The Play in Full

འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

The Play in Full

འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

Chapter 11 · The Farming Village

EN
Monks, on another occasion when the prince had grown a little older, he went with the sons of the ministers and some other boys to visit a farming village. After seeing the village, he entered a park at the edge of the fields. The Bodhisattva wandered around there in complete solitude. As he was strolling through the park, he saw a beautiful and pleasant rose apple tree, and he decided to sit down cross-legged under its shade. Seated there, the Bodhisattva attained a one-pointed state of mind.
BO
ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕ་མ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། བླ་མ་དང་། སྦྱིན་གནས་ལ་འདུད་པ་དང་། རབ་ཏུ་འདུད་པ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་ལ་མི་བརྙས་པ་དང་། སྐྱབས་ སུ་སོང་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་བརྟན་པོར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར། རོ་སྟོད་སེང་གེ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་རང་གི་ཉེས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་འཇལ་བ་དང་། གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་ཉེས་པར་མི་ལྟ་བ་དང་། རྩོད་པའི་རྩ་བ་དང་། གཞན་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། གསང་ཚིག་ལེགས་པར་འདོར་བ་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བསྲུངས་པའི་ཕྱིར། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕ་མ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། བླ་མ་དང་། སྦྱིན་གནས་ རྣམས་ལ་ལྡང་བ་དང་། བསུ་བ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པས་རྩོད་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ཚར་གཅོད་པ་དང་། རང་གི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་འཐུན་པར་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ལས་ ཀྱི་ལམ་ལ་འགོད་པ་དང་། སྒོམ་དུ་འཇུག་པ་དང་།
EN
He then settled into the first meditative concentration, which is free of factors connected with evil deeds and nonvirtues. It is accompanied by thought and analysis and is imbued with the joy and pleasure born of discernment.
BO
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དཔུང་མགོ་ཤིན་ཏུ་ཟླུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་ རིང་པོ་ནས་སློང་བའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ལྷགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་བརྙས་ཤིང་སྤ་གོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། མི་སྐྱོ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་ པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ། བརྟན་པོར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕྲ་མའི་ཚིག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། དབྱེན་གྱི་གསང་ཚིག་མི་འཛིན་པ་དང་། འདུམ་པར་བསྡུམས་བྱེད་འདོད་པ་དང་། འདུམ་པ་རྣམས་ དབྱེ་བར་མི་སེམས་པ་དང་། ཕྲ་མའི་ཚིག་ལ་སྨོད་པ་དང་། འདུམ་པ་བསྡུམས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ཚེམས་བཞི་བཅུ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ སོགས་པ་དང་།
EN
He then brought about the cessation of thoughts and analysis and became perfectly quiet. As his mind became concentrated, he settled into the second meditative concentration, which is free of thought and analysis and is imbued with the joy and pleasure born of meditative absorption.
BO
ལས་གནག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་གནག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། ལས་དཀར་ཞིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་བ་བསྔགས་པ་དང་། འོ་མ་དང་སྦྱར་བའི་ཟས་དང་། གོས་དཀར་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྟེན་རྣམས་ལ་རྡོ་ཐལ་འོ་མ་དང་བསྲེས་ པ་པིར་གྱིས་སྐུད་པ་དང་། མེ་ཏོག་སུ་མ་ན་དང་། བཱར་ཤི་ཀ་དང་། དྷ་ནུ་སྐ་རིའི་ཕྲེང་བ་བརྒྱུས་པའི་མེ་ཏོག་གི་ཆུན་པོ་དང་། མེ་ཏོག་ཁ་དོག་དཀར་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཕྱ་བ་དང་། འཐིང་བ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚིག་སྲུང་བ་དང་། ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བརྗོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྐྱོན་མི་ཚོལ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་འཐུན་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་དང་། མཉམ་པར་ ཆོས་སྟོན་པ་བརྟན་པོར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམ་པ་དང་། ནད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་། ནད་པ་ལ་ སྨན་བྱིན་པ་དང་།
EN
Without any attachment to joy, he remained in equanimity with mindfulness and introspection and experienced physical pleasure. Aware and cognizant, he felt physically at ease. He had settled into the third meditative concentration, which is without joy: “impartial, aware, and abiding at ease,” as the noble ones describe it.
