Dictionary of Maternal Sounds
Mātṛkārṇanighaṇṭu
SKनं० -४८५८ नाम - मातृकार्णनिघण्टुः कर्त्ता - भानुदीक्षितःनारायणदीक्षितपुत्रः पत्रसंख्या -६ पत्राणि विषयः - तंत्रम् मात्रिकासंग्रहः पृ० १अ) श्रीगणेशायनमः|| वृंदारुवृंदारकंवृंदवंद्यंवृंदावनोत्संगिपदारविंदं|| इंदिंदिरोदंचममंदमूर्तिमुकुंदमानंदमयंनतोस्मि||१|| मुकुंदरामकृष्णाख्यौभ्रातरौपूर्वसंभवौ|| कवितावेदशास्त्रादिरत्नरत्नाकरौस्तूमः||२|| आगमशास्त्रवाचांविमलत्वंसत्वरंदिशतु|| श्रीपुरुषोत्तमसुधियांचरणद्वंद्वेसमर्पिताप्रणतिः||३|| आगमांबुधिमाकोड्यसद्गुरूणांप्रसादतः|| श्रीभानुनाविविक्रियतेमातृकावर्णसंग्रहः||४|| अथ्ॐकारनामानि|| ॐकारस्तारकोऽव्यक्तोवेदाद्यःप्रणवोऽव्ययः|| ध्रुवस्तारःशिवोमूलंज्योतिःशाखादिकःस्मृताः||५|| अकारनामानि|| श्रीकंठःकेशवःकीर्त्तिर्निवृत्तिरमृतालघुः|| पूर्णोदरीमातृकाद्यःस्वराद्योह्यमृतेश्वरः||६|| कालाद्यःकेशवांकस्थोमृतेशःप्रथमोभवेत्|| न्यासाद्योऽवर्णकोज्ञेयो|| आकारनामानि||ह्यथाकारोगुरुर्मतः||७|| वृताकारोवासुदेवःकांतिर्नारायणःस्मृतः|| अनंतःसप्रतिष्ठास्याद्विरजामानदातथा||८|| दीर्घश्चतुर्मुखोदातो**नारायणःस्मृतः||
SKपृ० १ब्) ||इ०|| इकारोमाधवःसूक्ष्मःपांचजन्योमुखांकुरुः||९|| पूषाविद्याद्विबिंदुश्चतुष्टिःशाल्मलिकःस्मृतः|| दक्षनेत्रंतृतीयश्चगंधर्वःपरमेश्वरः||१०|| ||ई०|| ईकारस्तुत्रिमूर्त्तिःस्याल्लोलाक्षीवामलोचनं|| तुष्टिःपुष्टिर्नृसिंहास्त्रंगोविंदश्चचतुर्थकः||११|| इंद्रमूर्त्तिर्महामायासुरेशःशांतिरीरितः|| ||उ०|| उकारेवर्त्तुलाक्षीतुयाम्यकर्णो*(प) रमेश्वरः||१२|| अमरेशोधृतिर्विष्णुरिंधिकापुष्टिरेवच|| गजांकुशोमन्मथःस्याद्विजयोविघ्नहारकः||१३|| पंचम||ऊ०|| स्त्वथूकारोदीपिकामधुसूदनः|| वामांगोवामकर्णश्चदीर्घःशांतिरतिःस्मृतः||१४|| इंद्रवायौदीर्घघोणाह्यधीशःषण्मुखोमतः|| षट्स्वरःसूक्ष्मित्युक्तः||ऋ०|| ऋकारःसुमुखीक्रिया||१५|| दक्षनासाभारभूतिस्तपनोरेचिकाधृतिः|| त्रिविक्रमोरिपुघ्नःस्याद्वर्मीविग्रहनायकः||१६|| सप्तम||ऋ०|| स्त्वथृकारशशिनीमोचिकादया|| वामनासातिथीशश्चगोमुखीस्थाणुरीश्वरः||१७|| वामनोह्यमृतेशःस्यात्श्रीधरस्त्रिपुरांतकः|| देवज्ञोह्यष्टमःप्रोक्तो|| ऌ०||
