱེད་མི་ འགྱུར། ། མཁས་པ་བག་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཡི། ། སངས་རྒྱས་དག་གིས་བསྟེན་པ་དེ་མི་བསྔགས། ། གང་དག་སྲོགས་ཆགས་ཕན་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ། ། དེ་འདྲའི་མི་དེས་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་པ་ཡིན། ། དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་ཀྱང་མི་ཕྱེད་མཛའ། ། བྱེ་བ་སྙེད་ཀྱི་བདུད་ཀྱིས་ དབྱེ་མི་ནུས། ། འཇིག་རྟེན་ཟང་ཟིང་དག་གིས་སྟེན་པའི་མི། ། དེ་དག་ཚེ་འདིའི་དོན་དུ་ཀུན་འགྱུར་གྱི། །
EN
“It is having a sense of modesty and self-respect. It is an abhorrence of negative aspirations. It is not forsaking the qualities of purification. It is maintaining correct conduct. It is joyful conduct.
BO
ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བསྟེན་པ་ནི། ། མི་དག་གི་ཡང་རབ་ཏུ་དོན་ཆེར་འགྱུར། ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ནི་ཉེར་བཞག་སྟེ། ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་བཤད་ ལ། ། གང་དག་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་ལྡན་པ། ། དེ་འདྲ་དེ་དག་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་འགྱུར། ། འདོད་པ་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྟེན་བྱེད་ཅིང་། ། བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་ཡང་སྲིད་བསྐྱེད་ནས། ། ཁྱིམ་གནས་སྨད་པ་ཉིད་ལ་སྟེན་བྱེད་ན། ། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་མཆོག་དེས་ཡོང་མི་འཐོབ། ། སུ་དག་མེ་མུར་བཞིན་དུ་ འདོད་སྤོང་ཞིང་། ། བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་ཡང་སྲིད་སྤངས་ནས། ། སྐྲག་ཅིང་དངངས་པས་ཁྱིམ་ནས་མངོན་བྱུང་བ། ། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་འདི་རྙེད་མི་དཀའ། ། གང་དག་ཁྱིམ་གྱི་དབུས་ན་འདུག་བཞིན་དུ། ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་འདི་ཐོབ་པ་ནི། ། དེ་འདྲའི་སངས་རྒྱས་གང་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་། ། མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བཞུགས་པའང་མེད། ། རྒྱལ་སྲིད་མཆིལ་མ་བཞིན་དུ་རབ་སྤངས་ལ། ། དབེན་པ་འདོད་པས་དགོན་པར་གནས་པར་གྱིས། ། ཉོན་མོངས་རབ་སྤངས་བདུད་ཀྱང་རྣམ་བཅོམ་ན། ། བྱང་ཆུབ་རྡུལ་མེད་འདུས་མ་བྱས་པ་རྟོགས། ། སངས་རྒྱས་དཔའ་བོ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། ། བསྐལ་པ་བྱེ་མང་རིམ་གྲོ་སུས་བྱས་པས། །
EN
“It is standing up to welcome gurus and presenting them with a seat. It is the elimination of pride. It is controlling the mind. It is the knowledge of generating enthusiasm.
BO
གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི། ། ཁྱིམ་ནས་མངོན་པར་བྱུང་ན་འདི་མཆོག་འགྱུར། ། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཆོས་སྤྱོད་པ། ། དེ་ལྟར་ཟས་དང་སྐོམ་དང་ཆོས་གོས་དང་། ། མེ་ཏོག་དང་ནི་སྤོས་དང་བྱུག་པ་ཡིས། ། མི་མཆོག་རྒྱལ་བ་རིམ་གྲོ་བྱས་ མ་ཡིན། ། སུ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་འདོད་མོས་ཤིང་། ། སེམས་ཅན་དོན་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོངས་སྐྱོ་ནས། ། དགོན་པར་བལྟས་ཏེ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ན། ། དེ་བས་བསོད་ནམས་འདི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། ། དེ་ནས་གཞོན་ནུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་གྱིས་ཁྱིམ་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱིས་ཐོས་སོ། ། ཐོས་ནས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་ཤེས་པ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྔགས་པ་མི་ བརྗོད་ཀྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་མཐར་གཏུགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དེ།
EN
“It is the knowledge of discernment. It is the realization of wisdom. It is being without ignorance. It is knowledge of the processes of the mind. It is the knowledge that realizes the nature of the mind.
BO
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྔགས་སོ་ཞེས་བསམས་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཁྱིམ་ ན་གནས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་སྒྲུབ་པའམ། དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་ལས་བདག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་གྱིས། བདག་ནི་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ སྙམ་མོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་བརྒྱད་ཁྲིས་བསྐོར་ཅིང་མདུན་དུ་བདར་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དབྱངས་བྱིན་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསུམ་བསྐོར་བ་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །
EN
“It is the knowledge of accomplishment and definite accomplishment. It is the knowledge of all language. It is the knowledge of presenting definitions. It is the knowledge of attaining certainty in meaning.
BO
དེ་ནས་གཞོན་ནུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེས་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་གྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཤད་དོ། ། དེ་ནས་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་དང་རངས་པ་དང་རབ་ཏུ་མོས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ནས་ཡང་དག་ པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ་བཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས། བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་ བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་བར་དུ་ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་མ་སོང་སྟེ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་སོ། ། སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལས་ཐོས་ནས་དེས་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས།
EN
“It is abandoning that which is harmful. It is attending upon excellent beings. It is being together with excellent beings. It is avoiding bad beings.
BO
བཅངས་ ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་སོ། ། དེ་དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུ་འདས་པ་དང་། བསྐལ་པ་འབུམ་ཚང་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ གྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དཔའ་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ནས་དེས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་ཏེ། ཕྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ནས་ སྲོག་ཆགས་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབྱངས་བྱིན་གྱི་དྲུང་དུ་འོངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་སྟེ། དགའ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེས་ནས་སྐྲ་དང་ ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ནས་ཡང་དག་པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས།
EN
“It is the accomplishment of dhyāna. It is not savoring dhyāna.
BO
བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་སོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་མ་སོང་སྟེ། བསྐལ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་ཏེ། སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་འདས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་བསྐལ་པ་འབུམ་ཚང་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མཚན་དཔའ་བརྟན་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཤིང་། དེ་དག་གི་དོན་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ། །
EN
“It is the utilization of the higher cognitions. It is the knowledge that comprehends the nature of assigned names and designations. It is overcoming designations. It is disillusionment with saṃsāra.
BO
གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་སྡུད་པ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་བྱུང་བའི་ལེའུ་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ངས་དྲན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བསྐལ་པ་ན། ། འདས་པའི་དུས་ན་མི་ཡི་གཙོ་བོ་ནི། ། དྲང་ སྲོང་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་དོན་མཛད་བྱུང་། ། དེ་ཡི་མཚན་ནི་དབྱངས་ཀྱི་བྱིན་ཞེས་བྱ། ། བྱེ་བྲག་བརྒྱད་ཅུར་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཡི། ། དེ་ཡི་ཉན་ཐོས་འཁོར་མང་དང་པོ་བྱུང་། ། གཉིས་པ་བྱེ་བ་བདུན་ཅུར་ཚང་བ་བྱུང་། ། གསུམ་པ་དགྲ་བཅོམ་བྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་ཡོད། ། ཀུན་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་ཅིང་ཉོན་ མོངས་མེད། ། ཐམས་ཅད་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། ཚེ་ཚད་ལོ་ནི་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བཅུ་སྟེ། ། ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མཛེས་པར་གྱུར། ། སྐྱོབ་པ་དེ་ཡི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བྱུང་བ། ། དཔག་མེད་དེ་དག་གཞན་ཕན་དབང་བསྐུར་ཐོབ། །
EN
“It is the absence of yearning for respect. It is indifference to lack of respect. It is not being motivated by material gain. It is not being disheartened when there is no gain. It is the absence of interest in honor. It is the absence of anger at dishonor. It is the absence of attachment to praise. It is the absence of displeasure in response to criticism. It is the absence of attachment to happiness. It is the absence of aversion to suffering. It is not being acquisitive of composite things. It is having no attachment to renown. It is accepting the lack of renown.