BO
འདྲོན་པ་རྣམས་ལ་རོ་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར། རོ་བྲོ་བ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་{བརྫུན་,རྫུན་}དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། བརླང་པོ་དང་། གཡོ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཞན་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ དང་། མི་སྙན་པ་དང་། གཞན་གྱི་མཚང་འདྲུ་བའི་ཚིག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། མཉེན་པ་དང་། སྙིང་དུ་འཐད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ཚིམ་ པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕ་མ་ལ་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་མིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། བུ་གཅིག་པ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སློང་བ་ལ་བྱམས་པ་ དང་། སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ལྟ་བ་དང་། སྤ་གོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དད་པའི་དབང་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མིག་མི་འཛུམས་པར་ལྟ་བ་དང་།
EN
He had already relinquished suffering and, as he now abandoned the feeling of comfort, both mental pleasure and displeasure vanished. Thus he settled into the fourth meditative concentration: perfectly pristine with impartiality and mindfulness, unconnected with pleasure or pain.
BO
སེམས་ཅན་གཞན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་བརྟན་པོར་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་ མཐོན་ཏིང་དུ་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བློ་གྲོས་དམན་པ་དང་། སེམས་པ་དམན་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། རླབས་པོ་ཆེ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་འཛུད་པ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་ གྱི་བཞིན་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། འཛུམ་པའི་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གན་དུ་འགྲོ་ཞིང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སོགས་པ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་གྱི་རྫི་མ་བའི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་རིང་པོ་ ནས་ཚིག་གི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པ་ཚད་མེད་པར་བརྗོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། འདོན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ དང་། ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་དང་། ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར། ལྗགས་ཡངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །
EN
Right then five extremist sages, who had miraculous powers and the five superknowledges, were flying through the sky toward the north. Yet as they flew above this grove, they suddenly could not go any farther, and it felt as if they were being pushed back. With the hairs on their bodies bristling with anger, they spoke the following verse:
BO
ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕ་མ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། བླ་མ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཀྱི་རྐང་པ་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། རབ་ ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། དབུ་སྐྲ་སྦེད་པ་དང་། སྟེང་དུ་སྤོས་ཀྱི་འབྲུ་མར་འཐོར་བ་དང་། སློང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱེ་མ་དང་། ཕྲེང་བ་བརྒྱུས་པ་དང་། མགོ་རྒྱན་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར། དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་ཞིང་སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡུན་ རིང་པོ་ནས་གཏན་པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཛུད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མངགས་ཏེ་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་དང་འོངས་ པས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། ཕ་མ་དང་། བླ་མ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་གྲོ་བྱ་བར་སྤོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲུ་མར་དང་། མར་དང་། སྒྲོན་མ་དང་། མར་མེ་རྣམས་ཀྱིས་ མུན་པ་མུན་ནག་སེལ་བ་དང་།
EN
“Like an elephant tearing apart a fresh grove of mango trees, We proceed and reduce to ashes even the enormous diamond peak of Mount Meru. Even among gods we go unhindered, high above the realm of yakṣas and gandharvas, Yet here at this grove, we are weak. Whose force dissolves our magical powers?”
BO
དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མཛེས་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། འོ་མ་ལྟ་བུའི་མཛོད་སྤུས་བརྒྱན་པ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དུ་འཇུག་པས། དགེ་བའི་ཚོགས་ཁྱད་ པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་མཛེས་པར་སྐྱེས་ཤིང་། གཡས་སུ་འཁྱིལ་ལ་འབར་ཞིང་། ཁ་དོག་རྣམ་པར་དག་པ་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མཐུ་ཆེན་པོ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བདུད་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཐུལ་བའི་ སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དམན་པ་ཉི་ཚེ་བའི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་ སྤོང་བ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས། སྟོབས་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་དང་།
EN
Dwelling in that grove was a goddess, who sang this verse to the sages:
BO
རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དམན་པ་ཉི་ཚེ་བའི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སྟོབས་ལ་སྦྱོར་བས་ཆོག་ མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རིམ་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཁམས་ དུ་མ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རིམ་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མོས་པ་དུ་མ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། མོས་པ་མ་ལུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་དུ་མ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མོས་པ་དུ་མ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་།
EN
“It is the Śākya prince, descendant of the best of kings, who shines like the dawn; This wise, supreme man has a moon-like face with the beauty of a blooming lotus. He, whom gods, nāga kings, gandharvas, and yakṣas revere, is in the park, concentrating; His power, gained from merit in millions of lives, is thwarting your miracles.”
