The Play in Full

འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

The Play in Full

འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

Chapter 8 · Going to the Temple

EN
Monks, on the very evening of the Bodhisattva’s birth, there were twenty thousand girls born among the ruling class, the priestly class, the merchants, and the householders, such as the landowners. All of them were offered to the Bodhisattva by their parents to serve and honor him. King Śuddhodana also gave twenty thousand girls to the Bodhisattva to serve and honor him. His friends, his ministers, his kinfolk, and his blood relatives also offered twenty thousand girls to serve and honor the Bodhisattva. Finally the members of ministerial assemblies also offered twenty thousand girls to serve and honor the Bodhisattva.
BO
གང་ལ་ཆོས་འདི་བསྟན་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཐོ་འཚམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་མོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། རངས་བྱེད་ཀྱི་བུ་ལྷག་སྤྱོད་ནི་དག་པ། རྣམ་པ་བཟང་བ། གདུལ་སླ་བ། གོ་སླ་བ། སྦྱང་སླ་བ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཆུང་བ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཆོས་མ་ཐོས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་དང་འཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་ན། དེ་ད་ལྟར་ག་ལ་ འདུག་སྙམ་དགོངས་པ་དང་། དེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་དེང་དུ་ཞག་བདུན་ལོན་པར་མཁྱེན་ཏོ། ། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དེ་ལྟ་ལགས་སོ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་དེ་ལྟ་ལགས་ཏེ། རངས་བྱེད་ ཀྱི་བུ་ལྷག་སྤྱོད་གུམ་ནས་དེང་དུ་དགུང་བདུན་ལགས་སོ། ། དགེ་སློང་དག་ངས་འདི་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། ཨེ་མ་རངས་བྱེད་ཀྱི་བུ་ལྷག་སྤྱོད་དེ་ཆོས་ཤིན་ཏུ་བཟང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་མ་ཐོས་པར་ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ་ནི་ཆེར་ཉམས་སོ། །
EN
Monks, at that time the male and female elders of the Śākya clan gathered and said to King Śuddhodana, “King, please pay heed. The prince should now worship in the temple.”
BO
གལ་ཏེ་དེས་ཆོས་འདི་ཐོས་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ བདག་གིས་ཐོག་མར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ཡང་བདག་ལ་ཐོ་འཚམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་པ་གདུལ་སླ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ངའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོ་འཚམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་ མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་གཞན་སུ་ཡོད་སྙམ་མོ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་ཀྱི་བུ་རིང་འཕུར་ནི་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ངའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོ་འཚམ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ད་ལྟར་ག་ལ་འདུག་སྙམ་དགོངས་ན། དེ་ཡང་འཆི་ བའི་དུས་བྱས་ནས་དེང་དུ་ཞག་གསུམ་ལོན་པར་མཁྱེན་ཏོ། གནས་གཙང་མའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་གསོལ་ཏེ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དེ་ལྟ་ལགས་སོ། ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་དེ་ལྟ་ལགས་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་ཀྱི་བུ་རིང་འཕུར་གུམ་ནས་དེང་དུ་དགུང་ གསུམ་ལགས་སོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ།
EN
King Śuddhodana replied, “Yes, it would be excellent for him to worship in this way. Therefore, let the city be decorated! Ornament the streets, crossroads, intersections, and marketplaces. Send away all the hunchbacks and all the blind, deaf, and mute people, as well as anyone who is deformed or crippled. Gather everything auspicious! Beat the drums of merit and ring the bells of auspiciousness. Ornament the gates of this excellent city. Play the most pleasant instruments, cymbals, and drums. Assemble all the local lords and gather the merchants, householders, ministers, gatekeepers, and all the local people. Prepare chariots for the girls. Procure brimming vases. Gather the priests who are experts in recitation. Ornately decorate the temples.”