BO
དབང་དང་ས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ སྟེ། ། ཤིང་མཆོག་དྲུང་དུ་བྱང་ཆུབ་འཚང་རྒྱར་ཉེ། ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་རྒྱལ་པོ་བྱུང་བ་ནི། ། སྟོབས་བརྟན་དང་ནི་སྟོབས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ། ། གཅིག་ནི་དེ་ཡི་ཕྱེད་དབང་རྒྱལ་པོ་བྱེད། ། ཅིག་ཤོས་ཕྱེད་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར། ། རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་སར། ། ལྷ་དང་ མིས་མཆོད་སངས་རྒྱས་བྱུང་བར་གྱུར། ། བདེ་བར་གཤེགས་ལ་རྒྱལ་པོ་དད་རྙེད་ནས། ། ལོ་གྲངས་སྟོང་དུ་ཚང་བར་བསྙེན་བཀུར་བྱས། ། སེམས་ཅན་གཞན་མང་དེ་ཡི་རྗེས་སློབ་པས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་བཀུར་སྟི་བྱེད། ། འཇིག་རྟེན་ཟང་ཟིང་གིས་ཏེ་ཆོས་ཀྱིས་མིན། ། ཉན་ཐོས་ བཅས་པ་རྙེད་པ་མང་བར་གྱུར། ། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སེམས་ནི་འདི་སྙམ་སྟེ། ། ཅི་ནས་འདི་ཀུན་འདོད་པ་རབ་སྤངས་ནས། ། ང་ཡི་བསྟན་པ་འདི་ལ་རབ་འབྱུང་བར། ། ཆོས་འདོད་འདི་དག་ལ་ནི་ཆོས་བསྟན་སྙམ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྦྱངས་ཆོས་བསླབ་པ་དང་། ། ཁྱིམ་གནས་ཉེས་པ་སྡུག་ བསྔལ་མཐའ་ཡས་དང་། ། ཆོས་ལ་སྒྲུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་མཆོད་ཡིན་ཞེས། ། མི་མཆོག་དེས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས། ། ས་བདག་རྒྱལ་པོས་ཚིགས་བཅད་དེ་ཐོས་ནས། །
EN
“It is not associating with householders and mendicants. It is avoiding that which is outside the scope of correct conduct. It is acting within the scope of correct conduct. It is a perfection of correct conduct. It is rejecting incorrect conduct. It is not dishonoring your family.
BO
མི་དབང་གཅིག་པུ་དབེན་སོང་བསམས་པ་ནི། ། ཁྱིམ་ན་གནས་བཞིན་དུ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། ། ཆོས་ཀྱི་ མཆོད་མཆོག་བྱ་བར་མི་ནུས་སྙམ། ། མཆིལ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་སྲིད་དེས་བཏང་སྟེ། ། སྲོག་ཆགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུར་བཅས་པ་དག ། རྒྱལ་བ་དེ་ཡི་དྲུང་དུ་ཉེར་འོངས་ཏེ། ། ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་སྤྱན་སྔར་འདུག ། རྒྱལ་བས་དེ་དག་གི་ཡང་བསམ་མཁྱེན་ནས། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་ བལྟ་དཀའ་འདི་བཤད་དེ། ། དེ་དག་དགའ་ཞིང་རབ་མོས་བདེ་བས་ཚིམ། ། མགུ་ཞིང་རངས་པས་དེ་ཚེ་རབ་ཏུ་བྱུང་། ། དེ་དག་རབ་བྱུང་ཏིང་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། ། བཅངས་ཤིང་བཀླགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཆུབ་བྱས་ནས། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཉི་ཤུ་ཚང་བར་ནི། ། ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་ལྟུང་སོང་མ་གྱུར། ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས། ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་ལེགས་པར་མཐོང་། ། རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་བསྟན་པ་ལ། ། དེ་དག་རབ་བྱུང་ཏིང་འཛིན་འདི་ལ་བསྒོམ། ། དེ་དག་ཕྱི་མའི་དུས་ལ་སངས་རྒྱས་གྱུར། ། མཐའ་ཡས་བརྩོན་པ་མིང་ནི་དཔའ་བརྟན་ཡིན། ། སྲོག་ཆགས་ བྱེ་བ་མང་པོའི་དོན་བྱས་ཏེ། ། ཕྱི་མའི་དུས་ལ་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། ། སྔོན་ཚེ་རྒྱལ་པོ་སྟོབས་ཆེན་བྱུང་བ་ནི། །
EN
“It is preserving the teaching. It is speaking little. It is speaking softly. It is speaking slowly. It is skillfulness in answers. It is defeating opposition. It is arriving at the right time. It is not relying on ordinary people.
BO
སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དཔའ་བ་འཇིག་རྟེན་བྱུང་། ། དེ་ཚེ་སྲོག་ཆགས་བྱེ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས། ། བྱང་ཆུབ་བཀོད་ནས་ཕྱི་དུས་མྱ་ངན་འདས། ། དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དག་གིས་བརྗོད་པ་ཡི། ། མདོ་འདི་ཕྱི་དུས་ཐོས་ནས་གཟུང་བར་གྱིས། ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་ཆོས་མཛོད་འདི་བཟུང་ན། ། མི་ཡི་གཙོ་བོར་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། ། དབྱངས་བྱིན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་གང་ ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་པའམ། ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།
EN
“It is not having contempt for those in suffering. It is giving them charity. It is not rebuking the poor. It is having compassion for those with wrong conduct. It is having that which will bring benefit to others. It is having a compassionate mind. It is benefiting others through the Dharma. It is giving away material things. It is the absence of hoarding.
BO
ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ དང་མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་དང་སྤོས་དང་ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་དང་ཕྱེ་མ་དང་ན་བཟའ་དང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་བ་དན་རྣམས་དང་རོལ་མོ་དང་སིལ་སྙན་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ། ། དེ་ཆོས་ གང་ལ་ཡང་རེ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་མི་བྱེད་དེ། འདོད་པ་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན། ལོངས་སྤྱོད་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན། མཐོ་རིས་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན། འཁོར་བ་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་ཆོས་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་འདོད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཡང་མི་དམིགས་ན་དེ་ གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་དམིགས་པར་འགྱུར། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་མཐོང་བ་དང་། བདག་ཉིད་མི་དམིགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའོ། ། གཞོན་ནུ་འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཆོད་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་རབ་ཏུ་འཐོབ་ཅིང་།
EN
“It is praising correct conduct. It is condemning incorrect conduct. It is unwaveringly attending upon those who have correct conduct. It is giving up all possessions. It is welcoming others with a higher motivation. It is doing exactly what one has said one will do. It is perpetual application. It is experiencing joy through veneration.
BO
བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། ། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བསྟན་པ་འདི་རྒྱས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་པ་ལ་སྤོས་ཕུལ་བས། ། སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་ཡང་མཐའ་ཡས་འགྱུར། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བར་ངན་འགྲོར་དེ་མི་འགྲོ ། དེ་དག་དྲི་བསུང་ང་བར་ཡོང་མི་འགྱུར། ། དེ་དག་བསྐལ་པ་བྱེ་བར་སྤྱད་སྤྱོད་ཅིང་། ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་སྟོང་ལ་མཆོད་བྱས་ནས། ། དེ་དག་ཡེ་ཤེས་སྤོས་ཀྱིས་མངོན་འཕགས་ཏེ། ། སངས་རྒྱས་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མཆོག་ལྡན་པར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གང་དག་སྤོས་བྱིན་དང་། ། དེ་བཞིན་གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། ། སེམས་ འདིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་མེད་ཤེས་ན། ། དེ་ནི་དེ་ཡི་འཐུན་བཟོད་ཆུང་ངུ་ཡིན། ། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་བསྟེན་པ་དེ་ལ་ནི། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་དུ། ། མི་ཡིས་ཁམ་ཚད་ཙམ་དུ་བཅད་གཏུབས་ཀྱང་། ། དེ་ཡི་སེམས་ནི་ལྡོག་པར་ཡོང་མི་འགྱུར། ། ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ བཟོད་པའི་མིང་དུ་གདགས། །
EN
“It is the knowledge of using examples. It is being skilled in terms of past lifetimes. It is putting roots of merit first. It is skill in methods.