BO
མོས་པ་མ་ལུས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་མཁྱེན་པ་ཆགས་པ་མི་མངའ་བའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཟུགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གཟིགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་གྱི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་དྲན་པ་མཁྱེན་པ་ཆགས་པ་མི་མངའ་བའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ བྱའོ། ། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
EN
When the sages looked down below, they saw a child blazing with glory and splendor, and they thought, “Who is this seated here? Could it be Vaiśravaṇa, lord of wealth? Or is it Māra, lord of sense pleasures, or perhaps the lord of the mahoragas? Could it be Śakra, the vajra holder? Or is it perhaps Rudra, or the lord of kumbhāṇḍas? Could it be the mighty Kṛṣṇa, or perhaps the divine moon, or the thousand-rayed sun? Or will it turn out to be a universal monarch?” Then they spoke the following verse:
BO
གཟུགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གཟིགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་དམ་བཅས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་བསྟན་ཏེ། དེར་དམ་བཅས་པ་ལ། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་ཤིགས་པའི་དམ་བཅས་པ་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་དམ་ བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་དམ་བཅས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྒྲུབས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་པའི་དམ་བཅས་ པའི་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར།
EN
“This youth appears far more beautiful than Vaiśravaṇa. So is he Rāhu, an image of the vajra holder, the sun, or the moon? Or maybe he is an image of the supreme lord of sense pleasures, or Rudra, or Kṛṣṇa? Or perhaps he is a perfect Buddha, adorned with glorious physical signs?”
BO
ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་བསྟན་ཏེ། དེར་དམ་བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་ཤིགས་པའི་དམ་བཅས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་མཁྱེན་ པར་དམ་བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་ཟློགས་པའི་དམ་བཅས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྒྲུབས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྙེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་པའི་དམ་བཅས་པའི་ མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚིག་མ་འཁྲུལ་བས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མཁྱེན་པར་དམ་བཅས་པ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་ཟློགས་པའི་དམ་བཅས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྒྲ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ཚིག་མ་འཁྲུལ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མེད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །
EN
Then the goddess of the grove addressed the sages with the following verse:
BO
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ཚད་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་ནུས་པའི་ཕྱིར། བྲལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ཚད་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་ནུས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་བས་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་ བཞག་པའི་ཕྱིར། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་བས། ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མོས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། མོས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དྲན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ པའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །
EN
“All the splendor of Vaiśravaṇa and the thousand-eyed one, All the splendor of the four guardians of the world and the lord of the demigods, All the splendor of Brahmā, lord of the world, and Kṛṣṇa, Is minuscule in comparison to that of the son of the Śākyas.”
BO
ཤེས་རབ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་ཡེ་ཤེས་འགྲོ་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་ཡེ་ཤེས་འགྲོ་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་ལ་མ་ ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །
EN
Once the sages heard the goddess’s words, they descended to the ground. There they saw the Bodhisattva practicing concentration, his body immovable and blazing with a mass of light. Reflecting on the Bodhisattva, they praised him with verses. One of the sages said:
BO
སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲག་ཅ་འབྱིན་པ་ལ་མཁས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་སྐད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པའི་དབྱངས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་སྐད་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། རྔ་བོ་ཆེ་དང་། གླུ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་ལྟ་བུ་ ཞེས་བྱའོ། ། སའི་སྒྲའི་ང་རོའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོས་འབྲུག་སྒྲ་བསྒྲགས་པའི་སྒྲ་སྐད་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། ། སེང་གེ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྒྱིངས་པའི་སྒྲ་སྐད་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །
EN
“In a world tormented by the fire of afflictions, This lake has appeared. He will discover the Dharma That will soothe beings.”
