Lomasakaṅgiya and One Fine Night

Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta

Lomasakaṅgiya and One Fine Night

Lomasakaṅgiyabhaddekarattasutta

EN
So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time Venerable Lomasakaṅgiya was staying in the Sakyan country at Kapilavatthu in the Banyan Tree Monastery. Then, late at night, the glorious godling Candana, lighting up the entire Banyan Tree Monastery, went up to the Venerable Lomasakaṅgiya, and stood to one side. Standing to one side, he said to Lomasakaṅgiya:
PL
Evaṁ me sutaṁ— ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā lomasakaṅgiyo sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme. Atha kho candano devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāyasmā lomasakaṅgiyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho candano devaputto āyasmantaṁ lomasakaṅgiyaṁ etadavoca:
EN
“Mendicant, do you remember the summary recital and the analysis of the one who has one fine night?” “No, reverend, I do not. Do you?” “I also do not.
PL
“dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti? “Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā”ti? “Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
EN
But do you remember just the verses on the one who has one fine night?” “I do not. Do you?” “I do.”
PL
Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti? “Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti? “Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā”ti.
EN
“How do you remember the verses on the one who has one fine night?” “This one time, the Buddha was staying among the gods of the thirty-three at the root of the Orchid Tree on the stone spread with a cream rug. There he taught the summary recital and the analysis of the one who has one fine night to the gods of the thirty-three: ‘Don’t run back to the past,
PL
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā”ti? “Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ. Tatra bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi: ‘Atītaṁ nānvāgameyya,
EN
don’t anticipate the future. What’s past is left behind, the future has not arrived; and any present phenomenon
PL
nappaṭikaṅkhe anāgataṁ; Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ. Paccuppannañca yo dhammaṁ,
EN
you clearly discern in every case. The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it. Today’s the day to keenly work—
PL
tattha tattha vipassati; Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye. Ajjeva kiccamātappaṁ,
EN
who knows, tomorrow may bring death! For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde. One who keenly meditates like this,
PL
ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā. Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,
EN
tireless all night and day: that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage.’ That’s how I remember the verses of the one who has one fine night.
PL
ahorattamatanditaṁ; Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī’ti. Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā.
EN
Learn the summary recital and the analysis of the one who has one fine night, mendicant, memorize it, and remember it. It is beneficial and relevant to the fundamentals of the spiritual life.”
PL
Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako”ti.
EN
That is what the godling Candana said before vanishing right there. Then Lomasakaṅgiya set his lodgings in order and, taking his bowl and robe, set out for Sāvatthī. Eventually he came to Sāvatthī and Jeta’s Grove. He went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. Then he added:
PL
Idamavoca candano devaputto. Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi. Atha kho āyasmā lomasakaṅgiyo tassā rattiyā accayena senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṁ pakkāmi. Anupubbena cārikaṁ caramāno yena sāvatthi jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavantaṁ etadavoca:
PL
“Ekamidāhaṁ, bhante, samayaṁ sakkesu viharāmi kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme. Atha kho, bhante, aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ nigrodhārāmaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhante, so devaputto maṁ etadavoca:
PL
‘dhāresi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti? Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ devaputtaṁ etadavocaṁ: ‘na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañcā’ti?
PL
‘Ahampi kho, bhikkhu, na dhāremi bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca. Dhāresi pana tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Na kho ahaṁ, āvuso, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Tvaṁ panāvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti?
PL
‘Dhāremi kho ahaṁ, bhikkhu, bhaddekarattiyo gāthā’ti. ‘Yathā kathaṁ pana tvaṁ, āvuso, dhāresi bhaddekarattiyo gāthā’ti? ‘Ekamidaṁ, bhikkhu, samayaṁ bhagavā devesu tāvatiṁsesu viharati pāricchattakamūle paṇḍukambalasilāyaṁ. Tatra kho bhagavā devānaṁ tāvatiṁsānaṁ bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca abhāsi:
PL
“Atītaṁ nānvāgameyya, …pe… Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī”ti.
PL
Evaṁ kho ahaṁ, bhikkhu, dhāremi bhaddekarattiyo gāthā. Uggaṇhāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; pariyāpuṇāhi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca; dhārehi tvaṁ, bhikkhu, bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca.
EN
“Sir, please teach me the summary recital and the analysis of the one who has one fine night.”
PL
Atthasaṁhito, bhikkhu, bhaddekarattassa uddeso ca vibhaṅgo ca ādibrahmacariyako’ti. Idamavoca, bhante, so devaputto. Idaṁ vatvā tatthevantaradhāyi. Sādhu me, bhante, bhagavā bhaddekarattassa uddesañca vibhaṅgañca desetū”ti.
EN
“But mendicant, do you know that god?” “I do not, sir.” “That godling was named Candana. Candana pays attention, applies the mind, concentrates wholeheartedly, and actively listens to the teaching.
PL
“Jānāsi pana tvaṁ, bhikkhu, taṁ devaputtan”ti? “Na kho ahaṁ, bhante, jānāmi taṁ devaputtan”ti. “Candano nāma so, bhikkhu, devaputto. Candano, bhikkhu, devaputto aṭṭhiṁ katvā manasikatvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.
EN
Well then, mendicant, listen and apply your mind well, I will speak.” “Yes, sir,” Lomasakaṅgiya replied. The Buddha said this: “Don’t run back to the past,
PL
Tena hi, bhikkhu, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti. “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca: “Atītaṁ nānvāgameyya,
EN
don’t anticipate the future. What’s past is left behind, the future has not arrived; and any present phenomenon
PL
nappaṭikaṅkhe anāgataṁ; Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ. Paccuppannañca yo dhammaṁ,
EN
you clearly discern in every case. The unfaltering, the unshakable: having known that, foster it. Today’s the day to keenly work—
PL
tattha tattha vipassati; Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye. Ajjeva kiccamātappaṁ,
EN
who knows, tomorrow may bring death! For there is no bargain to be struck with Death and his mighty horde. One who keenly meditates like this,
PL
ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā. Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,
EN
tireless all night and day: that’s who has one fine night— so declares the peaceful sage. And how do you run back to the past? …”
PL
ahorattamatanditaṁ; Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate muni. Kathañca, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti …pe…
PL
evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ anvāgameti. Kathañca, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti …pe… evaṁ kho, bhikkhu, atītaṁ nānvāgameti. Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati …pe…
PL
evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ paṭikaṅkhati. Kathañca, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati …pe… evaṁ kho, bhikkhu, anāgataṁ nappaṭikaṅkhati. Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati …pe…
PL
evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu saṁhīrati. Kathañca, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati …pe… evaṁ kho, bhikkhu, paccuppannesu dhammesu na saṁhīrati. Atītaṁ nānvāgameyya,
PL
nappaṭikaṅkhe anāgataṁ; Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ, appattañca anāgataṁ. Paccuppannañca yo dhammaṁ,
PL
tattha tattha vipassati; Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ, taṁ vidvā manubrūhaye. Ajjeva kiccamātappaṁ,
PL
ko jaññā maraṇaṁ suve; Na hi no saṅgaraṁ tena, mahāsenena maccunā. Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,
EN
That is what the Buddha said.
PL
ahorattamatanditaṁ; Taṁ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate munī”ti. Idamavoca bhagavā.
EN
Satisfied, Venerable Lomasakaṅgiya approved what the Buddha said.
PL
Attamano āyasmā lomasakaṅgiyo bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti. Lomasakaṅgiyabhaddekarattasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.

Pāli root text and English translation by Bhikkhu Sujato from SuttaCentral (https://suttacentral.net), CC0.

Source