འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

Teaching on the Aids to Enlightenment

Homage to all buddhas and bodhisattvas!

༄༅༅། ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་བོ་དྷི་པཀྵ་ནིར་དེ་ཤ་ནཱ་མ་མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སཱུ་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་། བྱམས་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། ། འཇམ་དཔལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དག་གིས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའོ། ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ དམིགས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའ་བ་བཤད་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།

Thus did I hear at one time. The Bhagavān was residing on Vulture Peak Mountain in Rājagṛha accompanied by a great bhikṣu saṅgha of five hundred bhikṣus, and by bodhisattva mahāsattvas such as Maitreya and Mañjuśrī.

འཇམ་དཔལ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་དང་། བདག་གིར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇམ་དཔལ་སུ་བདག་ དང་གཞན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དེ་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇམ་དཔལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་དུ་དམིགས་སོ། ། དམིགས་ནས་ ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། ། དེ་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བདག་འདོད་ཆགས་སོ། ། བདག་ཞེ་སྡང་ངོ་། ། བདག་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་གོ། ། གལ་ཏེ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ སེམས་ཏེ། བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ། བདག་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། བདག་འཁོར་བ་ལས་འདའ་བར་བྱའོ། ། བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་བྱའོ། ། བདག་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཐར་བར་བྱའོ་སྙམ་མོ། ། དེ་ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བ་དག་ གོ། ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བ་དག་གོ་སྙམ་དུ་རྟོག་གོ། ། དེ་ཆོས་འདི་དག་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་དག་གོ། །

At that time, the Bhagavān said to Youthful Mañjuśrī, “Mañjuśrī, having minds that are misguided by the four errors, sentient beings do not see the four truths of the noble ones as they really are, and therefore they do not transcend saṃsāra, which is actually unreal.”

སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། ། འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། ། ལམ་ནི་བསྒོམ་ པར་བྱ་བའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་གོ། ། དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་འབར་བ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་བདག་འབྲོས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་གོ། ། དེས་དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་མཚན་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ། མཚན་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་སྐྱེའོ། ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གང་ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་སྙམ་མོ། ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉེན་ཏེ་ མ་རྟོགས་སོ། ། སྐྲག་གོ། ། དངང་ངོ་། ། དངང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་གིས་ཉེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤོང་བའོ་སྙམ་མོ། ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་འགོག་པ་ མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེས་ཆོས་དེ་དག་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་ཡིན་པ་སྙམ་དུ་ཤེས་སོ། །

When the Bhagavān had said this, Youthful Mañjuśrī requested the Bhagavān, “Bhagavān, please explain how sentient beings perceive things and therefore do not transcend saṃsāra.”

དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདི་དག་ནི་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ་སྙམ་མོ། ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞི་གནས་འཐོབ་བོ། ། དེ་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དང་ཞི་གནས་འཐོབ་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་འགྲས་སོ། ། འབྲལ་ལོ། ། ལྡོག་གོ། ། ལོག་ནས་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་ཏེ། བདག་གིས་ཡང་གོང་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཀྱིས་བདག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ལས་དེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དོགས་པ་དང་། ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཙོམ་ཟའོ། ། དེ་ཐེ་ཙོམ་དུ་ལྟུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་ འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, it is because they assume a self and something that belongs to a self that sentient beings do not transcend saṃsāra. Why is that so? Mañjuśrī, it is because anyone who considers things in terms of self and other will bring about karma. Mañjuśrī, unlearned and ignorant ordinary beings, not knowing that all phenomena have completely passed into nirvāṇa, perceive them in terms of self and other. With that perception, they bring about the three types of karma: corporeal, verbal, and mental. Reifying what does not exist, they think, ‘I am attached,’ ‘I am averse,’ ‘I am perplexed.’

བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་སུས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། ། སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པར་ མཐོང་བ་དེས་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་སོ། ། སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། ། སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ལམ་བསྒོམས་སོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་འདི་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དེ་ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བ་དག་གོ། ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བ་དག་གོ། ། ཆོས་འདི་དག་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། ། ཆོས་འདི་དག་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དག་གོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་ བར་བྱ་བའོ། ། འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། ། ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ་སྙམ་དུ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་པའི་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་དེས་མཐོང་ཞིང་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་།

“If they go forth under the dispensation of the Tathāgata, they think to themselves, ‘I possess ethics,’ ‘I practice the spiritual life,’ ‘I shall transcend saṃsāra,’ ‘I shall attain complete nirvāṇa,’ ‘I shall become liberated from suffering.’

རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དེ་གང་ཡང་མི་ལེན་ཏོ། ། མི་འདོར་རོ། ། དེ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སེམས་མི་ཆགས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། བྲག་ ཅ་ལྟ་བུ་དང་། མིག་ཡོར་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་། ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་གང་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་ བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་ཏེ། དེས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། ། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ མི་མཐོང་སྟེ། ཆོས་གང་དག་ལའང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟའོ། ། ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བས་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཉེ་བར་མི་ལེན་པས་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། ། འཇམ་དཔལ་དགེ་སློང་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་པས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་དུ་མི་འོང་ངོ་། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།

“They think, ‘These phenomena are virtuous,’ ‘Those phenomena are nonvirtuous.’

བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་སློང་དག་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟོན་ པར་འགྱུར། སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པར་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར། སེམས་ལ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་དང་། འགག་པའི་ཆོས་སུ་བལྟའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར། གང་རིལ་ པོར་འདུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།

“They think, ‘These phenomena are to be abandoned,’ ‘Those phenomena are to be brought about,’ ‘Suffering is to be known,’ ‘Its origin is to be abandoned,’ ‘Its cessation is to be realized,’ ‘The path is to be cultivated.’

འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྡེམ་པོ་ངག་ཤེས་པར་དཀའ་ཡིས་ཐོང་ཤིག ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་སྒོམ་པ་བཤད་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་ལུས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་ཚོར་བ་ནང་ན་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ ཞིང་གཉི་ག་མེད་པ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་སེམས་ལ་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་དགེ་ བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ། འཇམ་དཔལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་མཉམ་པ་མེད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་།

“They think, ‘Conditioned states are impermanent,’ ‘Conditioned states are miserable,’ ‘Conditioned states are burning,’ ‘I shall escape from conditioned states.’

གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། ། འཇམ་ དཔལ་སུས་མི་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག ། ཀུན་ཏུ་མི་རྟོག་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་བརྗོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་ པའི་ངག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་མེད་པ་དང་བྱེད་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་འཚོ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་ཡང་མི་བྱེད། འགྲིབ་ པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་རྩོམ་པ་མེད་པར་བརྟུལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་མི་སློང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ། ། འཇམ་དཔལ་དྲན་པའི་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དྲན་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་ པའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་དམིགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་མ་འཁྲུགས་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །

“Through concepts of this kind, they acquire a disenchantment induced by phenomenal characteristics, and they bring to mind notions induced by phenomenal characteristics. With such thoughts, they think to themselves, ‘One who knows those phenomena is someone who knows suffering.’

འཇམ་དཔལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་ གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་སུས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བར་ཡིད་ཆེས་པ་འདི་ནི་དད་པའི་དབང་པོའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་ཉེ་བའི་འདུ་ ཤེས་དང་རིང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མི་གཏོང་བ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་དམིགས་པ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་མི་འདོད་པ་འདི་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་ གཉིས་སུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་འཇམ་ དཔལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།

“With that thought, they then think, ‘I must abandon the origin.’ They are disturbed by all those phenomena, and do not understand them; they are afraid, terrified, and will be further terrified. With such thoughts, they then think, ‘The bringing about of these phenomena, and being disturbed by those phenomena—these things are the origin that is abandoned.’