BO
ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་འཐུན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ། གང་གི་རྒྱུས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅེས་བྱ། ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད། ། རང་བཞིན་བདག་མེད་ཆོས་ལ་དེ་བཟོད་དེ། ། བདག་མེད་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ཤེས། ། དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་བཟོད་པའི་མིང་དུ་བཏགས། ། རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཐུན་སློབ་ཅིང་། ། མཁས་པ་དེ་ནི་ཆོས་མིན་མི་སྤྱོད་དེ། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་ཐེ་ཙོམ་མི་སྐྱེད་པ། ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཡིན། ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་ན། ། ཇི་ སྙེད་བདུད་ཡོད་སངས་རྒྱས་གཟུགས་བསྒྱུར་ནས། ། བྱང་ཆུབ་རྙེད་དཀས་ཉན་ཐོས་གྱིས་ཤིག་ཅེས། ། ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ཡང་མི་འཛིན་ལྡོག་མི་འགྱུར། ། སེམས་ཅན་མི་འཐུན་ལྟ་ལས་རྟོག་བྱེད་ཅིང་། ། མི་འཆི་འཐོབ་པའི་ལམ་ནི་འདིའོ་ཞེས། ། ལོག་པའི་ལམ་སྤངས་ལམ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད། ། དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ། རྗེས་སུ་འཐུན་བཟོད་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། ། བདག་མེད་ཤེས་པས་སད་པར་བྱས་པ་ལ། ། རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་དང་གང་ཟག་དང་། ། སྲོག་དང་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་ཡོང་མི་འཛིན། ། བདུད་རྣམས་བྱེ་བ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། །
EN
“It is the negation of attributes. It is rejecting identification. It is knowledge of the characteristics of things.
BO
སངས་ རྒྱས་གཟུགས་བསྒྱུར་དེ་དག་དྲུང་འོངས་ཏེ། ། ལུས་ཀྱི་ནང་ན་སྲོག་མེད་གྱུར་ན་ནི། ། ཁྱེད་ཅག་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་མིན་ཞེས་སྨྲ། ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་སྟོང་པར་ཤེས། ། ཤེས་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམས་དང་ང་མི་འགྲོགས། ། ཐ་སྙད་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། ། འཇིག་ རྟེན་འདི་ན་མྱ་ངན་འདས་པར་གནས། ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དག་གི་བུ་སྐྱེས་ནས། ། འདི་ཡི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་མིང་བཏགས་པ། ། ཕྱོགས་རྣམས་སུ་ཡང་དེ་ཡི་མིང་མི་རྙེད། ། མིང་དེ་གང་ནས་ཀྱང་ནི་འོངས་པ་མེད། ། དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་བཏགས་ཏེ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ འདི་ཞེས་ཡོངས་བཙལ་ཀྱང་། ། ཕྱོགས་རྣམས་ན་ཡང་དེ་ཡི་མིང་མི་རྙེད། ། དེ་ལྟར་གང་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། ། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་ནས་ཇི་སྟེ་མེ་འབར་ཡང་། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་མེད། ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ཚུན་ཆད་ནི། ། དེ་ལ་སྲོག་ཏུ་ལྟ་ བར་འགྱུར་བ་མེད། ། འདི་ལ་གང་ཡང་སྐྱེས་ཤིང་ཤི་མེད་དེ། ། མིང་དང་ཤེད་སྐྱེས་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་མེད། ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་བཞིན། ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་མི་ནུས། །
EN
“It is the accomplishment of the sūtras. It is skill in the vinaya. It is certainty in the truth. It is the direct experience of liberation. It is the single teaching. It is not abandoning correct knowing and seeing. It is speech free of doubt.
BO
ཁ་ཟས་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྐམ་པ་དང་། ། ལྷུང་བཟེད་གོས་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་མེད་དང་། ། འཕྱར་བ་རྣམས་དང་ཁེངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་ཤེས་མི་ནུས། ། གཉིད་དང་རྨུགས་པས་ནོན་པས་ལེ་ལོ་ཅན། ། ང་རྒྱལ་ཅན་དང་ཁྲེལ་མེད་འགྱིང་བ་དང་། ། སུ་དག་སངས་རྒྱས་ལ་ནི་དད་མེད་པ། ། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཤེས་མི་ནུས། ། ཚུལ་ཉམས་པ་ཡི་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ། གང་དག་ཆོས་ལ་དད་པ་མེད་པ་དང་། ། ཚངས་པ་མཚུངས་སྤྱོད་དག་ལ་རི་མོ་མེད། ། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་རྟོགས་མི་ནུས། ། ཚུལ་མ་ཉམས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་ངོ་ཚ་ཤེས། ། ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་གང་དགའ་ཞིང་། ། ཚངས་པ་མཚུངས་སྤྱོད་དག་ལ་རབ་ཏུ་གུས། ། དེ་ དག་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་འཐོབ་འགྱུར། ། གང་དག་སྤྱོད་ཡུལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག ། བདེ་ཞིང་དགའ་བའི་མལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ། ཟས་སུ་བསམ་གཏན་སྐོམ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན། ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མཆོག་རབ་འཐོབ། ། བདག་མེད་པ་ཡི་འདུ་ཤེས་ཉིན་པར་གནས། ། འཆག་ སར་སྟོང་པ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དྲན། ། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་ཡིད་འོང་བསུང་། ། བརྩོན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པའི་སྤྱོད་པ་དག །
EN
“It is remaining in emptiness. It is remaining in the absence of attributes. It is understanding the nature of the absence of aspiration. It is the attainment of fearlessness.
BO
སྐྱེ་བོ་གཞན་རྣམས་དང་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་མ་ཡིན་ན། ། དེ་ལ་རྟོགས་པར་སུ་ཞིག་ འདུན་མི་སྐྱེད། ། གལ་ཏེ་བསྐལ་བྱེ་གང་གཱའི་བྱེ་མ་སྙེད། ། དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཚེ་ཡི་ཚད་གྱུར་ནས། ། ངས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། ། སྤུ་གཅིག་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཀྱང་མཐར་མི་ཕྱིན། ། དེ་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་རྒྱལ་བ་ཡིས། ། བཤད་པའི་ཕན་ཡོན་འདི་དག་ཐོས་ནས་ནི། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་མྱུར་དུ་ལུང་མནོད་ཀྱིས། ། བྱང་ཆུབ་མཆོག་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་མི་འགྱུར། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་ དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། དེས་བཟོད་པ་དང་པོ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། བཟོད་པ་གཉིས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། བཟོད་པ་གསུམ་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །
EN
“It is illumination by wisdom. It is excellent correct conduct. It is entering into samāpatti. It is the attainment of wisdom.
BO
བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལྟར་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཅིང་། བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་མྱུར་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འཐོབ་ཅིང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་བཟོད་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་གཟུང་བར་བྱའོ། ། བཟུང་ནས་ཀྱང་ གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་དང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །
EN
“It is delighting in solitude. It is knowledge of oneself. It is contentment with having no high reputation.
BO
དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཟོད་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། སུ་དག་དང་ཡང་རྩོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ། དོན་མེད་ལྡན་པའི་ཚིག་རྣམས་མི་སྨྲ་སྟེ། ། དོན་དང་ཆོས་ལ་རྟག་པར་རབ་ཏུ་གནས། ། འདི་དག་བཟོད་པ་ དང་པོར་བཤད་པ་ཡིན། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་འདྲར་ཤེས་ཏེ། ། དེ་ནི་མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡན་མ་ཡིན། ། ཡེ་ཤེས་འཕེལ་བའི་ས་ལས་མི་ཉམས་ཏེ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། མདོ་སྡེའི་ཚུལ་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་མཁས་ཤིང་། ། ལེགས་པར་སྨྲས་ལ་མཁས་ པ་ཤིན་ཏུ་མོས། ། བདེར་གཤེགས་མཁྱེན་ལ་མཐའ་ཡས་ཡེ་ཤེས་ཅན། ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཐོས་ཀྱང་། ། སངས་རྒྱས་དག་གིས་བཤད་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཆོས་ལ་དེ་མོས་ཏེ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་ པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སྟོང་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བཤད་པ་ལྟར། ། ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས། ། གང་ལས་སེམས་ཅན་གང་ཟག་སྐྱེས་བུ་བསྟན། ། ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས། །
EN
“It is the absence of pollution in the mind. It is rejecting incorrect views. It is the attainment of mental retention.