BO
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་སྐད་བསྒྲགས་པ་དང་འཐུན་པར་སྒྲོགས་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་ པའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆགས་པ་མེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐད་ཅིག་ལས་སྐད་ཐམས་ཅད་གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚངས་པའི་དབང་པོས་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷའི་དབང་པོས་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཀླུའི་དབང་པོས་ཕྱག་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གནོད་སྦྱིན་གྱི་དབང་པོས་ཞལ་དུ་བལྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དྲི་ཟའི་དབང་པོས་ཉེ་བར་གླུ་བླངས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྲིན་པོའི་དབང་པོས་དབང་པོ་དང་བས་མིག་མི་འཛུམས་པར་བལྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོས་མངོན་པར་བཏུད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ནམ་ མཁའ་ལྡིང་གི་དབང་པོས་རྣམ་པར་མ་གཙེས་པར་བལྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མིའམ་ཅིའི་དབང་པོས་མངོན་པར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་དབང་པོས་བལྟ་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མིའི་དབང་པོས་མངོན་དུ་ཡང་དག་པར་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚོགས་མང་པོས་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་པ་དང་།
EN
Another sage said:
BO
ཡང་དག་པར་དགའ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚིག་དང་། ཚིག་འབྲུ་ཉམས་པ་མེད་པར་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དུས་ ལས་མི་ཡོལ་བར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱམས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་མདོར་བསྟན་དུ་ཟད་དེ། བྱམས་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐལ་པའམ། བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་བསྟན་ པ་འདིའི་མཐར་མི་ཕྱིན་ཏོ། ། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་ཕྲ་བ་ཡི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་བསྐོར་ཏེ། ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་མུ་སྟེགས་ཅན། ། ཀུན་དང་བདུད་ཀྱིས་མི་ཆུད་དོ། ། ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་སྤྲོས་མེད་པ། ། སྐྱེ་བ་མེད་ ཅིང་འབྱུང་མེད་ལ། ། དབེན་ཞིང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཡི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་བསྐོར་ཏོ། ། བླང་བ་མེད་ཅིང་དོར་མེད་ལ། ། མཚན་མ་མེད་ཅིང་མཚན་ཉིད་མེད། ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི། ། འཁོར་ལོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐོར་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དང་། ། རྨི་ལམ་བྲག་ཅ་ཆུ་ཟླ་ དང་། །
EN
“In a world benighted with ignorance, This torch has appeared. He will discover the Dharma That will illuminate beings.”
BO
དེ་དག་འདྲ་བའི་འཁོར་ལོ་ནི། ། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོས་རབ་བསྐོར་ཏོ། ། རྟེན་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་བྱེད་པ། ། ཆད་མིན་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ། ། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཆད་པ་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། ། རྟག་ཏུ་ནམ་མཁའ་མཚུངས་འདྲ་ཞིང་། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་འོད་ གསལ་བ། ། མཐའ་དང་དབུང་མེད་བསྟན་པ་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་འདིར་བརྗོད་དོ། ། ཡོད་དང་མེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཞིང་། ། བདག་དང་བདག་མེད་རྣམ་སྤངས་ལ། ། རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་བསྟན་པ་ནི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་འདིར་བརྗོད་དོ། ། ཡང་དག་མཐའ་ནི་མཐའ་མིན་པ། ། དེ་བཞིན་ ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། མིག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། ། དེ་བཞིན་སྣ་དང་རྣ་བ་དང་། ། ལྕེ་དང་ལུས་དང་སེམས་ཀྱང་ནི། ། སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་གཡོ་བ་མེད། ། འདི་ལྟ་བུ་ཡི་འཁོར་ལོ་འདི། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ ཞེས་བརྗོད་དེ། ། སེམས་ཅན་མི་མཁས་རྟོགས་བྱེད་པས། ། དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་འདི། ། གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི། ། ང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། དེས་ན་རང་བྱུང་མིག་དང་ལྡན། །
EN
Then the third sage remarked:
BO
ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་དབང་བརྙེས་ པས། ། ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཆོས་ལ་ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་མཁྱེན། ། དེས་ན་འདྲེན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་ལ། ། སྐྱེ་བོ་དཔག་ཏུ་མེད་བཏུལ་ཏེ། ། འདུལ་བའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་གྱུར། ། དེས་ན་རྣམ་པར་འདྲེན་ཅེས་བརྗོད། ། སེམས་ ཅན་གང་དག་ལམ་ལས་ཉམས། ། དེ་དག་རྣམས་ལ་ལམ་མཆོག་བསྟན། ། ཕ་རོལ་གྱི་ནི་འགྲམ་དུ་བཀྲི། ། དེ་ཕྱིར་ང་ནི་རྣམ་པར་འདྲེན། ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་ཡིས། ། སྐྱེ་བོ་དག་ནི་ངས་བསྡུས་ཏེ། ། འཁོར་བའི་འབྲོག་ལས་རྒལ་བས་ན། ། དེས་ན་ང་ནི་དེད་དཔོན་ཡིན། ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་དབང་སྒྱུར་ཏེ། ། དེས་ན་རྒྱལ་བ་ཆོས་ལ་མངའ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་བསྐོར་བས། ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་བརྗོད་པ་ཡིན། ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བདག་སྟོན་པ་ཡིན། ། ཆོས་ཀྱི་བདག་པོ་བླ་ན་མེད། ། མཆོད་སྦྱིན་ལེགས་མཛད་དོན་གྲུབ་པ། ། དགོངས་པ་ རྫོགས་པ་བཀྲ་ཤིས་གྲུབ། ། དབུགས་འབྱིན་མཛད་པ་དེ་གཟིགས་པ། ། དཔའ་བོ་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོ་སྤོང་། ། གཡུལ་རྣམས་ཀུན་ལས་རྒྱལ་གྱུར་པ། ། གྲོལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ཐར་མཛད་པ། ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནི་སྣང་གྱུར་པ། །
EN
“On a vast ocean of sorrow, This sublime vessel has appeared. He will discover the Dharma That will ferry beings across.”