འཇམ་དཔལ་སུས་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་ཞིང་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་བཤིག་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་མི་ལེན་མི་འདོར་བ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་དགའ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བ་མི་སྐྱེད་པ་འདི་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་ སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞིག་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། ། འཇམ་དཔལ་སུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད། རྟེན་པར་མི་བྱེད། ཆགས་པར་མི་བྱེད།

“With that thought, they then think, ‘I must actualize cessation,’ and they think, having investigated those phenomena, that they understand what cessation is. With those thoughts, they then think, ‘These are the things that actualize cessation.’

འཆིང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། དགའ་བ་ཐོབ་པ་འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། འཇམ་དཔལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། འཇམ་དཔལ་གང་ལ་ལས་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དག་དང་། དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་དེ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་འདི་ནི་རྒལ་བའོ་ཞེས་ང་སྨྲ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའོ། ། ཐང་ལ་ གནས་པའོ། ། བདེ་བ་ཐོབ་པའོ། ། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པའོ། ། ཁུར་བོར་བའོ། ། རྡུལ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཅི་ཡང་མེད་པའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། ། ལེན་པ་མེད་པའོ། ། དགྲ་བཅོམ་པའོ། ། དགེ་སྦྱོང་ངོ་། ། བྲམ་ཟེའོ། ། བཀྲུས་པའོ། ། རིག་པའོ། ། རིང་ དུ་སོང་བའོ། ། གཙང་མའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སོ། ། ཤཱཀྱའི་སྲས་སོ། ། ཚེར་མ་དཀྲུགས་པའོ། ། འོབས་ལས་རྒལ་བའོ། ། ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའོ། ། རིམས་ནད་མེད་པའོ། ། དགེ་སློང་ངོ་། ། འཕགས་པའོ། ། རྒྱལ་མཚན་རྫོགས་པའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །

“With that thought, they then think, ‘I must cultivate the path.’ They go alone to an isolated place, and, by holding those phenomena in mind, they attain tranquility. Holding that disenchantment in mind and having attained tranquility, they disapprove of all phenomena, part from them, turn away from them, and, having withdrawn from them, they produce a mind of dislike.

འཇམ་དཔལ་བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ ལྡན་པ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་གནས་ཡིན་ཏེ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་འོས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། ། འཇམ་དཔལ་དེ་ལྟ་བས་ན། དགེ་སློང་ཡུལ་འཁོར་གྱི་བསོད་སྙོམས་དོན་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་བཟའ་བར་འདོད་པ་དང་། བདུད་འདུལ་བར་འདོད་པ་དང་། འཁོར་བ་ ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འདོད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་པས་ཆོས་འདི་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བསྟན་པ་ན་ལྷའི་བུ་སུམ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གིས་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ ནས་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མན་དཱ་ར་བའི་མེ་ཏོག་གིས་གཏོར་ཏེ་ཚིག་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་སུ་དག་གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལེགས་པར་འགྱུར་ན། གང་དག་ཐོས་ནས་མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་སུ་དག་གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ། །

“They think, ‘I am liberated from all suffering; what more is there for me to do? I am an arhat.’ Based on this presumption, when at the time of death they see their coming rebirth they become apprehensive, uncertain, and doubtful about the Buddha’s enlightenment. Having died with a mind mired in doubt, they are born in the great hells.

བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། ། འཕགས་པ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་རྫོགས་སོ། ། ། ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཛྙཱ་ན་སིདྡྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙྪ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ། སྐད་གསར་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོས་ནས་གཏན་ལ་ ཕབ་པ།

“Why is that so? It is because they conceive of all those phenomena, which are actually unproduced.”

Youthful Mañjuśrī then asked the Bhagavān, “Bhagavān, how should one view the four truths of the noble ones?”

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, whoever sees all conditioned states as unproduced has understood suffering. Whoever sees all phenomena as unarisen has abandoned its origin. Whoever sees all phenomena as having completely passed into nirvāṇa has realized cessation. Whoever sees all phenomena as having no existence has cultivated the path.