SKपृ० २अ) ऌकारश्चंद्रिकामतः||१८|| ग्राम्यगंडस्थितःस्थाणुदीर्घजिह्वात्रिवेदकः|| एकांद्विर्वज्रदंडश्चव्योमार्द्धोनवमस्वरः||१९|| मेधादेवसूतिश्रीधरःकीर्त्यतेबुधैः|| ॡ०|| ॡकारोवामगंडःस्याकुबेरदृक्||२०|| सूक्ष्मार्द्धिर्घोहरःकुंडोदरीतथा|| हृषीकेशःसहर्षाचगणेशश्चत्रिकंटकः||२१|| नीलांघ्रिर्दशमःप्रोक्तः|| ए०|| एकारःस्यात्त्रिकोणगः|| ऊर्ध्वोष्टस्थोझिंटिरीशःश्रधाज्ञानेतथामते||२२|| जगज्योतिःपद्मनाभस्तुशक्तिकः|| ऊर्ध्वकेशीतथाज्योत्स्नाएकादशितीरितः||२३|| ऐ०|| ऐकारोभौतिकोलज्जाधरःस्मृतः|| वागीशःप्रणवोवर्मभयदश्रीमृतातथा||२४|| दामोदरोद्वादशस्यात्तथैवविकृतानना|| ओ०|| ओकारोनंगसंज्ञाश्च**राप्यायनीतथा||२५|| ऊर्ध्वदंतालिजःसद्यो****जातःस्मृतः|| ज्वालामुखीवासुदेवोलक्ष्मीश्चैवत्रिमात्रिकः||२६|| त्रयोदशश्चमंत्रेशोमात्रेशःप्रणवोमतः|| औ०|| औकारोव्यापिनीप्रोक्तोनृसिंहांगःसरस्वती||२७|| अघोदंतीभिजोनेत्रलघुरुल्कामुखीस्मृतः|| मुरारिश्चैवमायावीह्यंगदानुग्रहेश्वरः||२८||
SKपृ० २ब्) विद्वद्भिश्चतथाप्रोक्तौसंकर्षणचतुर्दशौ|| अं०|| अंस्वरश्चा***श्चपूर्णाप्रीतिःशशीमृतः||२९|| सुश्रीमुखीह्यूर्ध्वदंतःप्रद्युम्नोऽक्रूरसंज्ञकः|| मन्मथांगःकंठचारीव्योमरूपीनिगूढकः||३०|| पूर्णापंचदशश्चैव||अ०|| प्रोच्यतेह्यःस्वरोरतिः|| वाक्यस्यस्थश्चमहासेनकन्यास्तनप्रभः||३१|| पूर्णामुखीह्यनंताचविष्णुमित्रानिरुद्धकौ|| पूर्णामृताविसर्गांतोविरजःषोडशःस्वरः||३२|| अथककारनामामि|| ककारःकामगःक्रोधीयादवेशोजया|| याम्यकर्णःकजश्चक्रीमहीकन्यसुरारिकौ||३३|| सृष्टिःसप्तदशश्चैवस्पर्शाद्य|| ख०||स्त्वथरवर्णकः|| ऋद्धिश्चंडीश्वरोदुर्गाखगोनंदीसरस्वती||३४|| दक्षिणःकर्पूरःखेटःकैटभारिस्तथैवच|| अष्टादशश्चमातंगःसंहार|| ग०||स्त्वथगार्णकः||३५|| स्मृतिःपंचांतकःसर्वसिद्धिःशार्ङ्गीप्रभामतः|| गोमुखोगजकुंभश्च**सिंहोगणेश्वरः||३६|| एकोनविंशश्चतथादृक्षिणंमणिमास्थितः|| घ०|| घकारो*****मेधागौरीशिवोत्तमः||३७|| अंगुलीमूलकःसत्याखड्गीशोघनेवच|| पृ० ३अ) विंशोवराहोङादिश्च|| ङ|| ङार्णकस्तुस्मृतश्चंडीकांतिश्चाथेकरुद्रकः|| दक्षांगुल्यग्रगःशंखीक्लीवास्यश्चानुनासिकः||३९|| भद्रेश्वरोमंत्रशक्तिरेकविशःप्रकीर्तितः|| च०|| चकारश्चित्रचारीचलक्ष्मीकूर्मस्तुचंचलः||४०|| हलीबाणीचात्मशक्तिभूतेट्तारेशचंद्रकौ|| द्वाविंशोवामकरगः|| छ०|| छकारोथंत्रिविंदकः||४१|| वामकूर्परमुशलीभूतमाता| विलासिनीपरिपूर्णश्चैकनेत्रोज्वारीमाश्लेष्मस्तथा||४२|| त्रयोविंशोद्युतिश्चाथ||ज०