BO
ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་འོད་མཛད་པ། ། མི་ཤེས་མུན་པ་ འཇོམས་པ་པོ། ། སྒྲོན་མ་འཛིན་པ་འོད་ཆེན་ལྡན། ། ཡེ་ཤེས་ཆེ་ལྡན་སྨན་པ་ཆེ། ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་གསོ་མཛད་པ། ། སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་ཟུགས་རྣམས་ལ། ། ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད། ། མཚན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཀུན་གྱིས་ མཛེས། ། སྐུ་ཡིས་ཀུན་ཏུ་བཟང་བ་སྟེ། ། དམན་པ་རྣམས་དང་འཐུན་པར་མཛད། ། སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན། ། བསྙེངས་པ་མི་མངའ་མི་བསྙེངས་པ། ། མ་འདྲེས་རྣམ་པ་{བཅྭ་,བཅོ་}བརྒྱད་ཀྱིས། ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་མཆོག ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་བསྐོར་བ། ། འདི་ནི་མདོ་ཙམ་བཤད་ པ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས། ། འདི་ནི་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་ཟད། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ཏེ། ། ནམ་མཁའ་རྒྱ་ཆེ་མཉམ་པ་བཞིན། ། བསྐལ་པ་ཟད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ནི། ། སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་དོ། ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉི་ཤུ་ རྩ་དྲུག་པའོ། ། ། ། དེ་ནས་ལྷའི་བུ་གང་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་རབ་ཏུ་བཤད་པར་གསོལ་བ་བཏབ་པར་གྱུར་པ་དབང་ཕྱུག་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་བོ་དང་།
EN
The fourth sage said:
BO
རབ་དགའ་དང་། ཙན་དན་དང་། མཆོད་པ་དང་། ཞི་བ་ དང་། ། རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། དུལ་བའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གནས་གཙང་མའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་དང་། གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཚེ། འདུས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་གཙང་མའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་ བུ་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གྲོགས་པོ་དག་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་རྩེན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རོལ་པ་ལ་འཇུག་པ་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ལོང་ཤིག ། ཟུང་ཤིག ། ལྷོགས་ཤིག ། འཁོར་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅིག ། དེ་ལྟར་ན་ངའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་དག་གིས། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཐོས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ། ། རྒྱ་ཆེན་པོ་ ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཆོས་ཆེན་པོའི་ཆར་པའི་ཤུགས་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །
EN
“To those bound by the fetters of afflictions, A savior has appeared. He will discover a Dharma That will free beings.”
BO
བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གླགས་མི་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱེད་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་པར་བསྐུལ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དོན་ཆེན་པོ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེན་ པོ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་མཆོག་གི་ཆོས་བརྒྱད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྟོབས་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ དང་། གཡོག་འཁོར་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤོབས་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་མཆོག་ཐོབ་ པར་འགྱུར་བ་སྟེ། མཆོག་གི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་སྟོན་པར་འདོད་པའི་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྟན་འདིང་ན། སྟན་བཏིང་མ་ཐག་ཏུ་དེ་སྟན་བརྒྱད་འཐོབ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ།
EN
Finally the last sage said:
BO
ཚོང་དཔོན་གྱི་སྟན་འཐོབ་པ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་སྟན་འཐོབ་པ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་སྟན་འཐོབ་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྟན་འཐོབ་པ་དང་། དབང་སྒྱུར་གྱི་སྟན་འཐོབ་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྟན་འཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་མཆོག་དམ་པར་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ གྱུར་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ། བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བཅོམ་པའི་སེང་གེའི་ཁྲི་འཐོབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཁྲི་སྟན་འཐོབ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྟན་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འཐོབ་ པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་འཆད་པའི་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱིན་པ་དེ་དག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་བརྒྱད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་ པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་གཟུང་བར་འོས་པའི་ཚིག་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པས། བླང་བར་འོས་པའི་ཚིག་དང་། མི་བརླང་བས་སྙན་ཅིང་འཇམ་པའི་ཚིག་དང་།
EN
“To those afflicted with old age and sickness, The best of doctors has come. He will discover a Dharma That frees from birth and death.”