“Mañjuśrī, whoever sees the four truths of the noble ones in this way does not mentally construct and conceptualize, thinking, ‘These phenomena are virtuous,’ ‘Those phenomena are nonvirtuous,’ ‘These phenomena are to be abandoned,’ ‘Those phenomena are to be realized,’ ‘Suffering is to be known,’ ‘Its origin is to be abandoned,’ ‘Its cessation is to be realized,’ ‘The path is to be cultivated.’

“Why is that so? It is because they see those phenomena to which ignorant ordinary beings become attached, averse, and perplexed as unproduced, and because they see them as falsely imagined and fabricated. So they do not adopt those phenomena at all, nor do they reject them.

“Mentally unattached to the three realms, they see all three realms as unproduced, like an illusion, a dream, an echo, and a visual aberration.

“By seeing the nature of all phenomena in that way, they will become free from attachment and aversion toward all sentient beings.

“Why is that so? They do not perceive the phenomena toward which they would have attachment or aversion. With minds equal to space, they do not perceive even the Buddha, nor do they perceive even the Dharma or the Saṅgha. They do not perceive all phenomena as empty, nor do they harbor doubt regarding any phenomenon. Because they do not harbor doubt, they will not appropriate. Because they do not appropriate, they will attain complete nirvāṇa without further appropriation.

“Mañjuśrī, bhikṣu Subhūti understands all phenomena in such a way, and therefore he does not come to prostrate at the feet of the Tathāgata.

“Why is that so? It is because it would be impossible—if he does not perceive even himself, how would he perceive the Tathāgata?”

Then, Youthful Mañjuśrī asked the Bhagavān, “Bhagavān, how should one view the four applications of mindfulness?”

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, in the future I will teach the bhikṣus the application of mindfulness that carefully considers the body in its ugly aspect. I will teach the application of mindfulness that carefully considers feelings as arising and ceasing. I will teach the application of mindfulness that carefully considers the mind in this way: ‘Regard the mind as having the quality of arising and the quality of ceasing.’ I will teach the application of mindfulness that carefully considers phenomena in such a way that there will be no notion of them as wholes. These teachings will take place.”

When the Bhagavān had said this, Youthful Mañjuśrī asked the Bhagavān, “Bhagavān, how should one view the four applications of mindfulness?”

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, regard them in terms of the allusive speech of the Tathāgata, which is difficult to understand.”

“Bhagavān, please explain how to cultivate the four applications of mindfulness,” requested Mañjuśrī.

“Mañjuśrī,” replied the Bhagavān, “regarding the body to be like space is the application of mindfulness that carefully considers the body.

“Mañjuśrī, whoever does not perceive feelings—which, being neither inside, nor outside, are non-existent in both—is applying mindfulness that carefully considers feelings.

“Mañjuśrī, whoever understands mind to be no more than a mere name is applying mindfulness that carefully considers the mind.

“Mañjuśrī, whoever does not perceive virtuous, nonvirtuous, or neutral phenomena is applying mindfulness that carefully considers phenomena.

“Mañjuśrī, this is how the four applications of mindfulness are to be viewed.”

Mañjuśrī asked, “Bhagavān, how should one view the eightfold path of the noble ones?”

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as not unequal, nondual, and not dualistically distinguishable has right view.

“Mañjuśrī, whoever sees by way of not seeing—without conceptualizing, mentally constructing, or falsely imagining any phenomenon—has right intention.

“Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as inexpressible due to having meditated on the sameness of all expressions has right speech.

“Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as free from action and instrument due to not perceiving an agent has right action.

“Mañjuśrī, whoever does not act to increase or decrease any phenomenon due to abiding in the sameness of all livelihoods has right livelihood.

“Mañjuśrī, whoever, by way of applying themselves without exertion, does not initiate anything has right effort.

“Mañjuśrī, whoever is not mindful of any phenomenon due to being devoid of the act of mindfulness has right mindfulness.

“Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as naturally meditatively concentrated and undisturbed due to not perceiving any object of perception has right meditative concentration.

“Mañjuśrī, this is how the eightfold path of the noble ones is to be viewed.”