BO
འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མུ་སྟེགས་མང་ཡོད་པ། ། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ནི་ཡིད་མི་ཁྲོ། ། དེ་དག་ལ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་འཇོག ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ལ་གཟུངས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྣང་བར་འགྱུར། ། སྣང་བ་དེ་ལ་ནམ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཚིག་སྨྲས་ཏེ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། རླུང་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་ས་རྣམས་ ཀྱི། ཁམས་བཞི་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་འགྱུར་ཡང་། ། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལས་ནི་དེ་མི་ལྡོག ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་བཟོ་གནས་མང་པོ་ཅི་ཡོད་པ། ། ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བསླབས་ཏེ། ། བདག་ལས་ལྷག་པ་སུ་ཡང་མི་མཐོང་བ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་དང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཞི་གནས་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པ་མེད་གྱུར་ཅིང་། ། ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་རི་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར། ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་འཁྲུགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། ། དེ་ནི་བཟོད་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། ། མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་དུ་ནི་ལྡང་ཞིང་སྨྲ། ། མཉམ་པར་བཞག་ པས་འདུག་ཅིང་འཆག་པར་བྱེད། ། མཁས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། ། འདི་དག་བཟོད་པ་གཉིས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །
EN
“It is the entrance into knowledge. It is the knowledge of the basis, the ground, the foundation, and the practice.
BO
མཉམ་པར་བཞག་པས་མངོན་ཤེས་ལྔ་ཐོབ་སྟེ། ། ཆོས་རྣམས་སྟོན་ཅིང་ཞིང་ནི་བརྒྱར་ཡང་འགྲོ། ། དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོབས་ལས་མི་ཉམས་ཏེ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་ གཉིས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་འདྲའི་ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་བསྟན། ། མཉམ་པར་བཞག་པ་དེ་ཡི་སེམས་ཀྱི་ཚོད། ། འཛིན་ནུས་པ་ཡི་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། ། འདི་དག་བཟོད་པ་གཉིས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་གང་ཡོད་སེམས་ཅན་ཀུན། ། དེ་དག་སངས་རྒྱས་ མཁྱེན་པས་ཆོས་སྟོན་ཀྱང་། ། བཤད་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་འཛིན་ནུས་ཏེ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་གཉིས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། ཤར་དང་ལྷོ་དང་ནུབ་དང་བྱང་ཕྱོགས་དང་། ། སྟེང་དང་འོག་དང་དེ་བཞིན་ཕྱོགས་མཚམས་ནི། ། ཐམས་ཅད་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་མཐོང་། ། དེ་ནི་བཟོད་པ་ གསུམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན། ། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལུས་སུ། ། འཕྲུལ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྤྲུལ་ནས་ནི། ། སྲོག་ཆགས་བྱེ་བ་མང་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་གསུམ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སངས་རྒྱས་ཞིང་འདིའི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཀུན་ན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ སྣང་བར་འགྱུར། ། འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་བཅས་པར་གྲགས། །
EN
It is the cause, the method, the way, the creation, the doorway, the path, the practice, the guidance, the explication, and the conduct of the instruction.
BO
འདི་དག་བཟོད་པ་གསུམ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཆོ་ག་དང་། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཅི་འདྲ་བ། ། ཀུན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བསླབས་ཏེ། ། འདི་དག་བཟོད་པ་གསུམ་ པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་སེམས་ཅན་ཅི་ཡོད་པས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་གྱུར་ལ། ། དེ་ལ་ཡིད་ནི་རྗེས་སུ་དགར་བྱེད་ན། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་བསླབས་མ་ཡིན། ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདིའི་སེམས་ཅན་སུ་ཡོད་པས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་ མི་སྙན་བརྗོད། དེ་དག་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཁྲོ་བྱེད་ན། ། ད་དུང་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་དེས་མ་བསླབས། ། ནོར་རྙེད་པས་ནི་ཡིད་བདེར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། ནོར་རྣམས་མ་རྙེད་ན་ཡང་མི་དགའ་མེད། ། རི་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ལ་རྟག་ཏུ་གནས། ། འདི་དག་བཟོད་པ་གསུམ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། ། སྒྲ་ ཡི་རྗེས་འགྲོ་བཟོད་པ་འདི་བསྟན་ཏེ། ། བསམ་པ་སྒོམ་པ་རྗེས་སུ་འཐུན་པ་དང་། ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། ། འདི་ལ་གང་བསླབས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལམ། ། བཟོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་གསུམ་པོ་འདི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནམ་ཞིག་ཐོབ་གྱུར་ན། ། མི་མཆོག་བདེ་བར་གཤེགས་ པ་དེས་མཐོང་སྟེ། །
EN
“It is appropriate patience. It is the level of patience. It is being free of impatience. It is the level of knowledge. It is the elimination of ignorance. It is being established in knowledge.
BO
རྡུལ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དེ་ལུང་སྟོན། ། དེ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ནི་དེ་ཐོབ་ནས། ། ས་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས། ། ཞིང་རྣམས་འོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གྱུར། ། ལྷ་རྣམས་བྱེ་བ་མེ་ཏོག་ཆར་པ་འབེབས། ། དེ་ལ་ལུང་བསྟན་དེ་ཡང་ཐོས་ནས་ནི། ། སེམས་ཅན་ བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བསམ་ཡས་ཀྱང་། ། བདག་ཅག་མཆོད་རྟེན་རྒྱལ་བར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ། ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་ལ་སེམས་སྐྱེད་འགྱུར། ། ནམ་ཞིག་བླ་མེད་བཟོད་པ་གསུམ་པོ་འདི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ན། ། དེ་ནི་མི་སྐྱེ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་ལ་འཆི་འཕོ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་ བའང་མེད། ། ནམ་ཞིག་བླ་མེད་བཟོད་པ་གསུམ་པོ་འདི། ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོབ་གྱུར་ན། ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཆི་བའང་མི་མཐོང་སྟེ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་གནས་པར་མཐོང་། ། འདི་ལྟར་མི་བདེན་པར་ནི་དེས་རིག་སྟེ། ། ཆོས་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རང་བཞིན་ སྟོང་། ། སྟོང་པ་དག་ཀྱང་མི་མཐོང་འཆི་བའང་མེད། ། ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། ། ནམ་ཞིག་ལ་ལས་དེ་ལ་གུས་བྱས་ཤིང་། ། རིམ་གྲོ་བཀུར་སྟི་མཆོད་པ་བྱས་ན་ཡང་། ། དེ་ལ་ཡིད་ནི་དགའ་བར་མི་བྱེད་དེ། །
EN
“It is the level of spiritual practice. It is the scope of practice of the bodhisattvas.
BO
ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་པར་དེ་ཡིས་ཤེས། ། སེམས་ཅན་ དག་གིས་སྤྱོས་བསྡིགས་བརྡེགས་ན་ཡང་། ། དེ་དག་ལ་ནི་ང་རྒྱལ་ཁྲོ་མི་སྲིད། ། དེ་དག་སེམས་ཅན་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ། དེ་དག་ལ་ནི་བྱམས་པ་བརྟན་པར་སྐྱེད། ། རྡོ་དང་དབྱུག་པ་དག་གིས་བརྡེགས་བཙོགས་ཀྱང་། ། མཁས་པ་དེ་ལ་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ། ། བདག་མེད་བཟོད་ལ་རབ་ཏུ་ གནས་པ་ལ། ། ང་རྒྱལ་དང་ནི་ཁྲོ་བའི་ཐ་བ་མེད། ། འདི་ལྟར་དེས་ནི་མི་བདེན་ཉིད་དུ་ཤེས། ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་སྟོང་། ། ཆོས་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་ལ་དེ་གནས་ན། ། ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཤིན་ཏུ་བཀུར། ། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་དག་ནི་མཚོན་ཐོགས་ནས། ། དེ་ཡི་ ལུས་དང་ཡན་ལག་མང་གཏུབས་ཀྱང་། ། དེ་དག་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཁྲོ་བ་མེད། ། སྙིང་རྗེ་བྱམས་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་མི་འགྱུར། ། དེ་དག་ལུས་དང་ཡན་ལག་གཅོད་པའི་ཚེ། ། དེ་ནི་དེ་ལ་འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། ། འདི་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་མ་བཀོད་པར། ། དེ་སྲིད་ཞི་བར་མྱ་ངན་ང་མི་ འདའ། ། དེ་འདྲའི་བཟོད་སྟོབས་བླ་ན་མེད་པ་ལ། ། བདག་མེད་བཟོད་པ་མཉམ་ཉིད་གནས་པ་ཡི། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིས། །
EN
“It is attending upon wise beings. It is rejecting those who are not wise beings. It is the knowledge that analyzes and realizes the nature of all phenomena.