BO
ཨེ་མ་སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་ཀྱི་བུ་རིང་འཕུར་དེ་ཆོས་ཤིན་ཏུ་བཟང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་མ་ཐོས་པར་ཤི་བ་ནི་ཆེར་ཉམས་སོ་སྙམ་མོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་པ་ རྣམ་པ་བཟང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ངའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོ་འཚམ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་གཞན་སུ་ཡོད་སྙམ་མོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་དག་པ། རྣམ་པ་བཟང་བ། གདུལ་སླ་བ། གོ་སླ་ བ། རྣམ་པར་སྦྱང་སླ་བ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཆུང་བ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ཆོས་མ་ཐོས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་ཡང་དེ་དག་གིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་དག་ངས་ཆོས་བསྟན་ན་ ཤེས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ང་ལ་ཐོ་འཚམ་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། བདག་གིས་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་གོར་མ་ཆག་སྙམ་མོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་ སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ།
EN
Monks, everyone followed the commands issued by the king. Then King Śuddhodana went to his home and spoke to Mahāprajāpatī Gautamī, saying, “The prince is to pray in the temple. Ornament him well.”
BO
ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་ད་ལྟར་གང་ན་འཁོད་སྙམ་མོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་ན་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་གྲོང་ཁྱེར་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}ཀྱི་ནགས་ན་འཁོད་ པར་གཟིགས་སོ། ། གཟིགས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། བདག་གིས་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་གོར་མ་ཆག་གོ། ། དེ་དག་གིས་ངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་ཆོས་བསྟན་པ་ཀུན་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། ། དགེ་ སློང་དག་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་སྤྱད་པ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ། ཐར་པའི་ལམ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ། བགེགས་དང་བྲལ་བ་དག་གོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལས་བཞེངས་ ཏེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཤེགས་ནས། མཐར་གྱིས་ཡུལ་མ་ག་དྷཱར་རྒྱུ་ཞིང་ཡུལ་གསལ་ལྡན་དུ་གཤེགས་སོ། ། དེ་ནས་རི་ག་ཡཱ་དང་།
EN
Mahāprajāpatī Gautamī replied, “Of course,” and dressed the prince lavishly.
BO
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་བར་དུ་ཀུན་དུ་འཚོ་བ་པ་གཞན་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་། ། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ། ཕྱིན་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། ། དགེ་སློང་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་འཚོ་བ་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམ་པ་མང་པོ་བྱས་ ནས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། ། ཁྱོད་ཀྱི་པགས་པའི་མདོག་ནི་སེར་པོར་གདའ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྟོན་ཀ་རྒྱ་ཤུག་ཁ་དོག་རྩ་སེར་ཞིང་འོད་གསལ་ཏེ། སེར་པོར་གདའ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། ཞལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བྱང་བའོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཤིང་ཏ་ལའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་རྩ་བ་ནས་ཆད་མ་ཐག་པའི་རྩ་བ་ལོགས་སེར་པོར་གདའ་བ་ལགས་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དེ་ བཞིན་དུ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ལ། ཞལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བའོ། །
EN
While the prince was being dressed, with a slight smile and no hint of annoyance, he spoke these pleasant words to his maternal aunt: “Mother, where are you taking me?”
BO
འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འཛམ་བུའི་ཆུ་བོའི་གསེར་གྱི་མགུལ་རྒྱན་ཐབ་ནས་ཕྱུང་སྟེ། མགར་བའི་བུ་མཁས་པས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བགྱིས་པ། ལ་ བ་དུར་ཀའི་ནང་དུ་སྩལ་ན། ཁ་དོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་ལ། སེར་པོར་གདའ་ཞིང་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ། པགས་པའི་མདོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཞལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཡོངས་སུ་ བྱང་བ་ལགས་སོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་སུ་ལས་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད། དགེ་སློང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་ཏུ་འཚོ་བ་པ་དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སླར་བཀའ་སྩལ་པ། ང་ལ་སློབ་དཔོན་གང་ཡང་མེད། ། ང་དང་འདྲ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། ། ང་ནི་གཅིག་པུ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། ། བསིལ་གྱུར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན། ། དེས་སྨྲས་པ། གཽ་ཏ་མ་བདག་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པ། ང་ཉིད་འཇིག་རྟེན་དགྲ་བཅོམ་པ། ། ང་ནི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད། ། ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དྲི་ ཟར་བཅས། ། ང་ཡི་དོ་ཟླ་གང་ཟག་མེད། ། དེས་སྨྲས་པ། གཽ་ཏ་མ་བདག་ཉིད་རྒྱལ་བ་ལགས་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པ། །
EN
She replied, “Son, I am taking you to the temple.”