|| जकारोजनकस्थिराविजयाजीवनाकारोजयंतश्चतुराननः||४३|| वामांगमणिबंधस्थोशूलीभूतस्थमातृकः|| चतुर्विंशो||झ०|| झकारस्तुद्राविणीस्वस्तिकःस्थितिः||४४|| वामांगुलीमूलयाशीस्थिराकारोह्यजेश्वरः|| वित्स्थातोविरजाःखंडोलंबोदर्यथञार्णकः||४५|| ञ०|| वामांगुल्यग्रगःसोमःसर्वेशोनंदनःस्मृतः|| सधर्मोह्यनुनासश्चज्ञप्तिगोह्यंकुशीमतः||४६|| निरंजनोनागरीतुसिद्धिर्विश्वानिरूपितः|| षड्विंशकः||ट०|| ष्टकारस्तुराजांकुशोजरा||४७||
SKपृ० ३ब्) सोमेश्वरोनागरीतुखेचरीविमलाभृता|| दक्षपादादिगश्चैवबालेंदुश्चार्धचंद्रकः||४८|| सप्तविंशोमुकुंदस्तु||ठ०|| ठकारोलांगलीश्वरः|| सुधाविन्दुःपालनीतुनंदजःसुनंदाः||४९|| याम्यजानुस्थितश्चंडोमंजरीदारुकोमतः|| घटाकारःफ्लावकस्तुह्यष्टाविंशोनिरूपितः||५०|| याम्यगुल्फादारकेशःशांतिर्नंदीस्मृतिर्मतः|| ड०|| डकारोव्याघ्रपादश्चडामरोग्न्यद्रिनाडिकः||५१|| भौमजोरूपिणीचैवेकोनत्रिंशसंज्ञकः|| शुभांह्निरेषकथिता||ढ०|| ढकारोथनरःस्मृतः||५२|| याम्यपादांगुलीसंस्थोह्यर्धनारीश्वरोढजः|| ऐश्वरीवीरिणीऋद्धिशंखनाभिनिभाकृतिः||५३|| पूर्णोद्रांतस्त्रिंशनामा||ण०|| णकारोनरकांतकः|| दक्षांघ्र्यंगुल्यंतगस्तुसमृद्धिस्यात्त्रिविक्रमः||५४|| उमाकांतोरतिःकृष्णोनिर्वाणस्त्रिगुणोर्मतः|| काकोदरीढांतनामाह्येकत्रिंशो||त०|| थतार्णकः||५५|| आषाढीपूतनोशुद्धिर्हरिर्वामपदादिकः|| कामिकातीव्रतरयोधातृनीलौप्रकीर्तितौ||५६|| द्वात्रिंश||
SKपृ० ४अ) थ०|| स्त्वथथःप्रोक्तःकृष्णबुद्धीकमंडलुः|| वरदावामजानुस्थोदंडीशोभद्रकालिका||५७|| स्थविरश्चचिरस्थायीत्रयस्त्रिंशोविशालदृक्||५८|| द०|| दकारोह्लादिनीसत्योबुद्धिर्धादिमीरितः|| वामगुल्फस्थितःशूलोदेवेशोऽत्रिस्तुयोगिनी|| चतुस्त्रिंशलकारांतौ||ध०|| धकारोमतिसात्वतौ||५९|| वामगुल्फांतगोमीनधर्मेशधरणीश्वराः|| स्थाणुःप्रीतिशंखिनीतुदंतनंदीजनार्दना||६०|| पंचत्रिंशो||न०|| नकारस्याद्गुर्जनीमेषशौरिणौ|| वामांगुल्यंतगोदीर्घाभूधतोराकाप्यविषप्रभः||६१|| नरोह्रादीक्षमावांदीनरनःस्यान्निषेधक|| षट्त्रिंशकः||पृ० || पकारस्तुकालरात्रिरमेमते|||६२|| याम्यपार्श्वःपद्मनाभोदक्षिश्चलोहितः|| सप्तत्रिंशोविश्वमूर्त्तिःशूरपद्मेशपार्थिवाः||६३|| तीक्ष्णः||फ०|| फकारोवैकुंठोवामपार्श्वःशिवोनलः|| शिखीरौद्रीकुंडनीतुफट्कारःस्याज्जनार्दनः||६४|| पुल्लोऽस्तुपल्लवोचोमाह्यष्टत्रिंशस्तथा|| ब०|| बकारःपृष्ठवंशश्चछगलंडःकपर्दनी||६५|| भूधरोबलवान्वज्रमुष्टिःस्यात्पुरुषोत्तमः|| सुरसक्लेदिनीभाद्यःसुधांशोवार्णकःस्मृतः||६६||