BO
བསྐལ་པ་བྱེ་བར་རྟག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས། ། དེ་ལས་ལྷག་པར་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་དུ། ། ཇི་ཙམ་སངས་རྒྱས་མཁྱེན་པས་དོན་ མི་བྱེད། ། དེ་སྲིད་བྱང་ཆུབ་རེག་པ་མ་ཡིན་ན། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅི་ཞིག་སྨོས། ། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་མཐའ་ཡས་པ། ། བདག་མེད་བཟོད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡི། ། བསྐལ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བརྒྱར་བརྗོད་ཀྱང་། ། དེ་ཡི་བསྔགས་པ་ཟད་པར་སླ་བ་མིན། ། དེ་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་མཆོག་རབ་བླ་ན་མེད། ། ཡེ་ཤེས་ཕུང་པོ་འཚང་རྒྱར་སུ་འདོད་པ། ། དེ་ནི་རྒྱལ་བས་བསྔགས་པའི་བཟོད་པ་སྒོམས། ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་རྙེད་པར་དཀའ་མི་འགྱུར། ། བཟོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་ གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་། ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །
EN
“It is the level of buddhahood taught by the tathāgatas. The wise rejoice in it. The foolish reject it. It is difficult for the śrāvakas to know. The pratyekabuddhas do not know it. It is not the level of the tīrthikas. The bodhisattvas possess it. It is realized by those who have the ten strengths. The devas make offerings to it. Brahmā praises it. The Śakras value it above all else. The nāgas pay homage to it. The yakṣas rejoice in it. The kinnaras praise it in song. The mahoragas laud it. The bodhisattvas meditate on it. The wise comprehend it.
BO
གཞོན་ནུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། ཡི་གེ་མེད་པ། སྟོང་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ དངོས་པོ་མེད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། ཡི་གེ་མེད་པ། སྟོང་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །
EN
“It is the highest wealth. It is immaterial generosity. It is a medicine for the sick. It is a treasure of wisdom. It is unceasing eloquence.
BO
གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་འདོད་ཆགས་པར་མི་བྱེད། ཞེ་སྡང་བར་མི་བྱེད། གཏི་མུག་པར་མི་བྱེད་དོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་། ཆོས་དེ་མི་དམིགས་ཏེ། གང་འདོད་ཆགས་པ་དང་གང་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་གང་གིས་འདོད་ཆགས་པ་དང་གང་ཞེ་སྡང་བ་ དང་གང་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་གིས་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་གཏི་མུག་པ་དང་གང་ལ་གཏི་མུག་པ་དང་གང་གིས་གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་སོ། ། ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་མ་དམིགས་ན་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་ འགྱུར་ཏེ་མྱུར་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འཐོབ་བོ། ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། ། ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་མེད། ། སྐྱེས་པ་མེད་ཅིང་ འགགས་པ་མེད་པར་ཡང་། །
EN
“It is the way of the sūtras. It is the domain of heroes. It is the comprehension of the entire three realms. It is a raft for crossing to the other shore. It is like a boat for those in the middle of a river.
BO
དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རིག་པར་གྱིས། ། ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཡི་གེ་མེད། ། སྟོང་པ་ཞི་བ་གཟོད་ནས་དྲི་མ་མེད། ། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་གང་གིས་ཤེས་པ་ནི། ། གཞོན་ནུ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད། ། དེ་ཕྱིར་རང་བཞིན་མཉམ་ཉིད་རྣམས་ སྤྲོས་པ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་མེད། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཡུམ་འདི་སུ་འདོད་པ། ། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་འདི་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞོན་ནུ་སྔོན་བྱུང་བ་འདས་པའི་དུས་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ བས་ཀྱང་ཆེས་གྲངས་མེད་པ། རྒྱ་ཆེ་བ། གཞལ་དུ་མེད་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། ཚད་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།
EN
“It is fame for those who wish for renown. The buddhas praise it. The tathāgatas laud it. Those who have the ten strengths praise it.
BO
ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་ཏ་ལ་བདུན་ཙམ་དུ་འཕགས་ནས་གོམ་པ་བདུན་བོར་ཏེ་ཚིག་འདི་སྐད་གསུང་ངོ་། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཞོན་ནུ་ སྒྲ་དེའི་དབྱངས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོ་བར་བྱས་སོ། ། དེ་ནས་སའི་ལྷ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སྒྲ་བསྒྲགས་ཤིང་དབྱངས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གོ་བར་བྱས་ཏེ། ཨེ་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་ཏ་ལ་བདུན་སྲིད་དུ་ འཕགས་ནས་གོམ་པ་བདུན་བོར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མཚན་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བཏགས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ན་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོ་མ་དང་རྩ་བ་དང་ཤིང་ གེལ་པ་དང་ནགས་ཚལ་ཐམས་ཅད་དང་རིའི་རྩེ་མོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སྒྲ་བྱུང་ངོ་། །
EN
“It is the quality of the bodhisattvas. It is the equanimity of those with compassion. It is the love that brings anger to an end.
BO
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ན་སྒྲར་བཏགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་བྱུང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་གསུང་རབ་ལ་རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་བཟང་ཞིང་མཛེས་ལ་བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཞིག་བྱུང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་དེ་ནས་རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་སེམས་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ་ཕྱིན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལན་གསུམ་བསྐོར་བ་བྱས་ནས་ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སེམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཤད་དོ། །
EN
“It is the delight of those with peaceful minds. It provides relief for those who follow the Mahāyāna.
BO
དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་ དད་དེ་སེམས་རབ་ཏུ་དད་པས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་གྱོན་ནས་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། ། དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཟུང་སྟེ། ། བཟུང་ཞིང་བཅངས་བཀླགས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་ཏེ། དེ་དགེ་བའི་རྩ་ བ་དེས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུར་ནམ་ཡང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བར་མ་སོང་ངོ་། ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་མཉན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་མཉན་ནས་ཀྱང་བཟུང་ངོ་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་སོ། ། བཅངས་སོ། ། བཀླགས་སོ། ། བཏོན་ཏོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བསྒོམས་ཤིང་མང་དུ་བྱས་ཏེ། བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་གནས་སོ། ། དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་འདས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དོན་ ལེགས་པར་བསམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་སྟེ།
EN
“It is the diligent practice of those with a lion’s roar. It is the path of the wisdom of the buddhas.
BO
དེས་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་བྱུང་བའི་ལེའུ་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་ཚིགས་ སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། སྔོན་འདས་དུས་ཀྱི་བསྐལ་པ་བསམ་ཡས་ན། ། མི་ཡི་གཙོ་བོ་བྱུང་བ་ངས་དྲན་ཏེ། ། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་གཟེངས་ཀྱིས་དོན་མཛད་པ། ། དེ་མིང་དངོས་པོ་མེད་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ། ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མཁའ་ལ་རབ་འདུག་ནས། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན། ། དེ་ཚེ་དེ་དང་འཐུན་པར་མཚན་བཏགས་ཏེ། ། སྒྲས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པར་བྱས། ། ལྷ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྒྲ་འབྱིན་པ། ། དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་བར་འགྱུར། །
EN
“It is the seal upon all phenomena. It is the accomplishment of omniscient wisdom.