BO
གང་དག་ཟག་པ་ཟད་བརྙེས་པ། ། ང་འདྲ་རྒྱལ་བར་ཤེས་པར་བྱ། ། ང་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་རྒྱལ། ། དེ་བས་ ཉེ་འགྲོ་ང་རྒྱལ་ཡིན། ། དེས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་དགར་བཞུད། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པ། ། ང་ནི་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འགྲོ། ། གྲོང་ཁྱེར་གསལ་ལྡན་སོང་ནས་ནི། ། ལོང་བ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་ལ། ། མཚུངས་པ་མེད་པའི་འོད་བྱའོ། ། ང་ནི་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འགྲོ། ། གྲོང་ཁྱེར་གསལ་ལྡན་སོང་ནས་ནི། ། འོན་པ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་ལ། ། བདུད་རྩིའི་རྔ་ཆེན་བརྡུང་བར་བྱ། ། ང་ནི་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འགྲོ། ། གྲོང་ཁྱེར་གསལ་ལྡན་སོང་ནས་ནི། ། འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་མ་བསྐོར་བའི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ། ། ཀུན་དུ་འཚོ་བ་པ་དེས་གཽ་ཏ་མ་དེ་བཞིན་དུ་ འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ལྷོ་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་སོང་ངོ་། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བྱང་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་བཞུད་དོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རི་ག་ཡཱའི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་བལྟ་མཛེས་ཀྱིས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། བཤོས་ གསོལ་བར་སྤྱན་དྲངས་སོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉེ་གནས་སུ་གཤེགས་སོ། །
EN
The prince then smiled, laughed, and spoke these verses to his maternal aunt:
BO
དེ་ནས་ཀྱང་ལྟེང་རྒྱས་ལྟར་གཤེགས་སོ། ། དེ་ནས་ཀྱང་ཙན་ད་ལྟར་གཤེགས་སོ། ། དེ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་དུ་གཤེགས་སོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་དག་ཏུ་ཡང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བ་དང་། བཤོས་གསོལ་བར་སྤྱན་དྲངས་ཏེ། མཐར་གྱིས་ཀླུང་ཆེན་པོ་གང་གཱའི་འགྲམ་དུ་གཤེགས་སོ། ། དགེ་སློང་དག་དེའི་ཚེ་ཀླུང་ཆེན་པོ་གང་གཱ་ཤིན་ཏུ་བྲུག་སྟེ། མུ་དང་མཉམ་པར་འབབ་བོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ གཤེགས་པའི་ཕྱིར། མཉན་པའི་གན་དུ་གཤེགས་པ་དང་། དེས་གསོལ་པ། གཽ་ཏ་མ་གྲུ་བཙས་སྩལ་དུ་གསོལ། གྲོགས་པོ་ང་ལ་གྲུ་བཙས་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནམ་མཁའ་ལས་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་གཤེགས་སོ། ། དེ་ནས་མཉན་པ་དེས་དེ་མཐོང་ནས་སྦྱིན་གནས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་བདག་གིས་མ་བསྒྲལ་ཏོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་འགྱོད་དེ། ཀྱི་ཧུད་མཚར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་བརྒྱལ་ཏེ་ས་ལ་འགྱེལ་ཏོ། ། དེ་ནས་མཉན་པས་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་ལ་ཇོ་བོ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ལ་གྲུ་བཙས་སྩལ་བར་གསོལ་ན། གྲུ་བཙས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།
EN
“When I was born, this trichiliocosm trembled. Śakra, Brahmā, the demigods, the mahoragas, Sūrya, and Candra, as well as Vaiśravaṇa and Kumāra, All bowed their heads to my feet and paid homage to me.