SKपृ० ४ब्) एकोनचत्वारिंशःस्यायी||भ०|| थोभार्णमुच्यते|| विश्वमूर्तिद्विरंडेशनाभिजातभयापहः||६७|| निद्राक्लिन्नाभारवीरःशुभदोभृकुटीजया|| चत्वारिंशोभरद्वाजोमकाराद्यो|| म०||थमार्णकः||६८|| महाकालोभारवीरःस्तंद्रीवैकुंठपुरुषौ|| विजयार्कःसुधामानीमंडलोमाधवोमृडः||६९|| एकचत्वारिंशकस्तुमंत्रेशस्तारमध्यगः|| य०|| यकारःश्वसनोबालीवसुधासुमुखेश्वरी||७०|| हृदयस्थत्वगात्मानौमृगेंद्रपुरुषोत्तमौ|| यमुनेयश्चद्विचत्वारिंशित्यपि||क्षु||७१|| क्षुद्वायुबीजंगदितौ|| र०||रेफोरेवतिकापरा|| असृग्धातुभुजंगेशबलिनःक्रोधिनीमता||७२|| दक्षिणांसस्तीव्रतेजास्त्रिचत्वारिंशित्यपि|| हुताशनोवह्निबीजंरोचिष्मान्रुचिरोमतः||७३|| ल०|| लकारोमांसधातुःस्यात्ककुस्थोथबलानुजः|| परायणीभूमिजमौदवलपटैः||७४|| पिनाकीशोलाघवायोमाधवीवज्रमुष्टकः|| चतुश्चत्वारिंशकःस्यादिंद्रबीजंवृषाक्रिया||७५|| व०|| वकारोवारुणोबालःसूक्ष्माखड्गीशवारिदौ|| पृ० ५) वामांसस्थोमेदसंज्ञोवारुणीहंससीकरौ||७६|| अमृतेशःसुधाबीजंद्रवोजलचरःस्मृतः|| पंचचत्वारिंशलांतौ||श०|| शकारोवायवीबकः||७७|| अस्थिधातुःशंकुकर्णवराहाध्यायनाःस्मृताः|| संध्यामृत्युर्विषघ्नःस्याल्लक्ष्मीशोदक्षिपाणिगः||७८|| षट्चत्वारिंशशंबौतु||ष०|| षकारःश्वेतखरामुखौ|| मज्जात्मावामकरगवृषतत्पुरुषःस्मृतः||७९|| घटाकारषडाकारौपीतारक्षोवधारिणी|| सप्तचत्वारिंशकःस्यात्प्रज्ञाविमलषड्गदौ||८०|| स०|| सकारःसहजश्वेताहंसभृग्वीशसमग्मः| प्रभादीप्तास्यसमयसत्यानंदहिमांशवः||८१|| शुक्रधातुःसत्यसगदक्षपादीवसानकौ|| अष्टचत्वारिंशकस्या||ह०|| हकारोनकुलीश्वरः||८२|| हुताशहाकिनीद्रावहयातनसदाशिवाः|| नीललक्ष्मारुणाःप्राणहेरंबौवामपादगः||८३|| ऊनपंचाशोव्योमबीजं||ल०|| लावर्णशिवेश्वरः|| जीवात्मनाभिनिलयोविमलाह्यसितातथा||८४|| अमोघास्यातुपंचाशत्||क्ष०||
SKपृ० ६) क्षकारोमातृकावधिः|| अनंताविद्युतामायासंवर्त्तककृतांतकौ||८५|| वज्रकायनृसिंहाक्ष्मपरमात्मानीरिता|| नंदनोव्यापकोव्यापीमातृकाशेषसंस्थितः||८६|| म*तृकार्णनिघंटस्यकंठपीठनिवेशनात्|| निर्धूयाज्ञानतिमिरंसुखंमीमांसतान्मनून्||८७|| इतिश्रीमत्सकलविद्वान्मंडलीमंडनश्रीदिक्षितनारायणतनयदी०भानुनाविरचितोमातृकार्णनिघंटःसमाप्तिति||