BO
སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ ཏེ། ། རྒྱལ་བས་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད། ། ཐུབ་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་ཡི། ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ནམ་འགྱུར་ཚེ། ། རྩི་ཤིང་གེལ་བ་རི་དང་བྲག་རྣམས་ལས། ། ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྒྲ་ཡང་བྱུང་། ། འཇིག་རྟེན་དེ་ན་ཇི་སྙེད་སྒྲ་ཡོད་པ། ། ཐམས་ ཅད་དངོས་མེད་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས། ། དེ་ལྟ་བུར་ནི་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་ཡི། ། སྒྲ་དབྱངས་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར། ། དེ་ཡི་དུས་ན་རྒྱལ་པོའི་བུ་སྐྱེས་པ། ། མིང་ནི་རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེ་སེམས་ཞེས་བྱ། ། ཤིན་ཏུ་གཟུགས་བཟང་བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཞིག ། རྒྱལ་བ་དེ་ཡི་དྲུང་དུ་ཉེར་འོངས་ཏེ། ། ཐུབ་ པ་ཁྱུ་མཆོག་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ། རི་མོར་བཅས་པས་བསྐོར་བར་བྱས་ནས་ནི། ། རྡུལ་བྲལ་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་མཉན་ཕྱིར། ། རབ་ཏུ་དང་བའི་སེམས་ཀྱིས་དེར་འདུག་གོ། ། རྒྱལ་བ་དཔའ་བོ་དེས་ནི་བསམ་མཁྱེན་ནས། ། ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བཤད་པ་མཛད། ། དེས་ནི་ རྡུལ་བྲལ་ཏིང་འཛིན་འདི་ཐོས་ནས། ། རྒྱལ་མཆོག་བསྟན་ལ་མྱུར་བར་རབ་ཏུ་བྱུང་། ། རབ་ཏུ་དེ་བྱུང་ཏིང་འཛིན་འདི་ཡང་ནི། ། བཟུང་ཞིང་བཀླགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཆུབ་བྱས་པས། །
EN
“It is the pleasure grove of bodhisattvas. It is that which terrifies the māras.
BO
བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཉི་ཤུ་ཚང་བར་ནི། ། ལོག་པར་ལྟུང་བའི་སར་ཡང་ཡོང་མ་སོང་། ། དེ་ནི་དགེ་བར་བྱས་པའི་ ལས་དེ་ཡིས། ། སངས་རྒྱས་བྱེ་ཕྲག་ཉི་ཤུ་མཉེས་པར་བྱས། ། རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱི་དྲུང་དུ་ཡང་། ། ཏིང་འཛིན་ཞི་མཆོག་འདི་ནི་གོམས་པར་བྱས། ། དེ་ཕྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་གྱུར། ། མིང་ནི་དོན་ལེགས་བསམས་ཞེས་རྟག་ཏུ་བརྗོད། ། སེམས་ཅན་བྱེ་བ་མང་པོའི་ དོན་བྱས་ནས། ། ཕྱི་མའི་དུས་ལ་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། ། ། ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ། བམ་པོ་གསུམ་པ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་ སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཇི་ལྟར་ན་བདག་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྔགས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ།
EN
“It is the knowledge of those who have reached happiness. It is the benefit of those who accomplish benefit.
BO
ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་མཉན་པར་བྱ། ། གཟུང་བར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ། བཀླག་པར་བྱ། རབ་ཏུ་ གདོན་པར་བྱ། ལུང་ནོད་ཅིང་ཁ་ཏོན་དུ་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྒོམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱ། མང་དུ་བྱ། གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བྱུང་ངོ་། ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྔགས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་གཟུང་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། ། སྲིད་པའི་མཚོ་ལས་སེམས་ཅན་སྒྲོལ་འདོད་པས། ། སངས་རྒྱས་བསྔགས་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་ཟུང་ ཤིག ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་རྙེད་པར་དཀའ་མི་འགྱུར། །
EN
“It is the refuge for those among enemies. It is the subjugation of adversaries by those who have the Dharma.
BO
དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་ཅིང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཆོས་ཟབ་མོ་བཟོད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཟབ་མོ་བཟོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་ ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་དང་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་དང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནམ་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་དང་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་དང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དང་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ།
EN
“It is the expression of truth for those who have fearlessness. It is the correct search for the strengths. It is the omen for the eighteen unique qualities of a buddha. It is the adornment of the Dharma body. It is the natural result of bodhisattva conduct. It is the adornment of the bodhisattvas. It is the delight of those who desire liberation. It is the joy of the eldest sons.
BO
གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཟོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཟབ་མོ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་མི་ཆགས། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་མི་སྡང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་མི་རྨོངས་སོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་ དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། ཆོས་དེ་མི་དམིགས་ཏེ། གང་འདོད་ཆགས་པ་དང་གང་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་གང་གིས་འདོད་ཆགས་པ་དང་གང་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་གིས་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་གཏི་མུག་པ་དང་གང་ལ་གཏི་མུག་པ་དང་གང་གིས་གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་ ཆོས་དེ་དེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་སོ། ། ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་མི་དམིགས་པས་འདོད་ཆགས་པ་མེད་པ། ཞེ་སྡང་བ་མེད་པ། གཏི་མུག་པ་མེད་པ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱའོ། ། རྒལ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐམ་ལ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བདེ་བར་སོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། ཡེ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །
EN
“It is the completion of buddha wisdom. It is not the level of śrāvakas or pratyekabuddhas.
BO
བསོད་ནམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་ ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། དྲན་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། བློ་གྲོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། རྟོགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཅི་འང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཅང་ཤེས་པ། གླང་པོ་ཆེན་པོ། བྱ་བ་བྱས་པ། བྱེད་པ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ། ། བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱའོ། ། ཁྲུས་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། རིག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཙང་སྦྲ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བྱའོ། ། ཤཱཀྱའི་སྲས་ཞེས་བྱའོ། །
EN
“It is the purity of the mind. It is the purity of the body. It is the completion of the doorways to liberation.
BO
ཚེར་མ་དཀྲུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཁྲིམས་མ་དྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། འོབས་དྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། འོབས་ལས་ རྒལ་བ་ཅེས་བྱའོ། ། ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་བ་ཅེས་བྱའོ། ། ནད་མེད་པ་ཅེས་བྱའོ། ། དགེ་སློང་ཞེས་བྱའོ། ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་སེང་གེ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་ བུ་གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་ལྕིད་ཁྱེར་བ་ཅེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་དཔའ་བོ་ཅེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་རྩལ་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་མེ་ཏོག་ཅེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་པད་མ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་པད་མ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་ བུ་ཟླ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཕལ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མི་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོའི་བཟོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། ། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་འབྱུང་བ་དང་། ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་གྱུར་པའི་ཚེ། །
EN
“It is the wisdom of buddhahood’s freedom from the kleśas. It is the nonarising of desire. It is devoid of anger.
BO
ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཇི་སྙེད་ཅི་ཡོད་པ། ། ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་འོག་ཏུ་འགྲོ ། འོག་ཏུ་ཅི་འདྲར་སྟེང་དུའང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་བར་སྣང་ཅུང་ཟད་སྤྲིན་མེད་ལས། ། སྐད་ཅིག་ཏུ་ནི་སྤྲིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་། ། ཐོག་མ་ག་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ། ། དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་གྱིས། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་འདས་པ་དག ། ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་ བཞིན་གཟུགས་བརྙན་སྣང་། ། སྔོན་མཐའ་ཇི་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་དབུ་བ་མང་པོ་རྡོས་པ་དག ། ཆུ་བོས་ཁྱེར་བ་སྐྱེས་བུས་ངེས་མཐོང་སྟེ། ། དེ་ལ་བརྟགས་ན་སྙིང་པོ་ཡོང་མི་སྣང་། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་ པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་ཆར་པའི་ཐིགས་ཆེན་བབ་པ་ན། ། ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་དག་ནི་ཐ་དད་འབྱུང་། ། བྱུང་ནས་ཞིག་སྟེ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་སྤྲིང་ཡིག་གྲོང་གཞན་བསྐུར་བ་ལས། ། དགེ་དང་མི་དགེའི་བྱ་བ་སོ་སོར་འབྱུང་། །
EN
“It is not the level of ignorance. It is the arising of wisdom. It is the birth of knowledge. It is the elimination of ignorance.
