प्रथमो निःष्यन्दः

यस्योन्मेषनिमेषाभ्यां जगतः प्रलयोदयौ | तं शक्तिचक्रविभवप्रभवं शङ्करं स्तुमः

यत्र स्थितम् इदं सर्वं कार्यं यस्माच् च निर्गतं | तस्यानावृतरूपत्वान् न निरोधो ऽस्ति कुत्रचित्

जाग्रदादि विभेदे ऽपि तदभिन्ने प्रसर्पति | निवर्तते निजान्नैव स्वभावाद् उपलब्धृतः

अहं सुखी च दुःखी च रक्तश् च इत्यदिसम्विदः | सुखाद्यवस्थानुस्यूते वर्तन्ते ऽन्यत्र ताः स्फुटम्

न दुःखं न सुखं यत्र न ग्राह्यम् ग्राहकं न च | न चास्ति मूढभावो ऽपि तद् अस्ति परमार्थतः

यतः करणवर्गो ऽयं विमूढो ऽमूढवत् स्वयम् | सहान्तरेण चक्रेण प्रवृत्तिस्थितिसंहृतिः

लभते तत्प्रयत्नेन परीक्ष्यं तत्त्वम् आदरात् | यतः स्वतन्त्रता तस्य सर्वत्रेयम् अकृत्रिमा

न हीच्छानोदनस्यायम् प्रेरकत्वेन वर्तते | अपि त्व् आत्मबलस्पर्शात् पुरुषस् तत्समो भवेत्

निजाशुद्ध्यासमर्थस्य कर्तव्येष्व् अभिलाषिणः | यदा क्षोभः प्रलीयेत तदा स्यात् परमम् पदम्

तदास्याकृत्रिमो धर्मो ज्ञत्वकर्तृत्वलक्षणह् | यतस् तदेप्सितं सर्वं जानाति च करोति च

तम् अधिष्ठातृभावेन स्वभावम् अवलोकयन् | स्मयमान इवास्ते यस् तस्येयं कुसृतिः कुतः

नाभावो भाव्यताम् एति न च तत्रास्त्य् अमूढता | यतो ऽभियोगसंस्पर्शात् तदासिद् इति निश्चयह्

अतस् तत्कृत्रिमं ज्ञेयं सौषुप्तपदवत् सदा | न त्व् एवं स्मर्यमाणत्वं तत् तत्त्वम् प्रतिपद्यते

अवस्थायुगलं चात्र कार्यकर्तृत्वशब्दितम् | कार्यता क्षयिणी तत्र कर्तृत्वम् पुनर् अक्षयम्

कार्योन्मुखः प्रयत्नो यः केवलं सो ऽत्र लुप्यते | तस्मिन् लुप्ते विलुप्तो ऽस्मीत्य् अबुधः प्रतिपद्यते

न तु यो ऽन्तर्मुखो भावह् सर्वज्ञात्वगुणास्पदम् | तस्य लोपः कदाचित् स्याद् अन्यस्यानुपलम्भनात्

तस्योपलब्धिः सततं त्रिपदाव्यभिचारिणी | नित्यं स्यात् सुप्रबुद्धस्य तदाद्यन्ते परस्य तु

ज्ञानज्ञेयस्वरूपिण्या शक्त्या परमया युतः | पदद्वये विभुर् भाति तदन्यत्र तु चिन्मयः

गुणादिस्पन्दनिःष्यन्दाः सामान्यस्पन्दसंश्रयात् | लब्धात्मलाभः सततं स्युर् ज्ञस्यापरिपन्थिनः

अप्रबुधधियस् त्व् एते स्वस्थितिस्थगनोद्यताः | पातयन्ति दुरुत्तारे घोरे संसारवर्त्मनि

अतः सततम् उद्युक्तः स्पन्दतत्त्वविविक्तये | जाग्रद् एव निजम् भावम् अचिरेणाधिगच्छति

अतिक्रुद्धः प्रहृष्टो वा किं करोमीति वा मृशन् | धावन् व यत् पदं गच्छेत् तत्र स्पन्दः प्रतिष्ठितः

याम् अवस्थां समालम्ब्य यद् अयम् मम वक्ष्यति | तदवश्यं करिष्ये ऽहम् इति संकल्प्य तिष्ठति

ताम् अश्रित्योर्ध्वमार्गेण चन्द्रसूर्याव् उभाव् अपि | सौषुम्ने ऽध्वन्यस्तमितो हित्वा ब्रह्मा.ङ्दगोचरम्

तदा तस्मिन् महाव्योम्नि प्रलीनशशिभास्करे | सौषुप्तपदवन् मूढः प्रबुद्धः स्याद् अनावृतः