BO
ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་སྐད་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་ སྡུད་པས་ཚིག་སྙན་པ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ཚངས་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པས་སེང་གེ་བསྒྱིངས་པའི་སྒྲ་ལྟ་བུ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་སྟེ། ངག་གི་ལས་ཡོངས་ སུ་དག་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་འཆང་ངམ། ཀློག་གམ། བསྟི་སྟང་དུ་བྱེད་དམ། བཙུན་པར་བྱེད་དམ། རིམ་གྲོ་བྱེད་དམ། མཆོད་པ་བྱེད་དམ། སེར་སྣ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ རྣམ་གྲངས་འདིའི་བསྔགས་པ་ཕྱོགས་བཞིར་རྗོད་པ་དང་། ཚུར་ཤོག་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཡི་གེར་བྲིས་ཤིག ། ཆོངས་ཤིག ། ལྷོགས་ཤིག ། སོམས་ཤིག ། ཁ་ཏོན་གྱིས་ཤིག་ཅེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་གཏེར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྗེད་པ་ མེད་པས་དྲན་པའི་གཏེར་དང་། བློས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་གཏེར་དང་།
EN
Once the sages had praised the Bodhisattva with these verses, they circumambulated him three times and returned to the sky.
BO
མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྟོགས་པའི་གཏེར་དང་། ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པས་གཟུངས་ཀྱི་གཏེར་དང་། ལེགས་པར་བཤད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ སྤོབས་པའི་གཏེར་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བས་ཆོས་ཀྱི་གཏེར་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གཏེར་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་འཐོབ་པས་སྒྲུབ་པའི་གཏེར་ཏེ། གཏེར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལེགས་པར་བསྟན་ཏེ། འཆད་པ་དེ་ཚོགས་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེར་སྣའི་སེམས་མེད་པས་སྦྱིན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཐོས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།
EN
King Śuddhodana did not see the Bodhisattva. Displeased with his absence, he said, “Where has the child gone? I do not see him.”
BO
ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རིག་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷག་མཐོང་གི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་ བྱད་བཟང་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚོགས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་ལྡན་ ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་འདི་དག་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་འདི་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་ན། དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་ གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ།
EN
A great many people ran around searching for the boy. Finally one of the ministers saw the Bodhisattva seated cross-legged, practicing concentration in the shade of a rose apple tree. Although the shade of all the trees had shifted by that time, the shade of the rose apple tree had not left the Bodhisattva’s body. Seeing him there, the minister was surprised. Elated with a sense of satisfaction and joy, he was ecstatic. In a state of jubilation he rushed before King Śuddhodana and said the following verses:
BO
འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་པོའོ། ། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་གཉིས་པའོ། ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་གསུམ་པའོ། ། ལྷའི་བུ་རབ་འཐབ་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བཞི་པའོ། ། ཡོངས་སུ་དགའ་ལྡན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ལྔ་པའོ། ། རབ་འཕྲུལ་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དྲུག་པའོ། ། ལྷའི་རྒྱལ་པོ་དབང་སྒྱུར་ དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བདུན་པའོ། ། ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་ཚངས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པའོ། ། ཐ་མར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས། དགེ་བའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་འཆད་པ་ན་རྣ་བ་བླགས་ཏེ། ཉན་པར་འགྱུར་བ་དེ་སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་བརྒྱད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན།
EN
“Your Majesty, look! This child is practicing concentration In the shade of the rose apple tree. He shines with glory and splendor Like Śakra or Brahmā!
BO
འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ཐམས་ཅད་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དོར་བའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར། དགའ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དོར་བའི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་ དག་པར་གཞོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་གྲོང་ངམ། གྲོང་ཁྱེར་རམ། གྲོང་རྡལ་ལམ། ལྗོངས་སམ། ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ། འཆག་ས་འམ།
EN
“The shade of the tree Where this perfect being is seated Does not leave him. It shades this supreme being while he practices concentration.”