BO
ནམ་མཁའ་ལས་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་དུ་གཤེགས་སོ་ཞེས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་བསྙད་དོ། ། དེ་སྐད་ཐོས་ནས་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོས་དེ་ཕྱིན་ཆད་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲུ་བཙས་མི་དབབ་པར་བྱས་སོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐར་གྱིས་ཡུལ་རྒྱུ་བ་རྒྱུ་ཞིང་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ག་ལ་བ་དེར་གཤེགས་སོ། ། གཤེགས་ནས་ནང་པར་ཤམ་ཐབས་དང་ཆོས་གོས་གསོལ་ཏེ། ལྷུང་བཟེད་བསྣམས་ནས། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གཤེགས་ཏེ། དེར་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ ཕྱིར་གཤེགས་ནས། བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཞལ་ཟས་མཇུག་ཏུ་གསོལ་ཏེ། ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ནས་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་{རི་དགས་,རི་དྭགས་}ཀྱི་ནགས་ག་ལ་བ་དང་། ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ག་ལ་བ་དེར་གཤེགས་པ་དང་། ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་། ། མཐོང་ནས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ལྷོད་པ། མང་དུ་ཟ་བ། སྤོང་བ་ལས་ཉམས་པ་འདི་འོངས་ཏེ། འདིས་སྔོན་གྱི་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དེས་མིའི་ཆོས་བླ་མ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ།
EN
“What other god is there who is superior to me, Who my mother takes me to worship today? I am superior to all the gods; I am the God of Gods. There is no other god like me, so how could anyone be superior?
BO
འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་མ་ནུས་ ནས། ད་ལྟར་ཁ་ཟས་རགས་པ་ཟ་ཞིང་བསོད་སྙོམས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ལྷོད་པ་མང་དུ་ཟ་བ། འདི་ལ་སྐལ་བ་མེད་ཀྱིས་གང་གིས་ཀྱང་འདི་བསུ་བར་མི་བྱའོ། ། ལྡང་བར་མི་བྱའོ། ། ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་བླང་བར་མི་བྱའོ། ། སྟན་དང་ཡོངས་ སུ་སྤྱད་པར་འོས་པའི་བཏུང་བ་དང་། རྐང་པ་གཞག་པ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱའོ། ། སྟན་ལྷག་པ་གཞན་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་སྟན་ལྷག་པ་གཞན་འདི་དག་ཡོད་ཀྱིས་ཇི་སྟེ་འདོད་ན་འདུག་ཤིག་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་འོག་ཁྲིམས་བཅས་སོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ ཀཽཎྜི་ནྱས་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཁས་མ་བླངས་ཏེ་ཚིག་གིས་ནི་མི་རུང་ཞེས་མ་བྱས་སོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ག་ལ་བ་དེར་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་དག་རང་རང་གི་སྟན་ལ་མི་དགའ་ཞིང་ལྡང་འདོད་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདབ་ཆགས་བྱ་སྐོན་པར་ བཅུག་པར་གྱུར་ལ། སྐོན་པ་དེའི་འོག་ནས་མེས་བདུགས་ན། དེ་མེས་གདུངས་པས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་འཕར་བར་འདོད་ཅིང་འཕུར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།
EN
“Still, mother, I will follow worldly customs; When beings see my miraculous displays, they will be pleased. It will inspire them with great respect, And gods and humans will know that I am the God of Gods.”
BO
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་གི་གན་དུ་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་རང་རང་གི་སྟན་ལ་མི་ དགའ་ཞིང་ལྡང་འདོད་པར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ནས་སྟན་ལས་མི་ལྡང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་གང་ཡང་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་གི་གན་དུ་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལྔ་སྡེ་ བཟང་པོ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དཔལ་དང་གཟི་བརྗིད་མ་བཟོད་ནས་སྟན་གྱི་སྟེང་ན་འདར་ཞིང་ཀུན་གྱི་ས་འོག་ཁྲིམས་ཞིག་སྟེ། སྟན་ལས་ལངས་ནས་ལ་ལ་ནི་རིམ་གྲོ་བྱེད། ལ་ལས་ནི་བསུ་སྟེ་ན་བཟའ་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་བླངས། ལ་ལས་ནི་གདན་བཏིང་། ལ་ལས་ནི་ཞབས་གཞག་པ་བཤམས། ལ་ལས་ནི་ཞབས་བཀྲུ་བའི་ཆུ་བཤམས་ཏེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་གསོལ་ཏོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ལེགས་པར་བྱོན་ཏོ། ། གདན་བཏིང་བ་འདི་ལ་བཞུགས་སུ་གསོལ། དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གདན་བཏིང་བ་ལ་ བཞུགས་ནས།
EN
Monks, once the main streets, crossroads, intersections, and markets had been richly ornamented, with praises and benedictions of all kinds posted around the city, a richly ornamented chariot was prepared for the prince in the inner courtyard. With all auspicious circumstances having been arranged in this manner, King Śuddhodana lifted the prince onto his lap. Surrounded by priests, townspeople, merchants, householders, ministers, local lords, gatekeepers, local people, friends, and kinfolk, they traveled through the richly ornamented roads, intersections, crossroads, and marketplaces, which were enveloped in the fragrant scent of incense and strewn with flower petals, filled with horses, elephants, chariots, and foot soldiers, with parasols, victory banners, and flags held aloft, and resounding with many instruments. At that time a hundred thousand gods led the Bodhisattva’s chariot. Many hundreds of millions of gods and maidens scattered flowers from the sky above and played cymbals.