BO
སྒྲ་ལས་སྤྲིང་ཡིག་ ཏུ་ཡང་འཕོས་པ་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་མི་དག་ཆང་གིས་མྱོས་ནས་ནི། ། ས་འདི་ཀུན་ཏུ་འཁོར་སྙམ་བྱེད་མོད་ཀྱི། ། ས་འདི་འགུལ་ཞིང་གཡོས་པའང་མེད་པ་ལྟར། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། མེ་ལོང་ངོས་དང་འབྲུ་ མར་སྣོད་རྣམས་ལ། ། བུད་མེད་ཁ་བཞིན་རྒྱན་པས་བལྟས་པ་ན། ། བྱིས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཆགས་བསྐྱེད་ནས། ། འདོད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྒྱུག ། བཞིན་ནི་དེར་ཡང་འཕོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། གཟུགས་བརྙན་ལ་ནི་ནམ་ཡང་བཞིན་མི་རྙེད། ། རྨོངས་པ་དེ་དག་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ ལྟར། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ། སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུར། ། མཚན་མ་སྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་བར་ཟླ་ཤར་བ། ། དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་ དང་བའི་མཚོར་སྣང་སྟེ། ། ཟླ་བ་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འཕོས་པ་མེད། ། ཆོས་ཀུན་མཚན་ཉིད་དེ་འདྲར་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་མི་དག་ནགས་རིའི་ཁྲོད་འདུག་ནས། ། གླུ་ལེན་སྨྲ་དང་རྒོད་དང་ངུ་བ་ལས། །
EN
“It is the contentment of those dedicated to liberation. It is the satisfaction of those dedicated to samādhi. It is eyes for those who wish for the view. It is higher knowledge for those who wish to perform miracles. It is miraculous power for those who wish for accomplishment. It is retentive memory for those dedicated to listening to the Dharma.
BO
བྲག་ཅ་ཐོས་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་པ་ལྟར། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། གླུ་དང་རོལ་མོ་དེ་བཞིན་ངུ་བ་ཡང་། ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྲག་ཅ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། ། སྒྲ་ལ་དབྱངས་དེ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་འདོད་བསྟེན་པ། ། སྐྱེས་བུ་སད་པར་གྱུར་ནས་མི་མཐོང་སྟེ། ། བྱིས་པ་ཤིན་ཏུ་འདོད་ལ་ཆགས་ ཤིང་ཞེན། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་དག་གིས་གཟུགས་སྤྲུལ་ཏེ། ། རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་བྱས། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་བུ་མོ་གཞོན་ནུའི་རྨི་ལམ་ན། ། བུ་ཕོ་ བྱུང་ཞིང་ཤི་བ་དེས་མཐོང་ནས། ། བྱུང་ནས་དགའ་ཞིང་ཤི་ནས་མི་དགའ་ལྟར། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་དག ། དང་ཞིང་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཆུ་ནང་སྣང་། ། ཆུ་ཟླ་སྟོང་པ་གསོག་སྟེ་གཟུང་དུ་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་སོས་ཀའི་ཉི་མ་ཕྱེད་དུས་ན། ། སྐྱེས་བུ་སྐོམ་པས་གདུངས་ཤིང་འགྲོ་བ་ཡིས། །
EN
“It is unceasing mindfulness. It is the blessing of the buddhas. It is the skillful method of the guides.
BO
སྨིག་རྒྱུ་དག་ལ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོར་མཐོང་། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཡང་ཆུ་ནི་ཡོང་མེད་ན། ། སེམས་ཅན་རྨོངས་པ་དེ་ལ་འཐུང་འདོད་དེ། ། མི་བདེན་ཆུ་ནི་འཐུང་བར་ཡོང་མི་ནུས། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཤིང་རློན་པའི་སྡོང་པོ་ལ། ། སྙིང་པོ་འདོད་ཕྱིར་སྐྱེས་བུས་དེ་གཤགས་ཀྱང་། ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཀུན་ན་སྙིང་པོ་མེད། ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། མིག་དང་རྣ་ བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། ། ལྕེ་དང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱང་ཚད་མ་མིན། ། དབང་པོ་འདི་དག་གལ་ཏེ་ཚད་ཡིན་ན། ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། ། འདི་ལྟར་དབང་པོ་འདི་དག་ཚད་མིན་ཞིང་། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བེམས་པོ་ལུང་མ་བསྟན། ། དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདའ་བའི་ལམ་འདོད་པ། ། དེས་ནི་ འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་བྱ་བ་བྱོས། ། ལུས་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་རབ་བརྟགས་ན། ། དེ་ལ་ལུས་མེད་ལུས་སུ་འདུ་ཤེས་མེད། ། གང་ལ་ལུས་མེད་ལུས་སུ་ཤེས་མེད་པ། ། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ། ། མྱ་ངན་འདས་པའི་ཆོས་ལ་ཆོས་མེད་དེ། ། གང་ཕྱིར་འདི་མེད་ནམ་ཡང་ཡོད་མི་འགྱུར། ། རྟོག་ཅན་དག་གི་ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ།
EN
“It is subtle and difficult to know for those without dedication. Those who are not liberated cannot know it. It is beyond words and difficult to know through speech.
BO
། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། ། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉི་ག་མཐའ། ། གཙང་དང་མི་གཙང་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། ། དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས། ། མཁས་པ་དབུས་ལའང་གནས་པར་ཡོང་མི་བྱེད། ། ཡོད་ དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྩོད་པ་སྟེ། ། གཙང་དང་མི་གཙང་འདི་ཡང་རྩོད་པ་ཡིན། ། རྩོད་པར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། ། རྩོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་འགག ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་གཏམ་བྱས་ཏེ། ། བྱིས་པ་བདག་ཉིད་ལུས་ལ་མངོན་སུམ་སྙེམས། ། ལུས་ལ་མངོན་སུམ་ གྱུར་པ་རློམ་སེམས་མེད། ། དེ་ནི་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཐམས་ཅད་སྤངས། ། བསམ་གཏན་བཞི་དག་གི་ཡང་གཏམ་བྱས་ནས། ། བྱིས་པ་བདག་ཉིད་བསམ་གཏན་སྤྱོད་ཡུལ་སྨྲ། ། བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད། ། ཤེས་པས་རྟོགས་ནས་དྲེགས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། ། བདེན་པ་ བཞི་ཡི་གཏམ་རྣམས་བྱས་ནས་ཀྱང་། ། བྱིས་པ་བདག་ཉིད་བདེན་པ་མཐོང་ཞེས་ཟེར། ། བདེན་པ་མཐོང་ལ་རློམ་སེམས་གང་ཡང་མེད། ། རློམ་སེམས་མེད་པ་བདེན་པ་རྒྱལ་བས་གསུངས། ། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་ཞིང་དེ་ཡིས་སྙེམས་མི་བྱ། ། ཆོས་རྣམས་མཉན་ཅིང་དེས་ནི་མི་བསྙེམས་ཏེ། །
EN
“It is known by wise beings. It is the knowledge of gentle beings. Those with few desires realize it. Those who have unceasing diligence possess it. Those who are mindful maintain it.
BO
གང་དག་ ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དེ་བསྙེམས་པ། ། རྩ་བ་དེ་ལས་དེ་ཡི་སྡུག་བསྔལ་འཕེལ། ། འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིས། ། དྲེགས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྩ་བ་ཡིན་པར་བསྟན། ། རྒྱགས་པས་དྲེགས་པ་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་འཕེལ། ། རློམ་སེམས་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་འགག་པར་འགྱུར། ། ཇི་ སྙེད་ཆོས་མང་ཡོངས་སུ་ཆུབ་བྱས་ནས། ། ཐོས་པས་རྒྱགས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་སྲུང་ན། ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་ངན་འགྲོར་དེ་འགྲོ་ལ། ། ཐོས་པ་མང་པོས་དེ་ལ་སྐྱོབ་མི་ནུས། ། གལ་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་གྲགས་པས་དེ་རྒྱགས་ཤིང་། ། མང་དུ་ཐོས་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ན། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ འབྲས་བུ་མ་ལུས་ཟད་ནས་ནི། ། ཕྱིར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་མྱོང་བར་འགྱུར། ། འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཏིང་འཛིན་སྒོམ་བྱེད་ཀྱང་། ། དེ་ནི་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་གཞིག་མི་བྱེད། ། དེ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཕྱིར་ཡང་རབ་ཏུ་ལྡང་། ། ལྷག་སྤྱོད་ཀྱིས་ནི་ཏིང་འཛིན་འདིར་བསྒོམས་བཞིན། ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་ ཆོས་ལ་རབ་རྟོག་ཅིང་། ། དེ་དག་བརྟགས་ནས་གལ་ཏེ་སྒོམ་བྱེད་ན། ། འབྲས་བུ་མྱ་ངན་འདས་ཐོབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ། རྒྱུ་གཞན་དེ་དག་ཞི་བར་འགྱུར་མི་སྲིད། ། མི་ཞིག་ཆོམ་རྐུན་མང་པོས་རབ་གཙེས་ནས། །
EN
“It is the cessation of suffering. It is the birthlessness of all phenomena. It is the single teaching on all existing beings and lifetimes.