BO
གཙུག་ལག་ཁང་གང་དུ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ རྣམ་གྲངས་འདི་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་གཏོགས་པར་འཇིགས་པ་བརྒྱད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆོམ་རྐུན་གྱིས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་བ་དང་། སྦྲུལ་གྱིས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མུ་གེའི་དགོན་པས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཕན་ཚུན་འཐབ་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། མཚང་འདྲུ་བས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་ འགྱུར་བ་དང་། ལྷས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཀླུས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཙེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དཀྲུགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་ བར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་གཏོགས་པར་གྲོགས་པོ་དག་འཇིགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །
EN
King Śuddhodana went over to the rose apple tree. He saw the Bodhisattva blazing with glory and splendor and uttered this verse:
BO
གྲོགས་པོ་དག་མདོར་ན་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པར་བཞུགས་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིའི་ བསྔགས་པ་བརྗོད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིའི་བསྔགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤོབས་པ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། གྲོགས་པོ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཚད་མེད་ཅིང་ཐུག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གྲོགས་པོ་དག་གང་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་པའི་སེམས་འདིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཡི་གེར་འདྲི་བའམ། ཡི་ གེར་འདྲིར་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཐུག་པ་མེད་དོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ།
EN
“Like seeing a fire blazing on a mountain peak, Or the moon present amid a cluster of stars, When I see him meditating with a torch-like luster, My limbs tremble.”
BO
གྲོགས་པོ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ངས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་འདི་ཁྱེད་ཀྱི་ལག་ཏུ་གཏད་དེ། ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་མཆོག་གིས་གཏད་དོ། ། ཁྱེད་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཟུང་ཤིག ། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིག ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་གཟིགས་པས་སེམས་ཅན་གང་དག་ངས་མཐོང་བ། ། དེ་དག་ཤཱ་རིའི་བུ་འདྲར་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ལ། ། གལ་ཏེ་ལ་ལས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་སྙེད་ཀྱི། ། བསྐལ་པ་བྱེ་བར་དེ་དག་རྣམས་ལའང་མཆོད་བྱེད་ལ། ། གང་ཞིག་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིས། ། རང་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་ཕྲེང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ། གཞན་ཡང་རྣམ་པ་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཆོད་བྱེད་ན། ། དེ་བས་བསོད་ནམས་བྱས་པ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་འཕགས། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་རྒྱལ་ཐོབ་གྱུར་ལ། ། དེ་དག་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་འདིར་ནི་བག་ཡོད་པར། ། བསྐལ་པ་དུ་མར་ ཟས་དང་སྐོམ་དང་བགོ་བ་དང་། །
EN
He bowed to the feet of the Bodhisattva and spoke to him in verse:
BO
མེ་ཏོག་སྤོས་དང་བྱུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་བྱེད་ལ། ། གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་ཅིག་ལ། ། ལན་ཅིག་ཕྱག་འཚལ་བྱེད་ཅིང་དང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཚིག་བརྗོད་ན། ། དེ་ བས་བསོད་ནམས་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མཆོག་གོ། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཐོབ་གྱུར་ལ། ། དེ་དག་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་སྔར་བཞིན་མཆོད་བྱེད་ཅིང་། ། ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་རྣམས་དང་མི་ཡི་མཆོག་རྣམས་དང་། ། རྣམ་པ་མང་པོས་བསྐལ་པ་དུ་མར་མཆོད་བྱེད་ལ། ། གང་ཞིག་ དམ་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཚེ། ། རང་གི་ལུས་དང་དེ་བཞིན་སྲོག་ཀྱང་བཏང་ནས་ནི། ། ཞག་གཅིག་བར་དུ་མདོ་སྡེ་འདི་ནི་འཛིན་བྱེད་ན། ། བསོད་ནམས་འདི་ནི་དེ་བས་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་འདྲེན་པ་རྣམས་དང་རང་རྒྱལ་དང་། ། དེ་བཞིན་ ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་འདོད་པ། ། དེ་ཡིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བརྟན་པོར་བསྐྱེད་བྱས་ཏེ། ། མདོ་སྡེ་འདི་ནི་རྟག་པར་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་བྱུང་གང་ཡིན་པ། ། འདི་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན། ། མདོ་སྡེ་དཀོན་ མཆོག་འདི་ནི་གང་ན་གནས་འགྱུར་བ། །
EN
“I have now twice bowed down to your feet, O Leader and Lord— Once when you were born, And now as you practice concentration, shining.”
BO
དེ་ཡི་ཁྱིམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་གནས། ། གང་གིས་མདོ་འདི་ཕ་རོལ་དག་ལ་བྱིན་པ་དང་། ། ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་བསྐལ་པ་བྱེ་བར་ནི། ། ཚིག་འབྲུ་རྣམས་ལས་མི་ཉམས་དོན་ལས་ཉམས་མི་འགྱུར། ། སྤོབས་ པ་དགེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར། ། གང་ཞིག་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་བྱེད་པ། ། དེ་ནི་མི་ཡི་འདྲེན་པ་མ་གཏོགས་འོག་ཏུ་ནི། ། དེ་འདྲ་བ་ཡི་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། ། དེ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུར་ཟད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས། ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་གཙང་མའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། འོད་སྲུང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཀུན་དགའ་བོ་དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། ། མཇུག་སྡུད་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའོ། ། ། ། འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྫོགས་{སྷོ,སོ}། ། ། །
EN
At that point some of the other boys, who were carrying their seats, made a commotion. The ministers thus told them, “Quiet down! Quiet down!”