द्वितीयो निःष्यन्दः

तदाक्रम्य बलम् मन्त्राः सर्वज्ञाबलशालिनः | प्रवर्तन्ते ऽधिकाराय करणानीव देहिनाम्

तत्रैव सम्प्रलीयन्ते शान्तरूपा निरञ्जनाः | सहाराधकचित्तेन तेनैते शिवधर्मिणः

यस्मात् सर्वमयो जीवः सर्वभावसमुद्भवात् | तत्संवेदनरूपेण तादात्म्यप्रतिपत्तितः

तस्माच् छब्दार्थचिन्तासु न सावस्था न या शिवः | भोक्तैव भोग्यभावेन सदा सर्वत्र संस्थितः

इति वा यस्य संवित्तिः क्रीडात्वेनाखिलं जगत् | स पश्यन् सततं युक्तो जीवन्मुक्तो न संशयः

अयम् एवोदयस् तस्य ध्येयस्य ध्यायिचेतसि | तदात्मतासमापत्तिर् इच्छतः साधकस्य या

इयम् एवामृतप्राप्तिर् अयम् एवात्मनो ग्रहः | इयं निर्वाण-दीक्षा च शिवसद्भावदायिनि

तृतीयो निःष्यन्दः

यथेच्छाभ्यर्थितो धाता जाग्रतो ऽर्थान् हृदि स्थितान् सोमसूर्योदयं कृत्वा सम्पादयति देहिनः || १ |

तथा स्वप्ने ऽप्य् अभीष्टार्थान् प्रणयस्यानतिक्रमात् | नित्यं स्फुटतरं मध्ये स्थितो ऽवश्यं प्रकाशयेत्

अन्यथा तु स्वतन्त्रा स्यात् सृष्टिस् तद्धर्मकत्वतः | सततं लौकिकस्येव जाग्रत्स्वप्नपदद्वये

यथा हि अर्थो ऽस्फुटो दृष्टः सावधाने ऽपि चेतसि | भूयः स्फुटतरो भाति स्वबलोद्योगभावितः

तथा यत् परमार्थेन येन यत्र यथा स्थितम् | तत् तथा बलम् आक्रम्य न चिरात् सम्प्रवर्तते

दुर्बलो ऽपि तदाक्रम्य यतः कार्ये प्रवर्तते | आच्छादयेद् बुभुक्षां च तथा यो ऽति बुभुक्षितः

अनेनाधिष्ठिते देहे यथा सर्वज्ञतादयः | तथा स्वात्मन्य् अधिष्ठानात् सर्वत्रैवम् भविष्यति

ग्लानिर् विलु.ङ्थिका देहे तस्याश्चाज्ञानतः सृतिः | तद् उन्मेषविलुप्तं चेत् कुतः सा स्याद् अहेतुका

एकचिन्ताप्रसक्तस्य यतः स्याद् अपरोदयः | उन्मेषः स तु विज्ञेयः स्वयं तम् उपलक्षयेत्

अतो बिन्दुर् अतो नादो रूपम् अस्माद् अतो रसः | प्रवर्तन्ते ऽचिरेणैव क्षोभकत्वेन देहिनः

दिदृक्षयेव सर्वार्थान् यदा व्याप्यावतिष्ठते | तदा किं बहुनोक्तेन स्वयम् एव अवभोत्स्यते

प्रबुद्धः सर्वदा तिष्ठेज् ज्ञानेनालोक्य गोचरम् | एकत्रारोपयेत् सर्वं ततो ऽन्येन न पीड्यते

शब्दराशिसमुत्थस्य शक्तिवर्गस्य भोग्यताम् | कलाविलुप्तविभवो गतः सन् स पशुः स्मृतः

परामृतरसापायस् तस्य यः प्रत्ययोद्भवः | तेनास्वतन्त्रताम् एति स च तन्मात्रगोचरः

स्वरूपावरणे चास्य शक्तयः सततोत्थिताः | यतः शब्दानुवेधेन न विना प्रत्ययोद्भवः

सेयं क्रियात्मिका शक्तिः शिवस्य पशुवर्तिनी | बन्धयित्री स्वमार्गस्था ज्ञात सिद्ध्युपपादिका

तन्मात्रोदयरूपेन मनो ऽहंबुद्धिवर्तिना | पुर्यष्टकेन संरुद्धस् तदुत्थम् प्रत्ययोद्भवम्

भुङ्क्ते परवशो भोगं तद्भावात् संसरेद् अतः | संसृतिप्रलयस्यास्य कारणं सम्प्रचक्ष्महे

यदा त्व् एकत्र संरूढस् तदा तस्य लयोदयौ | नियच्छन् भोक्तृताम् एति ततश् चक्रेश्वरो भवेत्

चतुर्थो निःष्यन्दः

अगाधसंशयाम्भोधिसमुत्तरणतारिनीम् | वन्दे विचित्रार्थपदां चित्रां तां गुरुभारतीम्

लब्ध्वाप्य् अलभ्यम् एतज् ज्ञानधनं हृद्गुहान्तकृतनिहितेः | वसुगुप्तवच् छिवाय हि भवति सदा सर्वलोकस्य