BO
ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱ་བ་དང་ཡང་དག་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་གཏམ་རྣམ་པ་མང་པོ་བྱས་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྔ་སྡེ་བཟང་ པོ་དག་གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་ལོ། ། པགས་པའི་མདོག་ནི་ཡོངས་སུ་དག་གོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གཽ་ཏ་མ་ཁྱོད་ལ་མིའི་ཆོས་བླ་མ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་{ཆུང་ཟད་,ཅུང་ཟད་}མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ལྟ་མངའ་འམ། དགེ་སློང་དག་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་མ་རྗོད་ཅིག ། ཁྱེད་ལ་ཡུན་རིང་ པོར་གནོད་པ་དང་མི་ཕན་པ་དང་། མི་བདེ་བར་གྱུར་ཏ་རེ། དགེ་སློང་དག་ངས་ནི་བདུད་རྩི་དང་འཆི་བ་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། ། དགེ་སློང་དག་ང་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། ། ཐམས་ཅད་གཟིགས་པའོ། ། བསིལ་བར་གྱུར་པའོ། ། ཟག་པ་ཟད་ པའོ། །
EN
Monks, King Śuddhodana, accompanied by the great royal procession, splendor, and ceremony, brought the prince to the temple. As soon as the Bodhisattva placed his right foot in the temple, the insentient statues of the gods, such as Śiva, Skanda, Nārāyaṇa, Kubera, Candra, Sūrya, Vaiśravaṇa, Śakra, Brahmā, and the guardians of the world, all stood up from their seats and prostrated at the Bodhisattva’s feet. Right then a hundred thousand gods and humans cried out in amazement and delight. The fine city of Kapilavastu trembled in six ways. A rain of divine flowers fell, and a hundred thousand divine instruments sounded without even being played. Then the various statues in the temple all returned to their seats and spoke these verses:
BO
ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བའོ། ། དགེ་སློང་དག་ངས་ཁྱེད་ལ་ཆོས་བཤད་ཀྱིས་ཚུར་ཤོག ། ཉོན་ཅིག ། ནན་ཏན་གྱིས་ཤིག ། རྣ་བ་ལྷོགས་ཤིག་དང་། ངས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། ངས་ཇི་ནས་ཡང་དག་པར་བཤད་ཅིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་ན། ཁྱེད་ཀྱང་ ཟག་པ་རྣམས་ཟད་ནས་ཟག་པ་ཟད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས། བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྙེན་ཏོ། ། བྱ་བ་བྱས་སོ། ། འདི་ལས་སྲིད་པ་ གཞན་མི་ཤེས་སོ། ། ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ལྷོད་པ། མང་དུ་ཟ་བ། སྤོང་བ་ལས་ཉམས་པ་འདི་འོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྟེ་འདོད་ན་འདུག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་སྙམ་དུ་མ་བསམས་སམ། དགེ་སློང་ དག་དེ་སྐད་ཅེས་མ་ཟེར་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། དེ་དག་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྟགས་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་གང་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་གོས་གསུམ་དང་ལྷུང་བཟེད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིང་། སྐྲ་ཡང་བྲེགས་པར་གྱུར་ཏེ།
EN
“Mount Meru, the greatest and best of mountains, would never bow down to a mustard seed; The great ocean, the nāga king’s abode, would never bow down to a puddle; The brilliant sun and moon would never bow down before a firefly. So how could the Noble One, with merit and wisdom, bow down before the gods?