BO
རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། མུ་ནི་བར་མ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོཙྪ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ། སྐད་གསར་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ། ། ། །
EN
“Why?” asked the boys.
EN
The ministers responded, “Even though the orb of the sun has shifted, the shade of his tree does not leave Prince Siddhārtha—who has the highest and most sublime marks of virtue and is as brilliant as the sky—while he practices concentration, motionless as a mountain.”
EN
On this topic, it is said:
EN
In summer, the first month after spring, When flowers were covered in buds and blooming, When cranes, peacocks, parrots, and myna birds were singing, Most of the Śākya boys went outside.
EN
Chanda, surrounded by the other boys, said, “Young Prince, come on! Let’s go and take a look at the forest. What use is staying in the house like a priest? Come on, let’s go call on some girls.”
EN
At midday, the Pristine Being, Unnoticed and without asking his parents, Went out to a village Accompanied by five hundred attendants.
EN
In that village, which belonged to the supreme king, There was a rose apple tree with many broad branches. Seeing the tree, the prince was disturbed by the suffering he had just understood, And remarked, “Conditioned things are no good! They bring a lot of suffering.”
EN
With a disciplined mind, he approached the shade of the rose apple tree, Gathered some grass, and spread out a seat for himself. Then, sitting cross-legged and upright, the Bodhisattva practiced concentration, Immersed in the virtue of the four concentrations.
EN
When five sages were coursing through the sky, They could not move beyond the top of the rose apple tree. Thwarted, they relinquished pride and conceit, And all of them were drawn to investigate.
EN
They thought, “We travel swiftly and without impediment, Penetrating the supreme Mount Meru, and likewise the surrounding ranges, Yet we are unable to pass beyond this rose apple tree. What could be the reason for this?”
EN
They descended and settled on the ground, Where they saw the Bodhisattva, the Son of the Śākyas, As he sat cross-legged at the trunk of the rose apple tree, practicing concentration, Shining and brilliant like the glow of gold from the Jāmbū River.
EN
Surprised, they joined their hands at their heads And paid homage, bowing down to his feet with palms joined. They said, “Holy One, Wellborn One, who brings happiness to the world! May you swiftly become awakened and lead beings to immortality!”
EN
The supreme tree bowed down like a lotus leaf; Though the sun shifted, its shade did not leave the Well-Gone One. Many thousands of gods, with palms joined, Bowed down to the feet of this resolute child.
EN
Śuddhodana, searching all around his quarters, asked, “Where has my son gone?” His maternal aunt said, “I have searched but did not find him; Your Majesty, please find out where the boy has gone.”
EN
Śuddhodana frantically asked his attendants, The doormen, and everyone else in the inner quarters, “Has anyone seen my son go out?” Then someone said, “Your Majesty! The Supreme One has gone to a farming village.”
EN
The king hurriedly left together with his companions And saw the prince sitting on a hill by the farming village, Benefiting others and blazing with splendor, Like a trillion rising suns.
EN
Taking off his crown, sword, and shoes, The king made salutations to the prince with his palms joined above his head. The king said, “Yes! The eminent sages speak eloquently and truthfully; The boy will surely leave home for the sake of awakening.”
EN
Twelve hundred gods with supreme devotion, As well as five hundred Śākya boys, approached. Seeing the miraculous power of the Well-Gone One with his ocean of qualities, They firmly engendered the intent set on supreme awakening.
EN
Shaking the ground of the entire trichiliocosm, The Bodhisattva arose from his absorption with mindfulness and introspection. The Resplendent One then said to his father in the voice of Brahmā, “O Father, relinquish your fields and seek no further!
EN
“If it’s gold that you seek, I will shower down a rain of gold; If it’s garments that you seek, I will offer you garments; If it’s grain that you seek, I will shower down a rain of grain. Your Majesty, please apply this genuinely to everyone!”
EN
Once he had instructed his father and those in the retinue, He instantly returned to the supreme city. In conformity with worldly convention, he dwelt in that city, Yet the Pristine Being had fixed his mind on renouncing the palace.

English translation published by 84000: Translating the Words of the Buddha (https://84000.co), CC BY-NC-ND 3.0. Translated by Catherine Dalton.

Source