BO
འཚོ་བར་འདོད་པས་བྲོས་ཤིང་འགྲོར་བརྩལ་ན། ། དེ་ཡི་རྐང་པ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུག་མ་ནུས། ། ཆོམ་རྐུན་དག་གིས་དེ་བཟུང་བཅོམ་པ་ལྟར། ། དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་རྨོངས་པའི་མི། ། འདུས་བྱས་དག་ལས་འབྲོས་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་དེ་ཡང་འབྲོས་མི་ནུས། ། ན་རྒ་འཆི་བ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་བཅོམ། ། ཇི་ལྟར་མི་རྒོད་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དག ། རྣམ་པ་དུ་མའི་ སྒོ་ནས་སྡིགས་བྱེད་པ། ། དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་སྒོ་རྣམས་དུ་མ་ནས། ། མི་རྒོད་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་འཇོམས། ། གང་གིས་ཕུང་པོ་བདག་མེད་རབ་བརྟགས་ཏེ། ། སྤྱོས་ཤིང་བརྒྱད་ཀྱང་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ། ། ཉོན་མོངས་བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་དེ་མི་འགྲོ ། སྟོང་པ་ཤེས་པ་དེ་ལ་འཁྲུག་ པ་མེད། ། འགྲོ་མང་ཕུང་པོ་སྟོང་པར་སྟོན་མོད་ཀྱི། ། ཇི་ལྟར་བདག་མེད་དེ་དག་མི་ཤེས་ཏེ། ། མི་ཤེས་དེ་དག་གཞན་གྱིས་བརྒལ་ན་ཡང་། ། ཁྲོ་བའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་ཚིག་རྩུབ་སྨྲ། ། མི་དག་ན་ཞིང་ལུས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ། ལོ་གྲངས་མང་པོར་རེས་འགའ་མ་ཐར་བ། ། དེ་ནི་ཡུན་རིང་ནད་ ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པས། ། ནད་རྣམས་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྨན་པ་བཙལ། ། ཡང་དང་ཡང་ནི་དེ་ཡིས་བཙལ་བ་དང་། །
EN
“Young man, this is the samādhi called the revealed equality of the nature of all phenomena.”
BO
སྨན་པ་མཁས་ཤིང་རིག་པ་དེས་རྙེད་དེ། ། དེས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་ནི། ། སྨན་འདི་གཏང་བར་གྱིས་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ། སྨན་མང་བཟང་ཞིང་ཕངས་པ་དེས་བླངས་ ནས། ། ན་བ་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་སྨན་མི་འཐུང་། ། སྨན་པས་མ་ལན་སྨན་གྱིས་མ་ཉེས་ཏེ། ། ནད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉེས་པ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་བསྟན་པ་འདི་ལ་རབ་བྱུང་སྟེ། ། སྟོབས་དང་བསམ་གཏན་དབང་པོ་ཀུན་རིག་ནས། ། སྒོམ་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་མི་བྱེད། ། རིགས་པར་མི་བརྩོན་ ག་ལ་མྱ་ངན་འདའ། ། རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀུན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ། ། རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇིག ། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོང་ཡེ་སྟོང་པ་སྟེ། ། ཉི་ཚེའི་སྟོང་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གི། ། མཁས་པ་བྱིས་པ་དག་དང་རྩོད་མི་བྱེད། ། བྱིས་པ་དག་ནི་རི་མོར་བྱས་ནས་སྤོང་། ། ཞེ་ སྡང་སེམས་ཀྱིས་བདག་གི་དྲུང་འོང་ཞེས། ། བྱིས་པའི་ཆོས་ལ་སྟེན་པར་ཡང་མི་བྱེད། ། བྱིས་པ་དག་གི་རང་བཞིན་རྒྱུད་རིག་ནས། ། མཁས་པ་བྱིས་པ་དག་དང་མི་འགྲོགས་ཏེ། ། ཇི་སྲིད་དུ་ནི་བྱིས་པ་ལེགས་བསྙེན་ཀྱང་། ། དེ་དག་ཕྱིར་ཡང་དགྲ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར། ། མཁས་པ་ བྱིས་པ་དག་ལ་ཡིད་མི་རྟོན། །
EN
When the Bhagavān gave this teaching of the samādhi, the revealed equality of the nature of all phenomena, in the past, eighty times a hundred thousand million devas and humans, who had previously generated the necessary karma, attained the patience of the birthlessness of phenomena, ninety-six times a hundred thousand million attained the corresponding patience, ninety-three times a hundred thousand million obtained the transmission of the teaching of that patience, and the entirety of the hundred thousand bhikṣus attained liberation of mind through the defilements not arising. Sixty times a hundred thousand devas and human beings became free of desire, without stains, and gained the pure Dharma sight of the Dharmas. Eighty thousand bhikṣuṇīs attained liberation of mind through the nonarising of defilements. Five hundred upāsakas attained the result of nonreturners. Six thousand upāsikās attained the result of once-returners. This universe of a thousand million worlds shook in six ways: it trembled, it trembled strongly, and it trembled intensely; it quivered, it quivered strongly, and it quivered intensely; it shook, it shook strongly, and it shook intensely; it shuddered, it shuddered strongly, and it shuddered intensely; it quaked, it quaked strongly, and it quaked intensely. The east sank and the west rose, the west sank and the east rose, the north sank and the south rose, the south sank and the north rose, the perimeter sank and the center rose, and the center sank and the perimeter rose. An immeasurable radiance shone in the universe so that whatever darkness there was between the worlds was illuminated by it. The beings who were born there could see each other and they cried, “Ah! Other beings have been born here too!” This occurred even as far down as the great Avīci hell.
BO
མཁས་དང་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་ནི། ། བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ངང་ཚུལ་ཐ་དད་དེ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་མཛའ་བ་མེད། ། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲས་ན་ཡང་། ། ཡིད་མི་ཆེས་དང་ཞེ་སྡང་ཁྲོ་བ་དག ། མངོན་པར་སྟོན་པ་འདི་ནི་བྱིས་པའི་ཆོས། ། དོན་ འདི་རྣམ་པར་རིག་པས་ཡིད་མི་རྟོན། ། བྱིས་པ་དང་ནི་བྱིས་པར་འཐུན་འབྱོར་བ། ། ཇི་ལྟར་མི་གཙང་བ་དང་མི་གཙང་བཞིན། ། མཁས་པ་དག་ནི་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ། འཐུན་ཞིང་འབྱོར་པ་མར་དང་སྙིང་ཁུ་བཞིན། ། འཁོར་བའི་ཉེས་ལ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་ཏེ། ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་ལ་མི་ འཇུག་ཅིང་། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ལ་མ་དད་པས། ། བྱིས་པ་དེ་དག་བཅད་ཅིང་གཏུབ་པར་འགྱུར། ། མི་འཐོབ་རབ་ཏུ་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་ནས་ནི། ། བཟོ་ཡི་གནས་དག་ལ་ནི་མཁས་མ་གྱུར། ། དབུལ་པོར་གྱུར་ཅིང་ནོར་ཡང་ཡོང་མེད་དེ། ། དེ་ནས་འཚོ་བ་མེད་པས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། ། སངས་རྒྱས་བསྟན་འདིར་དེ་དག་རབ་བྱུང་ནས། ། ལྷུང་བཟེད་ཆོས་གོས་དག་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར། ། དེ་དག་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་ཟིན་པས། ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསླབ་པ་མི་སྤྱོད་དེ། ། དེ་དག་བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་མཐོང་བས། །

English translation published by 84000: Translating the Words of the Buddha (https://84000.co), CC BY-NC-ND 3.0. Translated by Peter Alan Roberts.

Source