Mañjuśrī asked, “Bhagavān, how should one view the five faculties?”

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, whoever has the confidence to see all phenomena as unproduced by virtue of their being intrinsically unproduced has the faculty of faith.

“Mañjuśrī, whoever does not mentally let go of any phenomenon due to being free from notions of far or near has the faculty of effort.

“Mañjuśrī, whoever does not seek to bring to mind or to be mindful of any phenomenon due to being disengaged from objects of perception has the faculty of mindfulness.

“Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as nondual on account of not perceiving dualistically has the faculty of meditative concentration.

“Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as intrinsically empty due to being devoid of being produced and being devoid of not being known has the faculty of wisdom.

“Mañjuśrī, this is how the five faculties should be viewed.”

Mañjuśrī asked, “Bhagavān, how should one view the seven branches of enlightenment?”

The Bhagavān replied, “Mañjuśrī, whoever sees all phenomena as devoid of existence because there is neither mindfulness nor attention has the branch of enlightenment of right mindfulness.

“Mañjuśrī, whoever is disengaged from and does not perceive any phenomenon by not creating virtuous, nonvirtuous, or neutral states has the branch of enlightenment of right discernment of phenomena.

“Mañjuśrī, whoever neither adopts nor rejects the three realms due to having destroyed the notion of realms has the branch of enlightenment of right effort.

“Mañjuśrī, whoever does not become joyous about any conditioned state due to having done away with joy and sorrow has the branch of enlightenment of right joy.

“Mañjuśrī, whoever is mentally supple with respect to all phenomena because of not perceiving objects of perception has the branch of enlightenment of right mental suppleness.

“Mañjuśrī, whoever does not perceive mind because of realizing that all phenomena have come to an end has the branch of enlightenment of right meditative concentration.

“Mañjuśrī, whoever does not rely on, depend on, or cleave to any phenomenon, and, acquiring the impartiality of not seeing any phenomenon, attains joy has the branch of enlightenment of right impartiality.

“Mañjuśrī, this is how the seven branches of enlightenment should be viewed.

“Mañjuśrī, I proclaim that those who see the four truths of the noble ones, the four applications of mindfulness, the eightfold path of the noble ones, the five faculties, and the seven branches of enlightenment in such a manner have crossed over. I proclaim that they have gone to the other shore, stand on dry land, have reached happiness, have obtained fearlessness, have laid down their burden, are free from dust, have nothing whatsoever, are free of afflictions, have no further appropriation, are arhats, are śramaṇas, are brahmins, are cleansed, are knowers, are those who have gone afar, are pure, are heirs of the Buddha, are Śākya heirs, have extracted the thorns, have crossed the pit, are completely steady, are free from fever, are bhikṣus, are noble ones, and are perfect banners.

“Mañjuśrī, those with such forbearance are deserving of offerings from the world with its gods—they are worthy of gifts and reverence.

“Therefore, Mañjuśrī, those bhikṣus who seek to partake of the country’s alms in a beneficial way, who seek to subdue Māra, who seek to transcend saṃsāra, who seek to attain nirvāṇa, and who seek to become liberated from suffering should work diligently on these Dharmas.”

When this Dharma discourse was taught, thirty-two thousand gods realized the Dharma. They sprinkled mandārava flowers upon the Bhagavān and uttered these words:

“If those who just happen to hear this Dharma teaching by the Bhagavān will successfully go forth under the Tathāgata’s dispensation and do well, what more needs to be said of those who, having listened to it, have confidence and faith in it, and uphold it accordingly? Indeed, those who happen to hear this Dharma teaching by the Bhagavān will not become conceited.”

After the Bhagavān had spoken this teaching, Youthful Mañjuśrī, the great śrāvakas, and the world with its gods, humans, demigods, and gandharvas rejoiced, and they praised what the Bhagavān had said.

This sūtra was translated, edited, and finalized, based on revisions done according to the language reform, by the Indian preceptors Jinamitra and Jñānasiddhi, and by the chief editor and translator, Bandé Yeshé Dé.