BO
འདི་ལྟ་སྟེ་ དཔེར་ན། དགེ་སློང་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་གྱུར་ཏོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེའི་ཚེ་དགེ་སློང་ལྔ་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ། ཉེས་པ་ བཤགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྟོན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕངས་པར་བསམས་པ་དང་། དད་པ་དང་། གུས་པ་སྐྱེད་དེ། གུས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་རྫིང་ཁེབས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བསིལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ལས་བྱེད་དོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་བསིལ་ ཏེ་བྱུང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་གང་དུ་བཞུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། སྙམ་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གྱུར་པའི་ས་ཕྱོགས་དེར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ བདུན་གྱི་ཁྲི་སྟོང་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གུས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར།
EN
“The gods and humans of this trichiliocosm Are like mustard seeds, puddles, and fireflies, and yet filled with pride. If the world bows to He Who Is like Mount Meru, the Ocean, the Sun, and the Moon— The self-arisen sublime one of this world—then they would attain heaven and nirvāṇa.”
BO
ཁྲི་གསུམ་ལ་བསྐོར་བ་མཛད་ནས་སེང་གེ་ལྟར་བག་ཚ་བ་མི་མངའ་བར་ཁྲི་བཞི་པ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་བཞུགས་སོ། ། དགེ་སློང་ལྔ་པོས་ཀྱང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་སྔར་འཁོད་དོ། ། དགེ་སློང་དག་དེ་ནས་དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྐུ་ལས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་འོད་ཕྱུང་སྟེ། འོད་དེས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་སྣང་བ་ ཆེན་པོས་ཁྱབ་པར་གྱུར་ནས། སྣང་བ་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་སྡིག་པ་སྡིག་པས་ཁྱབ་པ་མུན་པ་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་པ། གང་དུ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ། འདི་ལྟར་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་འོད་དང་ཁ་དོག་གིས་ཁ་དོག་དང་། གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ གཟི་བརྗིད་ལམ་མེར་མ་གྱུར་པ། ལྷང་ངེར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་སྐྱེས་པ་རང་རང་གི་ལག་པ་བརྐྱང་བ་ཡང་མི་མཐོང་བ་དེར་ཡང་དེའི་ཚེ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེར་སེམས་ཅན་གང་དག་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྣང་བ་དེས་གསལ་བར་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་གཅིག་ གིས་གཅིག་མཐོང་ཞིང་གཅིག་གིས་གཅིག་ཤེས་ཏེ།
EN
Monks, when the Bodhisattva entered the temple, three million two hundred thousand gods gave rise to the intention to attain unexcelled, perfect, and complete awakening. Monks, these are the circumstances and causes related to the Bodhisattva’s equanimity as he was brought to the temple.
BO
འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་སོ། ། ཀྱེ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ། ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྟས་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ གཡོས། རབ་ཏུ་གཡོས། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས་སོ། ། འགུལ། རབ་ཏུ་འགུལ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འགུལ་ཏོ། ། ལྡེག་རབ་ཏུ་ལྡེག ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་ལྡེག་གོ། ། འཁྲུགས་རབ་ཏུ་འཁྲུགས། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་སོ། ། འུར་འུར་རབ་ཏུ་འུར་འུར། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འུར་འུར་རོ། ། ཆེམ་ ཆེམ། རབ་ཏུ་ཆེམ་ཆེམ། ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཆེམ་ཆེམ་མོ། ། མཐའ་དམའ་ན་དབུས་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དབུས་དམའ་ན་མཐའ་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། ཤར་ཕྱོགས་དམའ་ན་ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། ནུབ་ཕྱོགས་དམའ་ན་ཤར་ཕྱོགས་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། བྱང་ཕྱོགས་དམའ་ན་ལྷོ་ ཕྱོགས་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། ལྷོ་ཕྱོགས་དམའ་ན་བྱང་ཕྱོགས་མཐོ་བར་གྱུར་ཏོ། ། དེའི་ཚེ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མགུ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་སིམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསྔགས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྔགས་པ་ཟླ་མེད་པ་དང་།

English translation published by 84000: Translating the Words of the Buddha (https://84000.co), CC BY-NC-ND 3.0. Translated by Catherine Dalton.

Source
འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། — Reader · Sutraya